Groenendaalse Molen

molen in Noord-Holland

De Groenendaalse Molen is een kleine stellingmolen aan de Burgemeester van Rappartlaan in Heemstede. De molen voorziet het ernaast gelegen Park Groenendaal van water.[1][2] De molen heeft de status van rijksmonument.[3]

Groenendaalse Molen
De Groenendaalse Molen
Basisgegevens
Plaats Heemstede
Bouwjaar onbekend (voor 1781)
Type Poldermolen
Kenmerken Achtkante molen
Functie opmaler voor het park Groenendaal
Monumentnummer  522918
Externe link(s) en afbeelding
Molendatabase
De Hollandsche Molen
molen met brug (2008)
Portaal  Portaalicoon   Molens

GeschiedenisBewerken

De leeftijd van het molentje is onbekend, maar het komt al voor op een prent uit 1781.[4] Mogelijk heeft de molen nooit een functie gehad, maar was het een folly, gebouwd voor de eigenaar van het landgoed, de rijke industrieel Hope.

StoommachineBewerken

Bij het nog bestaande molentje is in 1781 in opdracht van toenmalig eigenaar John Hope een 'vuurmachine' geplaatst. Het was na Blijdorp-Rotterdam de tweede stoommachine in Nederland en bovendien de eerste in Nederland geconstrueerd, door de in Amsterdam woonachtige Fries R.L.Brouwer. Deze stoommachine diende om het water op te pompen en het hogere deel van het landgoed te bevloeien ter vervanging van de vijzel-windmolen die bij windstilte te weinig water opvoerde voor de vijvers, sloten en fonteinen van Groenendaal. Deze stoommachine is een van de uitzonderlijke voorbeelden geweest van technische innovatie op buitenplaatsen. Rond 1842 is de machine gedemonteerd en als schroot aan een Haarlemse sloper verkocht.[5]

Het is ook heel goed mogelijk dat het molentje nooit bedoeld was om een werktuig te bedienen. In de tijd dat het werd gebouwd was het in de mode om een bouwwerk als folly plaatsen en er zijn in het park diverse voorbeelden daarvan aanwezig.

Sinds eind jaren 90 bemaalt de Groenendaalse Molen het park met behulp van een vijzel. De molen heeft als enige molen in Nederland een dubbele stelling. De Groenendaalse Molen is eigendom van de gemeente Heemstede. In 2019 is de molen stilgezet voor groot onderhoud.[1]