Toonafstand

afstand tussen twee opeenvolgende tonen
Samenvoegen naar Ten minste één Wikipediagebruiker vindt dat de inhoud van dit artikel ingevoegd zou moeten worden in Interval (muziek), of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dit artikel een redirect te worden (bekijk voorstel).

Een toonafstand is in de muziektheorie de afstand verstaan tussen twee tonen in een toonladder. Het is een synoniem van interval.

Soms wordt toonafstand, net als toon, gebruikt als synoniem voor een specifiek interval, namelijk voor een secunde.

De majeurtoonladderBewerken

De opeenvolgende toonafstanden of intervallen in gebruikelijke majeurtoonladder (grotetertstoonladder) zijn te onderscheiden in grote en kleine secundes, tonen of toonafstanden. Het zijn opeenvolgend twee hele, een halve, drie hele en tot slot een halve toonafstand. Omdat er in de toonladder twee intervallen voorkomen noemen we de toonladder diatonisch.

toon do re mi fa so la si do
afstand 1 1 ½ 1 1 1 ½

In de gelijkzwevende stemming zijn alle vijf grote secundes, hele toonafstanden of tonen aan elkaar gelijk. Ook de twee halve toonafstanden, halve tonen of kleine secundes zijn aan elkaar gelijk. Een octaaf is in die stemming verdeeld in 1200 cents met vijf hele toonafstanden van elk 200 cents en twee halve toonafstanden van elk 100 cents.

Behalve de diatonische halve toonafstand, de afstand tussen bijvoorbeeld E en F, bestaat ook de chromatische halve toonafstand, de afstand tussen een toon en een chromatische verhoging daarvan. Voorbeelden daarvan zijn de afstanden tussen C en Cis, tussen Cis en Cisis, tussen As en A, enzovoorts. Ook het interval tussen C en Des, en tussen Ais en B is een kleine secunde of halve toonafstand.

Andere stemmingenBewerken

De precieze verhouding van de toonhoogten hangt ook af van de gekozen stemming. In niet-diatonische toonladders kunnen ook andere dan hele of halve toonsafstanden voorkomen: 'anderhalve' toonsafstanden in de pentatonische en zigeunertoonladders en kwarttonen en microtonen in diverse andere systemen.

In andere stemmingen kunnen de hele toonafstanden ook onderling nog enigszins verschillen, evenals de halve. Zo komen in de reine stemming hele toonafstanden voor met verhoudingen 8:9 en 9:10. De twee halve toonafstanden zijn wel aan elkaar gelijk en hebben de verhouding 15:16.

Een hele toonafstand komt in gelijkzwevende stemming overeen met een grote secunde. In de reine stemming zijn er twee varianten: de grote hele toonafstand, met de verhouding 8:9, zoals tussen C en D, en de kleine hele toonafstand met de verhouding 9:10, zoals tussen D en E.

Zie ookBewerken