Hamengkoeboewono V

Hamengkoeboewono V was de vijfde sultan of koning van Jogjakarta. Deze Javaans vorst uit de dynastie der sultans van Jogjakarta. Hij werd op 20 augustus 1821 in de kraton van Jogjakarta geboren en regeerde als "zelfbestuurder" in zijn aan Nederland onderworpen koninkrijk. Hamengkoeboewono V leefde van 20 augustus 1821 tot 1855. Hij was de vijfde Sultan van Djokjakarta en de zoon van Hamengkoeboewono IV.

Hamengkoeboewono V

Hij regeerde voor het eerst van 19 december 1823 tot 17 augustus 1826 en werd opgevolgd door zijn grootvader Hamengkoeboewono II Hij regeerde voor de tweede maal van 17 januari 1828 tot 5 juni 1855 en werd opgevolgd door zijn broer Hamengkoeboewono VI

De volledige titel van de vorst was Zijne Hoogheid Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Sri Sultan Hamengkoeboewono V Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama Khalifatu'llah ingkang Yumeneng Kaping [Sultan Menol], Sultan van Djokjakarta. Hij was Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw[1].

De dynastie van de Kartasoera in Jogjakarta en Soerakarta was door opvolgingsoorlogen en strijd met de Nederlandse kolonisator verdeeld geraakt. De agnaten bestreden elkaar en waren een speelbal van de Nederlanders.

De latere Hamengkoeboewono was de tweede zoon van Hamangkoeboewono IV en koningin Radin Ajeng Sepuh oftewel Gusti Kanjeng Ratu Kinchana de latere Gusti Kanjeng Ratu Agung of "Grote Koningin".

Al op driejarige leeftijd werd Hamengkoeboewono V geïnstalleerd als sultan van Djokjakarta. Op 17 augustus 1826 werd de jonge sultan door zijn grootvader Hamengkoeboewono II afgezet.

Op 2 januari 1828 stierf zijn overgrootvader Hamengkoeboewono II. De dood van zijn grootvader bracht een nieuwe kans voor de inmiddels zevenjarige. Hij werd op 17 januari, nadat de Nederlanders daar hun goedkeuring aan hadden gegeven, opnieuw geïnstalleerd op de troon van Djokjakarta. Tot 26 november 1836, de dag waarop de vijftienjarige meerderjarig werd verklaard, was een regentschapsraad verantwoordelijk voor het bestuur. Op 26 november 1836 werd Hamengkoeboewono V meerderjarig en nam hij de regering over Jogjakarta op zich.

De koninklijke familieBewerken

 
de hoofdvrouw van Hamengkoeboewono V

De mohammedaanse Javaanse vorsten leven polygaam. Hamengkoeboewono V huwde op 4 november 1834 met Gusti Kanjeng Ratu Kinchana, een kleindochter van zijn grootvader, die zijn Bandara Radin Ajeng Suradina werd, Het huwelijk was geen succes en eindigde in 1847 in een scheiding. Het paar had geen kinderen. Bandara Radin Ayu Devaningsih, de opstandige en in 1883 verbannen Gusti Kanjeng Ratu Sekar-Kedhaton, de Bandara Radin Ajeng Andaliya waren de tweede en derde vrouw. Bandara Radin Ayu Panukmavati en Bandara Radin Ayu Ratna Sri Wulan waren de vierde en vijfde echtgenote. Bij deze vijf vrouwen verwekte Hamengkoeboewono V twee zonen en zeven dochters.

De oudste zoon, de latere Majoor Gusti Radin Mas Muhammed/Gusti Pangeran Arya Suriya Ningala/Kanjeng Bandara Pangeran Arya Suriya Ningala werd op 17 juni 1855, dus twaalf dagen na de dood van zijn vader geboren en mocht volgens de regels niet opvolgen. De troon van Jogjakarta mag nooit vacant zijn.

Deze prins werd ook in 1877 overgeslagen bij de troonopvolging. Na een periode als officier in de Generale Staf van het Nederlands Indisch Leger nam majoor Kanjeng Bandara Pangeran Arya Suriya Ningala ontslag. Hij organiseerde in 1883 een opstand tegen Nederlands gezag en werd in april van dat jaar voor straf naar Menado verbannen.

Hamengkoeboewono V stierf in zijn kraton op 5 juni 1855. Hij werd opgevolgd door zijn jongere broer en werd bijgezet in een van de mausolea op de heilige "sneeuwberg" Imagiri.

Zie ookBewerken

  Zie de categorie Hamengkubuwono V van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Voorganger:
Hamengkoeboewono II
Sultan van Djokjakarta
1823-1826 en 1829-1855
Opvolger:
Hamengkoeboewono VI