Ervaring: verschil tussen versies

81 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
[[Bestand:Aristotle by Raphael.jpg|thumb|In "''de [[Athene (stad)|Atheense]] [[school (instelling)|school]]"'' van [[Rafaël Santi|Rafaël]] is het [[Aristoteles]], die wijst naar het aardse als bron van alle kennis en ervaring.]]
'''Ervaring''' is [[kennis]] hebben van de gebruikelijke gang van zaken, verkregen door [[observatie]] en betrokkenheid bij bepaalde processen of toestanden. Het begrip 'ervaring' is haast [[Synoniem (taalkunde)|synoniem]] met 'inzicht', ' ''knowhow'' ' en 'weten'. Een persoon met een aanzienlijke ervaring op een bepaald gebied, wordt welis een '[[expert]]' genoemd, en zijn ervaring 'is expertise'.
 
== Algemeen ==
Ervaring is een vorm van kennis of inzicht, die door ondervinding geleerd wordt. Kennis wordt hierbij wel gezien als geheel van theorie en ervaring. De term heeft een speciale betekenis in relatie tot de wetenschap. Vaak wordt daar de eis gesteld dat deze zich moet beperken tot de in de ervaring waarneembare verschijnselen. Bedoeld wordt dan ook de verschijnselen, die herleidbaar dienen te zijn tot [[Zintuiglijke indrukken|zintuiglijke]] gewaarwoordingen.<ref>{{aut|Harry Willemsen|Willemsen , H.}}; {{aut|Peter de Wind|Wind, P. de}} (red.) (1992),: lemma "ervaring"'Ervaring' in: ''Woordenboek filosofie'', Maklu, p. 130.</ref>
 
In de [[wetenschapsfilosofie]] is het wezen van kennis en ervaring altijd omstreden gebleven. [[Gadamer]] heeft gezegd, dat het begrip ervaring, hoe paradoxaal het ook mag klinken, tot de minst duidelijk begrippen behoort die wijmensen bezitten. Elke theorie van de ervaring lijdt aan het euvel dat ze op de wetenschap georiënteerd is en daarom geen oog heeft voor "''de innerlijke historiciteit van de ervaring"''. Volgens Berger (1993) hebben we vanstelde Heidegger geleerd dat "een ervaring opdoen" betekent "''dass es uns widerfahrt, das es uns trifft, über uns kommt, uns umwirft und verwanderlt"''.<ref>{{aut|Herman Berger|Berger, H.}} (1993): ''Wat is metafysica?: eenEen studie over transcendentie'', Van Gorcum, p. 33</ref>
 
Volgens Hubbeling kan de vraag "wat ervaring is" niet worden bekeken zonder de algemene vraag onder ogen te zien, hoe wijkennis aanvergaard onze kennis komenwordt. Nu is dit een van de grote kernvragen van alle [[wijsbegeerte]], en is dit probleem nog nooit opgelost. Als we namelijk nagaanna wordt gegaan wat precies door onzede zintuigen wordt verwerkt, dan zijn dat bepaalde indrukken van vorm en grootte, maar menwordt ziet geenhet voorwerp als zodanig. Menniet geeftgezien. met deDe [[geest]] geeft een bepaalde interpretatie aan bepaalde indrukken en op grond daarvan kunnen wekan het voorwerp als zodanig benoemenbenoemd worden. Bij dit soort ervaren zit een stuk denken en interpretatie. Het is met name het [[classificatie|classificerend]] en duidend vermogen van het denken, dat aan de ervaring ten grondslag ligt. Hiernaast heeft onshet verstand nog een eigen invloed op de kennisvorming door aanwending van de [[logica (wetenschap)|logica]].<ref>{{aut|Hubertus Gezinus Hubbeling|Hubbeling, H.G.}} (1973), ''Logica en ervaring in Spinoza's en Ruusbroecs mystiek'', BRILL, p. 1-2.</ref>
 
== Vormen van ervaring ==
De theorie en praktijk kent verschillende soorten van ervaring, bijvoorbeeld:
* [[Bijna-doodervaring]];
*Unieke/persoonlijke ervaring; ervaring die enkel een aantal/bepaalde personen of enkel "èèneen iemand" ervaren heeft;
* Dagelijkse ervaring; dat wat door "iedereen" als normaal en gangbaar wordt aangenomen;
* Experimentele ervaring; uitkomsten verkregen doormiddeldoor middel van experimenten;
* Inwendige ervaring;
* [[Mystiek|Mystieke ervaring]];
43.866

bewerkingen