Hoofdmenu openen
Attisch reliëf (4e eeuw voor Chr.) met een aulos-speler en diens familie staand voor Dionysos en een vrouwelijke consort.

Een dithyrambe (Gr. διθύραμβος) of dithyrambos was in het Oude Griekenland een extatische lofzang op Dionysos, de god van de wijn en de vruchtbaarheid. Dithyrambos was naast een lofzang ook een naam voor Dionysos.

VormBewerken

Een dithyrambe werd gezongen door een koor van tot wel vijftig mannen of jongens welke in een cirkelvormige opstelling dansten. Aangenomen wordt dat ze hierbij begeleid werden door de muziek van een fluit. Meestal gingen ze over een gebeurtenis in het leven van Dionysos. De leider van het koor werd dan vaak de hoofdrolspeler en ging een (muzikale) dialoog aan met de rest van het koor. Wedstrijden tussen verschillende groepen die dithyrambes ten gehore brachten waren een belangrijk onderdeel van festivals zoals de Dyonisia en Lenaia. Namens elke groep namen twee koren deel: één volledig bestaand uit jongens en het ander uit mannen. De resultaten werden bijgehouden maar zonder de namen van de dichters, waardoor de meeste van hun namen verloren zijn gegaan. De winnaars konden een tripous laten plaatsen als publiekelijk aandenken aan hun overwinning, maar dit gebeurde op kosten van de koorleider.

GeschiedenisBewerken

De eerste dithyramben komen waarschijnlijk uit de Peloponnesos van de 7e eeuw v.Chr. Wat de aanleiding voor de eerste dithyrambe was is onbekend maar waarschijnlijk niet-Grieks, gezien het feit dat het woord dit waarschijnlijk ook niet is. Het fenomeen verspreidde zich al snel over de andere Griekse stadstaten, waar onder andere Simonides, Pindaros en Bacchylides dithyramben schreven.

Volgens Aristoteles kwamen uit de dithyramben de latere tragedies voort. Dit betekende niet het einde voor de dithyramben; ze werden nog lang naast de tragedies uitgevoerd. Pas nadat de Romeinen al geruime tijd de heerschappij hadden verkregen over Griekenland kwam er een einde aan de wedstrijden.

Klassieke muziekBewerken

Een aantal componisten liet zich door de dithyrambe inspireren. Voorbeelden daarvan zijn: