Hoofdmenu openen

Greenpeace is een onafhankelijke, internationale milieuorganisatie. Volgens Greenpeace is een groene, duurzame wereld niet alleen nodig en beter, maar ook haalbaar. [1]

Greenpeace
Greenpeace logo.svg
Landen waar Greenpeace een nationaal kantoor heeft
Landen waar Greenpeace een nationaal kantoor heeft
Geschiedenis
Opgericht 1971 in Vancouver (Canada)
Structuur
Plaats Amsterdam, Nederland
Type Milieuorganisatie
Aantal leden 3,1 miljoen (2017)
Aantal werknemers 2.555 (2017)
Media
Website https://www.greenpeace.org/international/

De campagnes van Greenpeace richten zich in de 21e eeuw voornamelijk op het tegengaan van klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit. Deze problemen zijn volgens de organisatie het meest urgent.[2] Greenpeace probeert door middel van wetenschappelijke publicaties, lobbywerk en vreedzame acties de aandacht te vestigen op deze problemen en duurzame oplossingen te stimuleren. [3]

Wetenschappelijk onderzoek vormt naar eigen zeggen altijd de basis van de campagnes van Greenpeace en voor de door haar aangedragen oplossingen.[4][5] Spectaculaire acties zijn altijd het handelsmerk geweest van de organisatie, [6] zoals de bootjes met Greenpeace activisten tussen harpoenen en walvissen in 1975. De beelden van het verzet tegen de commerciële walvisjacht verspreidden zich over de hele wereld en gaven de organisatie grote bekendheid. Als resultaat hiervan werd in 1986 de commerciële walvisjacht verboden.

In 2018 is de organisatie actief in meer dan 55 landen en heeft wereldwijd 3.2 miljoen donateurs en meer dan 35.000 actieve vrijwilligers. Omdat Greenpeace politiek en financieel onafhankelijk is, neemt de organisatie geen geld aan van bedrijven en overheden. [5]

Inhoud

OntstaansgeschiedenisBewerken

In 1971 is Greenpeace opgericht door een groep Canadese activisten onder leiding van Dorothy en Irving Stowe. De aanleiding hiervoor waren de geplande Amerikaanse atoomproeven bij het eiland Amchitka voor de kust van Alaska. De groep zette koers naar het eiland om de proeven te verhinderen. Ondanks dat de boot voortijdig werd onderschept door de kustwacht, kreeg de actie enorm veel aandacht en steun.[7] Als gevolg hiervan stopte de Verenigde Staten nog datzelfde jaar met de kernproeven bij Amchitka.

De actiegroep Greenpeace richtte zich daarna op Frankrijk, die kernproeven uitvoerde bij Frans-Polynesië in de Stille Oceaan.[8] Dankzij de protesten stopte ook Frankrijk binnen een jaar met de proeven. In de jaren die volgden verbreedde Greenpeace haar focus. De walvis- en zeehondenjacht en de dumping van kernafval werden speerpunten van de organisatie. [7] Naast actievoeren legde Greenpeace zich ook toe op onafhankelijk onderzoek en formuleerde het visies voor een duurzamere omgang met de aarde.[7]

In 1988 verkreeg Greenpeace de algemeen raadgevende status bij de Verenigde Naties. [9] Dit geeft de organisatie het recht om bevindingen te presenteren tijdens bijeenkomsten van deze raad.

OrganisatieBewerken

Greenpeace beschikt over een coördinerend kantoor in Amsterdam en 27 regionale kantoren die actief zijn in meer dan 55 landen in Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Afrika, Azië, Australië en Nieuw Zeeland. In 2018 had Greenpeace wereldwijd 2.555 werknemers in dienst en kon ze beschikken over ongeveer 35.000 vrijwilligers [5]. Internationale campagnes worden in overleg met alle regionale kantoren bepaald. Greenpeace wordt volledig gefinancierd door individuele donateurs en stichtingen. De organisatie neemt geen donaties aan van overheden, politieke partijen en bedrijven om enige beïnvloeding te voorkomen. Alle grote giften worden onderzocht om ervoor te zorgen dat er geen geld wordt aangenomen van bedrijven die het werk van Greenpeace willen beïnvloeden.

Greenpeace NederlandBewerken

In 1979 is Greenpeace Nederland opgericht. De stichting heeft de status van ‘algemeen nut beogende instelling’(ANBI). In 2018 had zij 92 werknemers in dienst en ongeveer 2.000 actieve vrijwilligers.[5] De organisatie is gehuisvest in de Smederij, een industriële loods op het terrein van de NDSM in Amsterdam-Noord. Greenpeace Nederland had in 2018 320.260 donateurs. Dat is het hoogste aantal per inwoner ten opzichte van de andere landen waar Greenpeace actief is. In 2018 waren de totale inkomsten € 20,7 miljoen. [5]

GreenwireBewerken

Greenpeace Greenwire is een in 2013 door Greenpeace Nederland geïnitieerd vrijwilligersplatform en was in 2017 in 16 landen actief. Eind 2017 had de Nederlandse Greenwire-community 1.835 leden, waarvan er 1.488 actief waren op het platform. Via het platform werden 113 activiteiten georganiseerd waaraan in totaal 914 vrijwilligers deelnamen. [10]

CampagnesBewerken

Als wereldwijde organisatie richt Greenpeace zich op wat ze ziet op het oplossen van de belangrijkste mondiale milieuproblemen van deze tijd, het groeiende biodiversiteitsverlies en verandering van ons klimaat. Op haar internationale website omschrijft Greenpeace haar missie als volgt: [11].

  • Het behouden en beschermen van biodiversiteit in al haar vormen.
  • Het beperken van de opwarming van de aarde tot onder 1.5 C om de desastreuze gevolgen van klimaatverandering te voorkomen.
  • Het promoten van duurzame energie als een oplossing om de wereld van energie te voorzien.
  • Het beperken van de overconsumptie en groeien naar een manier van leven binnen de mogelijkheden van onze planeet.
  • Het stimuleren van vrede, wereldwijde ontwapening en geweldloosheid

Klimaat en EnergieBewerken

Greenpeace was in 1993 één van de eersten die een wereldwijd energiebeleid formuleerden voor het beperken van klimaatverandering.[12] Volgens sociologen Marc Mormont and Christine Dasnoy heeft Greenpeace hiermee een significante rol gespeeld door het grote publiek bewust te maken van dit probleem.[13] In het rapport “Energie [R]evolutie” staat hoe 80% van de totale wereldwijde energievoorziening in 2050 duurzaam kan zijn. Kernenergie speelt daarbij geen rol omdat dit ‘gevaarlijk, duur, vervuilend en niet hernieuwbaar’ is. [14] [15] Inmiddels heeft Greenpeace voor veertig landen en regio’s een eigen energiescenario gepubliceerd. Voor elk land staat daarin een berekening hoe het van de huidige, inefficiënte energievoorziening naar een slimme, duurzame energievoorziening kan gaan. Ze gaat daarbij alleen uit van energietechnologie die zichzelf bewezen heeft. In het Energie[r]evolutiescenario voor Nederland staat windenergie bovenaan het lijstje met duurzame stroomleveranciers.

Campagnes en acties richten zich voornamelijk tegen de kolen- en olie- industrie, die Greenpeace als de belangrijkste vervuilers ziet, maar ook op grote stroomverbruikers zoals Google en Apple. [16]

Om de groene overstap in de samenleving te stimuleren legt Greenpeace samen met de Consumentenbond, Natuur & Milieu en WISE jaarlijkse alle stroomaanbieders in Nederland langs de groene meetlat. Het politieke werk voor een CO2-neutraal Nederland beleefde een hoogtepunt in 2013, toen Greenpeace met andere milieuclubs, bedrijfsleven en de overheid het energieakkoord tekende.[17] Internationaal beschouwd Greenpeace het Klimaatakkoord van Parijs als een historisch succes.

BiodiversiteitBewerken

Greenpeace zet zich in om ‘waardevolle en essentiële ecosystemen te beschermen en te herstellen’.[18] Campagnes richten zich voornamelijk op bossen, oceanen en ons huidige voedselsysteem.

BossenBewerken

Greenpeace streeft ernaar de ontbossing en achteruitgang van het grote noordelijke woud en de tropische regenwouden van Indonesië, de Amazone en het Kongobekken een halt toe te roepen. De biodiversiteit in deze wouden is enorm groot en datzelfde geldt ook voor de CO2 die opgeslagen ligt in de veengronden waarop deze bossen groeien. Door ontbossing komt deze CO2 vrij, wat een versnelling van de klimaatverandering tot gevolg heeft.[19]

Om de bossen te beschermen, voert Greenpeace campagne tegen bedrijven die bijdragen aan de ontbossing. Bijvoorbeeld tegen Unilever die palmolie koopt waar regenwoud in Indonesië voor is verwoest.[20]

Ook op politiek niveau is Greenpeace actief. Het moratorium op de handel in soja waarvoor het Amazonewoud is ontbost, is opnieuw verlengd.[21] Ook dringt ze erop aan dat overheden van bosrijke landen geen vergunningen meer afgeven voor ontginning of ontbossing. De oorspronkelijke bewoners van de bossen zijn de meest effectieve bosbeschermers, blijkt uit onderzoek. [22] Greenpeace steunt hen daarom bij het verkrijgen van landrechten en vergunningen. Ook monitort ze in de bossen zelf en met behulp van drones en satellietbeelden of de bescherming van natuurgebieden wordt nageleefd en spreekt overheden hier op aan wanneer dit niet gebeurt.[23]

OceanenBewerken

Omdat olieboringen, vervuiling en industriële visserij een serieuze bedreiging voor het leven in de wereldzeeën vormen, wil Greenpeace dat deze worden aangepakt. De organisatie wil dat industriële overbevissing stopt en duurzame visserij wordt gestimuleerd.[24] Greenpeace werkt samen met lokale autoriteiten om op een effectieve manier te controleren op illegale visserij, bijvoorbeeld in West-Afrika.[25] Daarnaast brengt de organisatie het groeiende plasticprobleem onder de internationale aandacht. [26] Campagnes richten zich op het verminderen van zowel de productie als het gebruik van plasticwegwerpartikelen en het gebruik van eenmalige plasticverpakkingen. [27] Bewezen grootvervuilers als Unilever en Nestlé worden in publieke campagnes geconfronteerd met de gevolgen van hun beleid en gevraagd hun verantwoordelijkheid te nemen. [28] [29] [30]

Ecologische landbouw en veeteeltBewerken

Om klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit tegen te gaan is volgens Greenpeace een vermindering van de productie en consumptie van vlees en zuivel noodzakelijk. Ook moet een overstap gemaakt worden naar ecologische veehouderij [31] en landbouw.

In ecologische landbouw is geen plaats voor giftige bestrijdingsmiddelen en genetische manipulatie, de nadelen en risico's daarvan vindt Greenpeace te groot.[32]

Greenpeace wijst in haar campagnes op de grote nadelen van de huidige veehouderij. Dit zijn voornamelijk de uitstoot van broeikasgassen en het grote beslag op land voor het houden van vee en de productie van veevoer.[31] De ontbossing die plaatsvindt om deze landbouwgrond te creëren heeft een grote afname van de biodiversiteit tot gevolg.[31]

In 2018 publiceerde Greenpeace het rapport ‘Minder is Meer’ waarin staat hoe een nieuw, duurzaam vlees- en zuivelsysteem in 2050 in Nederland gerealiseerd kan zijn. [31] Een plantaardige levensstijl is volgens Greenpeace niet nodig. Als de vleesproductie in 2050 met 50% gereduceerd is, kunnen de doelstellingen van het Parijse Klimaatakkoord uit 2015 nog steeds gehaald worden. [31] Met wereldwijde campagnes zet Greenpeace voedselproducenten onder druk om bijvoorbeeld geen palmolie of soja meer af te nemen waarvoor het regenwoud is verwoest. [33] In Nederland richt ze zich ook op de Rabobank, vanwege zijn investeringen van deze bank aan de industriële veehouderij.[34] [35]

De Greenpeace-werkwijzeBewerken

De werkwijze van Greenpeace komt op veel punten overeen met andere milieuorganisaties. Een verschil is dat Greenpeace een stichting is en geen vereniging, en heeft daarom geen leden maar alleen donateurs. Verder onderscheidt Greenpeace zich door zijn spectaculaire acties. Voor de inhoudelijke ondersteuning heeft Greenpeace een onafhankelijk onderzoeksinstituut binnen de Universiteit van Exeter, Groot Brittannië, onder de naam Greenpeace Research Laboratories. [36] Dit instituut voorziet de organisatie van wetenschappelijke analyses en advies. De laboratoria zijn gespecialiseerd in meerdere disciplines zoals toxicologie, analytische scheikunde, en land- en oceaanecologie.[36] Hier wordt bijvoorbeeld grond en water onderzocht op zware metalen]] en andere giftige stoffen. Al sinds 1986 is op deze manier een omvangrijke database met wetenschappelijke literatuur opgebouwd.[36]

De schepen van Greenpeace zijn belangrijk bij onderzoeken op locatie. Bijvoorbeeld in de plasticsoep waar onderzoekers aan boord van de Arctic Sunrise microplastics op hun afkomst onderzochten. [37] Alle onderzoeken en rapporten worden openbaar gemaakt via de website van Greenpeace en in de (sociale) media. Naar aanleiding van de onderzoeken probeert Greenpeace het gesprek aan te gaan met alle betrokkenen, en probeert hiermee veranderingen in beleid en regelgeving voor elkaar te krijgen.[38] Als de analyse niet wordt gedeeld en de oplossingen verworpen, gaat Greenpeace tot actie over.

De spectaculaire vreedzame acties zijn het handelsmerk van Greenpeace. Daardoor kan ze op veel media-aandacht rekenen.[6] [39]

Greenpeace probeert de samenleving bij haar werk te betrekken en vraagt mensen de campagnes te ondersteunen. [40], bijvoorbeeld door middel van een donatie, het tekenen van een petitie, vrijwilliger te worden of zelf voor een groenere levensstijl te kiezen. In 2017 steunden 13 miljoen mensen wereldwijd via petities de campagnes van Greenpeace. [5]

EducatieBewerken

Greenpeace Nederland heeft een educatieafdeling die lesmateriaal over duurzaamheid ontwikkelt voor docenten. Wie een gastles wil, kan een voorlichter boeken. In 2017 bezochten Greenpeace-voorlichters 304 groepen met een bereik van in totaal 7.400 kinderen, jongeren, studenten en volwassenen. Op de website van Greenpeace staat ook informatie voor kinderen en jongeren: spreekbeurt- en profielpakketten, algemene informatie over de doelen van Greenpeace, educatieve filmpjes en quizzen. [41] [42]

Greenpeace-schepenBewerken

De vloot van Greenpeace speelt ook een belangrijke rol bij de campagnes van Greenpeace.[43]

Dit is het vlaggenschip van Greenpeace. Sinds 1978 vaart een schip onder deze naam in haar vloot. De derde en nieuwste Rainbow Warrior werd in 2011 in gebruik genomen en is het eerste speciaal voor Greenpeace gebouwde schip. Het is gebouwd van de meest milieuvriendelijke materialen en heeft wind als belangrijkste voorstuwing. Het schip komt overal ter wereld om milieumisstanden te laten zien en ondersteunt campagnes door bijvoorbeeld in havens open dagen te organiseren. [44]

Deze voormalige Russische brandblusboot is het grootste en snelste schip in de Greenpeace-vloot. Het schip doet veel onderzoek naar illegale visserij, bijvoorbeeld voor de kust van West-Afrika. [45]

Deze ijsbreker werd oorspronkelijk gebruikt voor de zeehondenjacht, maar doet sinds 1995 dienst als onderzoek- en actieschip voor Greenpeace. Het schip vaart onder de Nederlandse vlag en heeft Amsterdam als thuishaven. De Arctic Sunrise wordt veel gebruikt voor wetenschappelijke expedities naar het Noord- en Zuidpoolgebied om onderzoek te doen naar de biodiversiteit in die gebieden en olievervuilingen rondom boorplatforms. [46]

De Argus is een Nederlands schip en sinds mei 2000 onderdeel van de vloot. Het is de kleinste onderzoeksboot van Greenpeace en geschikt voor acties in de havens van Rotterdam en langs de Noodzeekust. [47]

Naast deze schepen heeft Greenpeace een aantal rubberboten en een luchtballon in gebruik.[43]

Kritiek op GreenpeaceBewerken

Greenpeace verloor aanzien en donateurs door de Brent Spar-affaire. Greenpeace protesteerde tegen het afzinken van het olieplatform door Shell. Ze riep op tot een boycot van Shell omdat het platform meer aardolie zou bevatten dan Shell stelde. Later bleken de schattingen van Greenpeace te hoog. [48]

In augustus 2008 kreeg Greenpeace kritiek van de vissers, omdat de organisatie rotsblokken stortte in het Sylter Buitenrif bij de zeegrens tussen Duitsland en Denemarken. Het Sylter Buitenrif is een gebied dat aangewezen is als zeereservaat, maar geen enkele bescherming kent. Greenpeace deed dit omdat er volgens hen onvoldoende natuurgebieden in de Noordzee aangewezen en effectief beschermd werden. Volgens de vissers die in het gebied vissen is er nu het risico dat hun sleepnetten blijven haken waardoor hun schepen kunnen omslaan. Wel heeft Greenpeace de exacte locaties van de rotsblokken vrijgegeven.[49][50]

Externe linksBewerken

NotenBewerken

  1. Visie van Greenpeace
  2. Planetaire grenzen
  3. Missie van Greenpeace
  4. [Sally Eden (2004) Greenpeace, New Political Economy, 9:4, 595-610, DOI: 10.1080/1356346042000311191]
  5. a b c d e f Greenpeace jaarverslag 2017
  6. a b [Sally Eden (2004) Greenpeace, New Political Economy, 9:4, 595-610, DOI: 10.1080/1356346042000311191]
  7. a b c Michael Brown & John May: The Greenpeace Story, ISBN 0-86318-691-2
  8. [Sally Eden (2004) Greenpeace, New Political Economy, 9:4, 595-610, DOI: 10.1080/1356346042000311191 Eden (2003)]
  9. Lijst van organisaties met status van algemeen raadgever bij Verenigde Naties
  10. Greenpeace Greenwire
  11. Greenpeace Values
  12. IPCC, Climate Change 2007: Working Group III: Mitigation of Climate Change. Ipcc.ch Gearchiveerd op 2018-11-19. Geraadpleegd op 2011-02-21.
  13. Marc Mormont & Christine Dasnoy; Source strategies and the mediatization of climate change. Media, Culture & Society, Vol. 17, No. 1, 49–64 (1995)
  14. Energie [revolutie]
  15. Energy [revolution (pdf)]
  16. Succes campagnes Apple, Facebook, Google
  17. Energieakkoord (pdf)
  18. Greenpeace Natuur
  19. Milman, O. (2018) Scientists say halting deforestation 'just as urgent' as reducing emissions, The Guardian, URL bezocht 4 april 2019
  20. Greenpeace Actie Palmolie, URL bezocht 4 april 2019
  21. Sojamoratorium, URL bezocht 4 april 2019
  22. WRI researcher: Indigenous people are the best stewards of tropical forests, URL bezocht 4 april 2019
  23. Oudste bewoners beschermen Amazone met nieuwste technologie, URL bezocht 4 april 2019
  24. Greenpeace/Oceanen, URL bezocht 4 april 2019
  25. Illegale visserij voor de westkust van Afrika, URL bezocht 4 april 2019
  26. Greenpeace/Oceanen, URL bezocht 4 april 2019
  27. Greenpeace Oceanforce, URL bezocht 4 april 2019
  28. Nestlé en Unilever topvervuilers monsterlijke hoeveelheden plastic in Filipijnen, URL bezocht 4 april 2019
  29. Nestlé eindbestemming van Plastic Monster Ship Tour, URL bezocht 4 april 2019
  30. Tot vanavond, Unilever! Plastic Monster Ship Tour van start, URL bezocht 4 april 2019
  31. a b c d e De visie van Greenpeace op het vlees- en zuivelsysteem in 2050 (pdf), URL bezocht 4 april 2019
  32. The Environmental Risks of Neonicotinoid Pesticides: a review of the evidence post-2013 (pdf), URL bezocht 4 april 2019
  33. Greenpeace Actie Palmolie, URL bezocht 4 april 2019
  34. Greenpeace wil praten met Rabo-medewerkers, URL bezocht 4 april 2019
  35. [https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/01/acdeec55-gp_rapport-rabobank_januari.pdf DE VLEESKOORTS VAN DE RABOBANK (pdf), URL bezocht 4 april 2019 ]
  36. a b c Greenpeace Research Laboratories (Exeter, UK), URL bezocht 4 april 2019
  37. Plastic gaat retour afzender, URL bezocht 4 april 2019
  38. [Mintzberg, H. and Westley, F. (1999) ‘Sustaining the Institutional Environment’, Organization Studies, 20(7), pp. 71–94. doi: 10.1177/017084060002000705.]
  39. Greenpeace kiest voor veiligheid klimmers en stopt actie in Rotterdam, URL bezocht 4 april 2019
  40. Harter, J.-H. (2011) New Social Movements, Class and the Environment : A Case Study of Greenpeace Canada. Newcastle upon Tyne, UK: Cambridge Scholars Publishing. Available at: https://login.ezproxy.leidenuniv.nl:2443/login?URL=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=nlebk&AN=539526&site=ehost-live (Accessed: 29 March 2019)
  41. Greenpeace Kinderen, URL bezocht 4 april 2019
  42. Greenpeace Jongeren, URL bezocht 4 april 2019
  43. a b Greenpeace Schepen, URL bezocht 4 april 2019
  44. Rainbow Warrior, URL bezocht 4 april 2019
  45. Esperanza, URL bezocht 4 april 2019
  46. Arctic Sunrise, URL bezocht 4 april 2019
  47. Greenpeace Argus, URL bezocht 4 april 2019
  48. Woordspelletjes verhullen missers Greenpeace in Brent Spar-affaire, URL bezocht 4 april 2019
  49. NRC Handelsblad. "Vissers: Greenpeace is crimineel", 23 augustus 2008 Gearchiveerd op 2008-09-15. Geraadpleegd op 2008-08-23.
  50. Greenpeace. "Greenpeace beschermt Noordzee met enorme rotsblokken", 12 augustus 2008.