Hoofdmenu openen
Dwergstaten

Dwergstaat is een onofficiële benaming voor een staat met een zeer kleine oppervlakte. Dwergstaten worden ook wel ministaten genoemd.

Inhoud

Ontstaan van dwergstatenBewerken

Dwergstaten ontstaan door verschillende oorzaken.

Eilandstaten hebben een geografie die zich goed leent voor zelfbestuur.

Bij dwergstaatjes in berggebieden gaat het meestal om moeilijk toegankelijke gebieden, die vanuit de omringende landen niet of nauwelijks aan te vallen waren, terwijl het dwergstaatje zelf zich goed kon verdedigen.

Ook ontstaan veel dwergstaten doordat landen het niet eens kunnen worden over de loop van de grens, en er een verdrag gesloten wordt om het betwiste gebied onder zelfbestuur of dubbelbestuur te plaatsen.

Ook historische anomalieën kunnen aanleiding geven tot de vorming van dwergstaten waardoor ze buiten grotere staten kunnen blijven.

AfhankelijkheidBewerken

Dwergstaten kampen, net als eilandstaten (veel dwergstaten zijn bovendien ook eilandstaten), met een tekort aan economische hulpbronnen die middelen van bestaan kunnen garanderen. Dit leidde met name in de 19e eeuw tot een uittocht van jonge mensen die hun geluk elders gingen beproeven, waardoor de staatjes te kampen kregen met een braindrain en ontvolkt dreigden te raken. In de 20e eeuw wisten veel van hen echter nieuwe inkomensbronnen te vinden, geholpen door de toenemende mobiliteit. Sommige ministaten leven grotendeels van toerisme, anderen moeten het hebben van een bankgeheim, voordelige belastingfaciliteiten of het zijn van goedkoop vlagland. Anderen, zoals Singapore en Hong Kong, profiteerden van hun gunstige ligging en ontwikkelden zich tot een handelshub.

Aan het bankgeheim, fiscale faciliteiten en het zijn van goedkoop vlagland kleven echter wel risico's. Het kan ergernis opwekken bij grotere (OESO-)landen, die zich zorgen maken over het weglekken van belastinggelden of misbruik door de georganiseerde misdaad. Dit kan leiden tot economische sancties waar de ministaat weinig tegenover kan stellen. Veel ministaten hebben dan ook een 'broodheer' (vaak de voormalige kolonisator of het buurland) die het in internationaal verband enigszins voor hen opneemt, onder voorwaarde dat het economisch beleid de 'broodheer' niet schaadt. Zo is Frankrijk de 'broodheer' van Andorra en Monaco, Zwitserland van Liechtenstein, Italië van San Marino en Vaticaanstad, het Verenigd Koninkrijk van Jersey, Guernsey, Man, Gibraltar en van zijn voormalige koloniën, en China sinds eind jaren 90 van Hong Kong en Macau. Ook wordt vaak de defensie door de broodheer behartigd.

Een aantal dwergstaten is hierdoor economisch zeer succesvol geworden.

Europese dwergstatenBewerken

Europese dwergstaten zijn (gerangschikt naar aflopende grootte):

Luxemburg 2586 km2
Andorra 468 km2
Malta 316 km2
Liechtenstein 160 km2
San Marino 61 km2
Monaco 2 km2
Vaticaanstad 0,44 km2

Wel een staatkundige eenheid maar niet onafhankelijk zijn:

Man 572 km2   Verenigd Koninkrijk
Akrotiri en Dhekelia 254 km2   Verenigd Koninkrijk
Jersey 116 km2   Verenigd Koninkrijk
Guernsey 63 km2   Verenigd Koninkrijk
Gibraltar 6 km2   Verenigd Koninkrijk

Luxemburg wordt over het algemeen niet als een dwergstaat beschouwd, omdat het qua bevolking, oppervlakte en omvang van de economie beduidend groter is dan de andere in deze lijst.

Noord-Amerikaanse dwergstatenBewerken

Aziatische dwergstatenBewerken

Singapore 716 km2
Bahrein 665 km2
Maldiven 298 km2

Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:

Sharjah 2590 km2   Verenigde Arabische Emiraten
Ras al-Khaimah 1684 km2   Verenigde Arabische Emiraten
Fujairah 1165 km2   Verenigde Arabische Emiraten
Hongkong 1092 km2   China
Umm al-Qaiwain 777 km2   Verenigde Arabische Emiraten
Gazastrook 360 km2   Palestina
Ajman 259 km2   Verenigde Arabische Emiraten
Macau 25 km2   China

Oceanische dwergstatenBewerken

Tonga 748 km2
Kiribati 717 km2
Micronesia 702 km2
Palau 459 km2
Tuvalu 26 km2
Nauru 21,1 km2

Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:

Frans-Polynesië 4000 km2   Frankrijk
Guam 549 km2   Verenigde Staten
Noordelijke Marianen 264 km2   Verenigde Staten
Niue 260 km2   Nieuw-Zeeland
Cookeilanden 236 km2   Nieuw-Zeeland
Wallis en Futuna 200 km2   Frankrijk
Amerikaans-Samoa 199 km2   Verenigde Staten
Norfolk 36 km2   Australië
Tokelau 12 km2   Nieuw-Zeeland
Pitcairneilanden 5 km2   Verenigd Koninkrijk

Afrikaanse dwergstatenBewerken

Comoren 2235 km2
Mauritius 2040 km2
Sao Tomé en Principe 1001 km2
Seychellen 455 km2

Wel een staatkundige eenheid maar niet onafhankelijk zijn:

Mayotte 374 km2   Frankrijk
Sint-Helena 122 km2   Verenigd Koninkrijk

(Ter vergelijking: het eiland Texel heeft een oppervlakte van 170 km2.)

Historische dwergstatenBewerken

Vrije Stad Danzig 1920-1939 1966 km2
Republiek Gersau 1433-1798, 1814-1817 14,35 km2
Neutraal Moresnet 1816-1920 3,44 km2 (Condominium tussen Nederland/België en Pruisen)
Abdijvorstendom Thorn ±1150-1794 1,5 km2

Zie ookBewerken