Valleikanaal

kanaal in Nederland

Het Valleikanaal is een kanaal van ongeveer 40 km lang in de Nederlandse provincies Utrecht en Gelderland. De naam is ontleend aan de Gelderse Vallei, waar het kanaal in noordelijke richting doorheen stroomt. Het doel van het kanaal is de afwatering van diezelfde vallei en dus het voorkomen van wateroverlast.

Valleikanaal
Lengte 40 km
Scheepsklasse niet bevaarbaar
Jaar ingebruikname 1941
Van Nederrijn
Naar Eem
Loopt door Gelderland, Utrecht
Het Valleikanaal in Veenendaal
Het Valleikanaal in Veenendaal
Portaal  Portaalicoon   Maritiem
Het Valleikanaal in Amersfoort
Valleikanaal, Scherpenzeel.
Valleikanaal, nabij de Grebbeberg.

LiggingBewerken

Het kanaal loopt van de Nederrijn bij Rhenen (aan de voet van de Grebbeberg) naar de Eem in Amersfoort. Op verschillende plaatsen vormt het kanaal de grens tussen Utrecht en Gelderland. De plaatsen of gemeenten waar het Valleikanaal door loopt, zijn achtereenvolgens:

AanlegBewerken

Het Valleikanaal in zijn huidige vorm werd aangelegd in de periode 1935-1941 in het kader van de werkverschaffing. Dit was deels ter versterking van de Grebbelinie, deels ter verbetering van de afwatering van de Gelderse Vallei. Delen van het kanaal bestaan echter al veel langer. Het stuk tussen Rhenen en Veenendaal werd bijvoorbeeld al in de middeleeuwen gegraven en is sindsdien bekend onder de naam Bisschop Davidsgrift of kortweg Grift. Ter hoogte van Woudenberg volgt het deels de vroegere loop van de Lunterse Beek, ten oosten van Leusden de loop van de Moorsterbeek en ten noorden van Leusden de Modderbeek. Vanaf de Luntersebeek bij de Bruinenburgersluis moest tot aan de Moorsterbeek een nieuw stuk kanaal worden gegraven, net als ten noordoosten van Amersfoort tussen de Barneveldse Beek en de Eem.

StuwenBewerken

Ter regulering van het waterpeil zijn er in het valleikanaal zeven stuwen aanwezig.[1] In volgorde stroomafwaarts vanaf Rhenen tot Amersfoort:

Stuw Verval (m) Plaats
Grebbesluis 1,3 Rhenen
Veenkampen 0,3 Wageningen
De Groep 1,0 Scherpenzeel
Pothbrug 0,4 Woudenberg
Roffelaar 1,5 Woudenberg
Asschat 0,9 Leusden
Balladelaan 0,8 Amersfoort

WaterkrachtBewerken

 
Micro waterkrachtcentrale in de stuw Asschat in Leusden (januari 2020)

In 2018 is er bij de stuw Asschat in Leusden een proefproject gestart met een micro waterkrachtcentrale die als retrofit in de bestaande stuw is geplaatst.[2][3] Het kunststof waterrad dat de generator met een vermogen van 8 kW aandreef bleek niet te voldoen en is eind 2019 door het waterschap Vallei en Veluwe vervangen door een exemplaar van roestvrijstaal.

VervuilingBewerken

Het kanaal bevat vervuild slib. Bij Overberg vonden in 2004 baggerwerkzaamheden plaats om het daar op te ruimen. Oorzaak van het verontreiniging is onder andere het via het riool lozen van ongezuiverd proces- en afvalwater vanuit het nabijgelegen geïndustrialiseerde Veenendaal. Ook op andere plaatsen langs en nabij het kanaal is tot in de jaren 1970 van de vorige eeuw ongezuiverd afvalwater geloosd op het Valleikanaal.

Externe linksBewerken