Hoofdmenu openen

Pregnantie ("beladenheid") is een stijlfiguur uit vooral de spreektaal, waarbij er met weinig woorden veel gezegd wordt. Bij pregnantie is er sprake van een ondubbelzinnige toespeling: de toehoorder begrijpt, ondanks diens beknoptheid, meteen wat de spreker bedoelt wanneer deze zich 'pregnant uitlaat'.

Zoals uit onderstaande voorbeelden blijkt gaat het bij pregnantie meestal om vaste uitdrukkingen -idioom-, die dikwijls beladen, vaak uit de taboesfeer afkomstige onderwerpen betreffen, zaken waar iedereen (in)direct wel mee te maken heeft.

Daarnaast is er het aspect van betekenisspecialisatie: de Dikke Van Dale geeft onder lemma's als 'gebruiken', 'blazen', 'drinken', 'praten', 'vloeien' een scala aan gebruiksmogelijkheden; bij pregnantie worden deze woorden zeer specifiek, meestal zonder complement gebruikt.

Betekenisspecialisatie speelt ook vaak een rol bij het ontlenen van woorden uit een andere taal.

Voor zover de hieronder gegeven voorbeelden de taboesfeer betreffen, kunnen ze worden beschouwd als afgesleten eufemismen. Door veelvuldig gebruik hebben deze voormalige eufemismen hun beoogd verhullend karakter verloren en zijn ze in hun tegendeel verkeerd.

Pregnantie is afgeleid van (Latijn) praegnans: zwanger, hier figuurlijk: beladen.

VoorbeeldenBewerken

Zie ookBewerken