Hoofdmenu openen
Dhamma wiel

Boeddhisme

Concepten
Geschiedenis
Stromingen
Geschriften
Tempels
Devotie
Per land
Termen
Van A tot Z
Dhamma wiel

Tripitaka (Sanskriet voor drie manden; Pali: Tipitaka) verwijst naar de collectie vroegste geschriften van het boeddhisme.

De Tripitaka is tijdens de Eerste Boeddhistische Raadsvergadering (circa 500 v.Chr.) samengesteld onder leiding van de monnik Mahakasyapa. De toenmalige versie kende echter maar twee "manden", die beide voornamelijk uit de woorden van Boeddha bestaan:

  1. de Suttapitaka, gereciteerd door de monnik Ananda;
  2. de Vinayapitaka, gereciteerd door de monnik Upali.
  3. Ongeveer 250 jaar later werd ook de Abhidhammapitaka toegevoegd, die in de voorafgaande periode geleidelijk aan vorm kreeg en waaraan verschillende monniken hebben bijgedragen. Volgens de traditie is de Abhidhammapitaka rechtstreeks van Boeddha afkomstig, maar dit verhaal heeft waarschijnlijk geen grond in de werkelijkheid.

De Tripitaka zijn de belangrijkste geschriften in de theravada-tak van het boeddhisme.


Bestaande versies van de TripitakaBewerken

Pali CanonBewerken

De Pali Canon is de Tripitaka die in de Theravadatraditie bewaard is gebleven. In het jaar 250 v.Chr. (ten tijde van Asoka) is de Pali Canon 'gesloten', wat inhoudt dat er nadien geen veranderingen of toevoegingen toegestaan werden. Mede hierdoor beschouwt men de Pali Canon wel als de Canon die waarschijnlijk het meest lijkt op de oorspronkelijke Tripitaka van de Eerste Boeddhistische Raadsvergadering.

Chinese CanonBewerken

Er bestaat ook een volledige Tripitaka in het Chinees, de Chinese Canon, die in het Sanskriet is samengesteld. Zij vertoont grote overeenkomsten met de Pali Canon, met name in de Vinayapitaka en de Suttapitaka. De Tripitaka van de Chinese Canon wordt ook wel met de term de Agamas aangeduid, omdat zij de term Agama gebruikt waar de Pali Canon de term Nikaya (als in Majjhima Nikaya) gebruikt.

De Chinese Canon bevat naast de Tripitaka ook vele Mahayana en Vajrayana soetra's, die vaak afkomstig zijn uit de periode na de 1e eeuw v.Chr. Over de Tripitaka van de Chinese Canon is nog relatief weinig bekend, omdat alleen maar gedeeltes ervan vertaald zijn naar het Engels.

Tibetaanse CanonBewerken

De Kagyur in de Tibetaans boeddhistische canon bevat geen volledige versie van de Tripitaka. Alleen de Vinayapitaka en een Abhidhammapitaka zijn daar aanwezig. De soetra's van de Tibetaanse Canon zijn voornamelijk de Mahayana soetra's, die vanaf ongeveer 150 n.Chr. bestaan.

Xi XiaBewerken

Ook in het rijk van Xi Xia, dat volledig vernietigd werd door de Mongolen, is een versie van de Tripitaka in het Tangut gedrukt.

ZenBewerken

In zen beschikt men noch over een Vinayapitaka, noch over een Abhidhammapitaka. Men beschikt wel over een Suttapitaka, waarin zowel soetra's van de vroege boeddhistische scholen als van de Mahayana en Vajrayana zijn opgenomen.

Externe linkBewerken

  • Suttas.net, Nederlandse vertalingen van geschriften uit de Tripitaka