Hoofdmenu openen
Tangentiale doorsnede van een vierjarige stam. Houtstralen zijn als groene lijnen weergegeven. 0 = merg; 1 = grens jaarring; 2 = harskanalen; 3 = primaire houtstralen; 4 = secundaire houtstralen; 5 = cambium; 6 = houtstralen in de bast; 7 = kurkcambium; 8 = bast; 9 = schors.
Steeneik met houtstralen
Closeup steeneik met houtstralen en houtvaten

Een houtstraal is een bestanddeel van hout. Houtstralen bestaan uit cellen en lopen horizontaal van binnen naar buiten door het xyleem. Ze zorgen voor het radiale (straalsgewijze) transport van water en voedingstoffen binnen het houtlichaam. Verder dienen ze voor opslag van reservestoffen, en dragen ze bij aan de stevigheid van het hout.

Als een houtstraal in het merg begint, heet deze wel een 'primaire houtstraal' of 'mergstraal'. Begint een houtstraal in het xyleem, dan heet deze wel een 'secundaire houtstraal' (als hout verzaagd is, is dit verschil uiteraard niet meer vast te stellen). Stralen lopen door in de bast, en worden dan 'baststralen' genoemd.

Een houtstraal kan al naargelang de boomsoort één of meer cellenrijen breed zijn.[1] Ook de hoogte kan aanmerkelijk verschillen.

Bij loofbomen maken de houtstralen 8 tot 33 % van het volume van het hout uit, bij naaldbomen slechts 1 %. Bij naaldbomen kunnen houtstralen in geval van beschadiging vanuit aanliggende parenchymcellen met hars gevuld worden.

Het axiale transport van stoffen in het hout vindt plaats door houtvaten en tracheïden. De uitwisseling van stoffen tussen de houtstralen en deze elementen vindt plaats door stippels.

In gekwartierzaagd hout zijn de houtstralen terug te zien als houtspiegels, of houtspiegeltjes.

Houtstralen (gele straalsgewijze lijnen) in een plataan