Plataan

geslacht uit de familie Platanaceae

Plataan (Platanus) is een geslacht van bomen, het enige uit de plataanfamilie (Platanaceae).

Plataan
Typische bladderende stam van een gewone plataan
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Orde:Proteales
Familie:Platanaceae
geslacht
Platanus
Linnaeus (1753)
Bladeren en bloemhoofdjes van de gewone plataan
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Plataan op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Plataanhout

KenmerkenBewerken

Een plataan wordt 30-35 meter hoog en ontwikkelt een zeer brede kruin, soms enkele kruinen, met een diameter van 8-12 meter. De grote bladeren en het dichte bladerdek maken platanen tot veel toegepaste schaduwbomen. Vooral in Zuid-Europa zijn platanen bepalend voor het straatbeeld. Platanen worden echter ook in België en Nederland als park-, laan- en straatboom aangeplant.

De soorten zijn eenhuizig. De bloemen groeien in karakteristieke bolvormige hoofdjes, die los aan de takken hangen. De vrucht is een dopvruchtje, dat in de bolvormige vruchthoofdjes lang aan de boom kan blijven hangen, tot zelfs in het voorjaar. Platanen hebben een verspreide bladstand. Het jonge blad en de twijgen zijn dicht bezet met stervormige haren. Als de haren uitvallen kunnen deze soms allergische reacties, zoals jeuk en irritaties aan de slijmvliezen, veroorzaken.

Karakteristiek is de stam, waarvan de schors, doordat er stukken afvallen, verschillende kleuren bruin en groen vertoont.

Er zijn in de Benelux twee echte soorten te vinden (beide niet inheems):

  • Westerse plataan (Platanus occidentalis), deze heeft ondiep ingesneden bladeren, meestal driedelig, en komt oorspronkelijk uit Amerika. De bloemen groeien in één tot twee bolletjes.
  • Oosterse plataan (Platanus orientalis), met diep ingesneden bladeren, meestal vijf tot zevendelig. Deze soort komt oorspronkelijk uit de Balkan en Klein-Azië. De bloemen groeien in drie tot zes bolletjes.

Aangeplant wordt echter vooral een kruising tussen deze twee soorten: de gewone plataan (Platanus x hispanica, voorheen Platanus x acerifolia).

SoortenBewerken

Zie ookBewerken

  • Tinjery, een meer dan 2000 jaar oude oosterse plataan.

TriviaBewerken

  • De openingsaria 'Ombra mai fu' uit de opera Serse van Georg Friedrich Händel bezingt de bewondering en waardering voor (de schaduw van) de plataan.

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Platanus van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.