Trainingsacteur

Een trainingsacteur is een acteur die vaak ingezet wordt binnen vaardigheidstrainingen om een specifieke doelgroep (vaak professionals) middels een rollenspel/simulatie hun handelen te laten oefenen op typische of lastige situaties met derden. Een trainingsacteur werkt vaak samen met een trainer die op zijn beurt het theoretische deel van de training aan de doelgroep verzorgt.[1]

Het trainingsacteren is een gespecialiseerde discipline binnen de branches van dramadocenten en acteurs waaronder het laatst genoemde ook de meer algemeen bekende theater- en filmacteurs voorkomen. Hoewel deze acteurs uit de kunst-, cultuur- en entertainmentsector ook wel eens als trainingsacteur dienst doen is een professioneel trainingsacteur werkelijk gespecialiseerd in het acteren voor (ped)agogische doeleinden binnnen interactieve vaardigheidstrainingen voor professionals.

OntstaansgeschiedenisBewerken

Het vak van de trainingsacteur is in de jaren zeventig van de twintigste eeuw bij de politieacademie ontstaan, toen er klachten kwamen over het optreden van agenten bij het uitdelen van bekeuringen: de Nederlandse gemeenschap begon zich tegen de toen gebruikelijke “stem van het Gezag” te keren.[2]

In 1978 werd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken onderzocht hoe agenten beter met deze situatie moeten kunnen omgaan. Hiervoor werd het rollenspel gebruikt waarbij de agent en burger beide door agenten zelf gespeeld werden. Het bleek dat het de agenten moeilijk afging om in de rol van burger in te leven dus werden hiervoor acteurs ingehuurd, wat toen veel beter verliep. Op basis van deze eerste ervaringen werd een trainingsprogramma ontwikkeld met de focus op hoe om te gaan met emoties en agressie in bekeuringssituaties, gevolgd door de thema’s conflicthantering, buren- en echtelijke ruzies.[3]

Naar Amerikaans voorbeeld werden tussen de rollenspelen ook instructiefilms (met acteurs) getoond. Het programma werd daarna van de politieacademies uitgebreid naar de politiescholen en politiekorpsen.

Ook werd een workshop rond politieoptreden bij gezinsproblemen ontwikkeld, waar in gesimuleerde situaties acteurs de gezinsleden speelden. De trainingen werden tot slot gecompleteerd met een crisisinterventie programma.[2]

Zonder de politie was het vak van trainingsacteur dan ook waarschijnlijk nooit ontstaan. Maar de politie was er en hoewel de trainingsacteur tot de jaren 1990 vooral een nevenactiviteit was, werd het vak sindsdien geprofessionaliseerd toen de eerste opleidingen tot trainingsacteur werden geopend. Anno 2014 is het een typisch Nederlands fenomeen, waar trainingsacteurs door ca. 50% van het bedrijfsleven in alle sectoren worden ingezet (naast de politie bijvoorbeeld ook Defensie, UWV, Nederlandse Spoorwegen, maar ook banken, verzekeraars, zorg en de zakelijke dienstverlening).[4]

Type trainingenBewerken

Een trainingsacteur verzorgt een training meestal samen met een 'trainer'. De trainer is de specialist die het trainingsprogramma presenteert, theoretisch invult en het groepsproces begeleidt. De doelgroep wordt dan eerst theoretisch ingewerkt op het onderwerp van de cursus, voordat het praktische deel, het rollenspel en/of de simulatie met de trainingsacteur, wordt uitgevoerd.

Mede wanneer beroepsgroepen zich moeten harnassen tegen de realiteit van nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, worden er trainingen en bijscholingscursussen ontwikkeld waarin de professional kan oefenen in het adequaat omgaan met nieuw ontstane situaties en behoeften. Simulaties en/of het rollenspel met gebruikmaking van trainingsacteurs is hierbij een veel gebruikte methode.

Typische trainingen en bijscholingscursussen waar trainingsacteurs worden ingezet betreffen cursussen/trainingen in de omgang met agressie:

Op het gebied van criminaliteit/terrorisme-bestrijding is er de training van agenten in het opsporen van criminelen/terroristen op basis van gedragsherkenning.

In de medische sector worden ook diverse interactieve trainingen aangeboden aan de hand van trainingsacteurs. Zoals een training van medisch personeel in het voeren van slechtnieuwsgesprekken en het omgaan met de daarbij gepaard gaande emoties van patiënten en/of familieleden is er een van.

Een ander type trainingsacteur is de zogenaamde 'Lotus-slachtoffer'. Een dergelijke acteur is gespecialiseerd in het acteren van fysiek en mentaal gewonde slachtoffers voor training van rampscenario's. De Lotus-slachtoffer wordt ingezet bij training van hulpverleners zoals brandweer, eerste hulp, en politie.[5]

Niet alleen overheidsdiensten, ook in de commerciële sector wordt gebruik gemaakt van de trainingsacteur. Personeel in de horeca en in de detailhandel wordt bijvoorbeeld getraind op hoe adequaat te reageren op overvallen.[6] Ook worden minder dramatische trainingen verzorgd, zoals hoe om te gaan met lastige cursisten gedurende een hondentraining.[7]

Bij training en beoordeling van specifieke doelgroepen worden trainingsacteurs ingezet om realistische situaties te simuleren. Zo werd in het NCRV tv-spelprogramma Slag om Pampus, trainingsacteurs ingezet om deelnemers te trainen en screenen op hun geschiktheid voor het programma.[8]

Trainingsacteurs in NederlandBewerken

Nederland kent sinds de zeventiger jaren van de twintigste eeuw de trainingsacteur. Anno 2014 waren er minstens 15 trainingsacteurburo's en waren er tussen de 1500[4] en 5000[9] parttime/fulltime trainingsacteurs werkzaam in Nederland. Van de trainingsacteurs in Nederland hebben de volgenden een eigen Wikipedia-artikel:

A-C
D-F
G-R
S-Z

Externe linksBewerken

  • Er zijn diverse zoeksites voor trainingsacteurs, bureaus en opleidingen. Hiervan is de grootste Trainingsacteursgezocht.nl een soort Gouden Gids voor trainingsacteurs en opdrachtgevers van trainingsacteurs in Nederland. Maar ook trainingsacteur.startpagina.nl geeft een overzicht van acteurs, bureaus en collectieven onder de respectievelijke kopjes.
  • Op dezelfde startpagina wordt tevens een overzicht van opleidingen voor trainingsacteur gegeven. Echter alleen de Hogeschool van Leeuwarden biedt een opleiding die erkend wordt door de overheid.