Aulos (blaasinstrument)

blaasinstrument

De aulos is een blaasinstrument uit de oud-Griekse en de oud-Egyptische muziek. Er zijn ook Etruskische afbeeldingen van zijn bekend. Het woord αὐλός had in het Oudgrieks oorspronkelijk de betekenis van buis.[1]

Aulos (Oudgrieks)
Tibia (Latijn)
Voorstelling van een aulosspeler op een Griekse schaal
Voorstelling van een aulosspeler op een Griekse schaal
Classificatie
Gerelateerde instrumenten
doedelzak
schalmei
launeddas
zurna
Meer artikelen
oud-Griekse muziek
oud-Egyptische muziek
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Auloi zijn in twee varianten gemaakt: de meest voorkomende variant had twee speelpijpen die van een dubbelriet waren voorzien, wat het instrument in de familie van de hobo plaatst. Door classici wordt het woord aulos vaak verkeerd vertaald als 'dubbele fluit'.[2] Eén pijp was bedoeld voor begeleiding of als bourdon. De andere pijp werd gebruikt om de melodie te spelen. De tweede en zeldzamere variant had slechts één pijp: de monaulos.

Etruskische variant

De oudste afbeelding van een aulos die gevonden is, stamt uit de 30e eeuw v.Chr., en is afkomstig van de Cycladische beschaving. Auloi waren in de Oud-Egyptische muziek populair. Ze werden daar gebruikt vanaf ongeveer de 28e eeuw v.Chr. en legden de basis voor de typische Egyptische muziek, maar Auloi zijn vooral uit het oude Griekenland bekend. Daar genoot het instrument weinig status, omdat het daar vaak door slaven, feestgangers en prostituees werd bespeeld. Plato legde een verband tussen Dionysos, Korybantes en de aulos en verbande het instrument dan ook uit zijn Politeia. Het instrument stond ook in de mythologie in kwade reuk: satyr Marsyas was volgens de mythe de uitvinder van de auloi. Hij daagde luitspeler Apollon uit voor een muzikale wedstrijd. Hij verloor jammerlijk en kreeg als straf dat hij aan een boom werd opgehangen om daarna levend te worden gevild.

Er is maar een klein aantal oud-Griekse auloi uit circa 400 v.Chr. gevonden. De meest complete is in het British Museum, de Elgin aulos, en is van hout. Het Louvre heeft er een en Museum Vosbergen in Eelde is in het bezit van een vrij complete Aulos. De laatste twee zijn van hertenbot gemaakt: de middenvoetsbeentjes van een damhert.

Aulos kreeg later ook de betekenis van een fluit,[1][3] een klarinet[1] of een trompet.[3] Dat was dus toch volgens de klassieke lexica.

ItaliëBewerken

De aulos werd in het Latijn tibia genoemd. Er liggen in Napels enkele tibia's uit Pompeï van 79 n.Chr., maar die kunnen beter als een ander instrument worden beschouwd.

Er wordt op Sardinië nog steeds een instrument bespeeld, de launeddas, dat uit twee of drie rietpijpen bestaat met enkelrieten, die zo in de mond worden gestoken.

 
Oudgriekse aulosen, bovenaan
Vosbergen
  Zie de categorie Auloi van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.