Hoofdmenu openen

Het Beleg van Gorinchem vond plaats tussen 29 juni en 18 september 1402 en zou 11 tot 12 weken geduurd hebben. Jan V van Arkel was in dispuut gekomen met Albrecht van Beieren, graaf van Holland over vergoedingen en deelnemingen. De ruzie ontaardde in een beleg op de stad Gorinchem, de zetel van de heren van Arkel.

Beleg van Gorinchem
Onderdeel van de Arkelse Oorlogen (1401 - 1412)
14e of 15e-eeuwse plattegrond van Gorinchem
14e of 15e-eeuwse plattegrond van Gorinchem
Datum 29 juni - 18 september 1402
Locatie Gorinchem, Nederland
Strijdende partijen
Heren van Arkel
Stad Gorinchem
Graafschap Holland
Bisdom Utrecht
Leiders en commandanten
Jan V van Arkel Albrecht van Beieren
Willem van Oostervant
Troepensterkte
3,000 (inwoners), waarvan 600 rekruten 6,000
Verliezen
onbekend onbekend

Inhoud

AchtergrondBewerken

Het ontstaan van het geschil moest teruggevoerd worden op de invasies van Friesland. Jan van Arkel nam moeizaam deel aan deze oproeren in het noorden, maar wenste enkele maanden later niet meer deel te nemen aan deze tochten. Hij legde zijn vazalschap aan de graaf van Holland aan banden. Het dispuut leidde tot roofpartijen op elkaars grondgebied. Jan V plunderde onder andere Nieuwpoort en Oudewater en Albrechts zoon Willem plunderde Everstein, Haastrecht en het gebied Hoornaar. Graaf Albrecht stuurde vervolgens diverse brieven naar Gelre, het bisdom Utrecht en andere leenheren, om hen de oorlog te laten verklaren aan de Heren van Arkel.

BelegBewerken

Op 28 of 29 juni kwamen de diverse legers onder leiding van de graaf van Holland de stad Gorinchem belegeren. Graaf Albrecht en zijn zoon sloegen hun kamp op ten noorden van de stad, en er arriveerden overal legers vandaan, zoals uit het Heilige Roomse Rijk, Utrecht, Zeeland, Henegouwen, Gelre, Kennemerland, Rijnland enz., samen zou het leger een grootte van 6000 manschappen hebben gehad. De stad Gorinchem zou vlak voor het begin van het beleg bevoorraad zijn door Gelre'se medestanders, ook had Jan van Arkel een klein huurleger over laten komen uit Engeland. Het beleg begon weinig effectief, met het gooien van stenen en pijlbeschietingen. Half augustus deden de stedelingen een uitval tegen een garnizoen Henegouwse huurlingen in het westen, dat op niks uitdraaide. Eind augustus deed zich het belangrijkste wapenfeit voor: een Hollands leger dreigde de stad binnen te komen aan de noordkant waar de burcht en de stad zich scheidden. De stedelingen wisten een aantal van honderd kopstukken te doden en gevangen te nemen, waaronder twee heren uit Borsellen. Op 18 september werd het Beleg beëindigd, nadat graaf Albrecht zich voor hofse zaken naar 's Gravenhage moest begeven.

NasleepBewerken

Het Beleg van Gorinchem was het eerste echte wapenfeit tussen vooral het Graafschap Holland en Arkel dat zou leiden tot de elf jaar durende Arkelse Oorlogen (1401-1412), wat vooral de ondergang van de macht van de heren van Arkel zou gaan betekenen.

Graaf Albrecht overleed twee jaar na het Beleg, nadat hij al leed aan een vorm van Alzheimer.

DeelnemersBewerken

 

Deelnemers aan Hollandse zijde

13v

  • hertog Aelbrecht van Beyeren (Albrecht van Beieren)
  • de landgrave van Lucenborch (van Luxemburg ?)
  • de borchgrave van Leyden (van Leiden - Holland)
  • de borchgrave van Montfoirde (Jan II van Montfoort - Utrecht)
  • de heer van Vyanen (van Vianen - Utrecht)
  • de heer vander Merwede ende van Steyn (Holland) Daniël VI van Merwede
  • de heer van Haemstede (van Haamstede - Zeeland)
  • heer Huge van Henevliet (van Heenvliet - Holland)
  • heer Florens van Bersele (Floris van Borssele "van Sintmaartenspolder" - Zeeland - meubel: 3 sterren - gedood)

14r

  • heer Dirc van Wassener (van Wassenaar - Holland)
  • heer Jan van Vyanen (van Vianen - Utrecht)
  • heer Claes van Borsell (van Borssele - Zeeland - meubel: 3 sterren)
  • heer Aernt van Duuenvoirde (van Duvenvoorde - Holland)
  • heer Claes van Bersell (van Borssele - Zeeland - meubel: 1 lambel)
  • heer Jan van Heemstede (van Haamstede - Zeeland)
  • heer Claes van Reymersuale (Klaas Kervink van Reimerswaal - Zeeland - gevangengenomen)
  • heer Jan van Drongelen (Brabant, maar toen een Hollandse leen, later als kastelein van Gorinchem benoemd)
  • heer Herberen van Yselstein (van IJsselstein - Utrecht)

14v

  • heer Jan van Henevliet (van Heenvliet - Holland)
  • heer Aernt van Moirmont (van Mormont - Luxemburg)
  • heer Wouter van Mijnden (Holland)
  • heer Gerijt van Eemskerc (van Heemskerk - Holland)
  • heer Lodewich vander Maelstede (Maalstede - Zeeland)
  • heer Florens van Alcmade (van Alkemade - Holland)
  • heer Dirc van Poelgeest (nu Oegstgeest - Holland)
  • heer Jan van Renesse (Zeeland)
  • Aelbert van Arnemuden (van Arnemuiden - Zeeland)

15r

  • Gillis van Cralingen (van Kralingen - Holland)
  • Zadelbogher (geen voornaam vermeld)
  • Jan van Henevlyet (van Heenvliet - Holland)
  • Claes van Bersele (van Borssele - meubel: 3 sterren - Zeeland)
  • Ariaen van Crunyngen (van Kruiningen - Zeeland)
  • Wolfert van Maelstede (van Maalstede - Zeeland)
  • Gerijt van Maldegom (van Maldegem - Vlaanderen)
  • Peter van Scengen (van Schengen - Luxemburg)
  • Filip vander Spaenge (Spange - Holland)

15v

  • Jan van Abbenbroec
  • Jan vander Maelstede (van Maalstede - Zeeland)
  • Florens van Abele
  • Wouter van Matenes
  • Herberen van Brakell
  • Jan van Haemsteden (van Haamstede - Zeeland)
  • Danyell vanden Poell
  • Vrederic vander Zeuender
  • Gouert van Stapell

16r

  • Gerijt van Vlyet (van Vliet - Utrecht)
  • Pinckert van Heremis (?)
  • Olifier vander Maelstede (van Maalstede - Zeeland)
  • heer Vriese van Ostende (van Oostende - Vlaanderen)
  • Jan van Bersell (van Borssele - meubel: 1 lambel - Zeeland)
  • Florens vander Maelstede (van Maalstede - Zeeland)
  • Jan van Stapell (van Stapel - Vlaanderen)
  • Danyell Vileyn (Daniel van Gent gezegt Vilain - Vlaanderen)
  • Jan die bastert van Henegouwen

16v

  • Gelis van Scengen (van Schengen, ook Gillis Schenk genoemd - Luxemburg - gevangengenomen)
  • Jan van Rosendaell (van Roosendaal - Brabant)
  • Gerijt die Bole (de Boll - Utrecht)
  • Willam van Driemylen (van Drimmelen - Brabant)
  • heer Jan Scoen Jans s. (?)
  • Aernt van Ghiessen (van Giessen - Brabant)
  • Bouwen van Baersdorp (van Baarsdorp - Zeeland)
  • de grave van Oesteruant soen te Hollant (Willem (van Oostervant) VI van Holland)
  • de grave van Hennenberch (Graaf van Henneberg, nu Duitsland)

17r

  • de drossaet van Henegouwen
  • de heer van Egmondt (van Egmond - Holland)
  • de heer van Lygne (van Ligne - Henegouwen)
  • de heer vander Hamayde (Hamaide - Henegouwen)
  • de heer van Kesnoyt (Le Quesnoy - Henegouwen, nu Frankrijk)
  • heer Henric vander Leck (Holland)
  • heer Ansiell van Trasengies (de Trazegnies - Henegouwen)
  • heer Willam van Egmondt (van Egmond - Holland)
  • Gherit van Hauereth

17v

  • Wistasse van Vertayn (?)
  • Henric van Naeldwijck (van Naaldwijk - Holland)
  • heer Jan van Potelis (van Potelle - Henegouwen, nu Frankrijk ?)
  • Gherijt van Egmondt (van Egmond - Hollande)
  • Jan van Scaellon (?)
  • Jan van Honcourt (Elzas ?)
  • Jan van Heemsteden (van Haamstede - Zeeland)
  • Dirc vander Leck (Holland)
  • Dirc van Egmondt (van Egmond - Holland)

58r

  • Jan van Cronenborch (van Cronenburg - Holland)
  • Bertout van Assendelff (van Assendelft - Holland)
  • Jan van Montegnies (van Montignies - Henegouwen)
  • Jan van Floyen (?)
  • Jan van Renesse (Zeeland)
  • Jan van Dyest (van Diest - Brabant)
  • Jan van Hordeyn (?)
  • Ghy van Monchiauls (?)
  • Willam van Haemsteden (van Haamstede - Zeeland)

58v

  • Jan van Audiegnies (van Audignies - Henegouwen, nu Frankrijk)
  • Peter van Vertain (Henegouwen, nu Frankrijk)
  • Otte van Nyenrode (van Nijenrode - Utrecht)
  • Jacop van Saers (?)
  • Flips van Bersell (Filip van Borssele - meubel: 1 lambel - Zeeland)
  • Aelbert van Egmondt (van Egmond - Holland)
  • Gherit van Eemskerck van Liesuelt (van Heemskerk van Liesveld - Holland)
  • heer Jan bastaard van Bloys (Jan bastaard van Bloys)
  • Jan van Mastein (van Mastaing - Henegouwen, nu Frankrijk)

59r

  • Aelman van Scautsijns
  • heer Fierenbras
  • Zadelbogher
  • Jacop Pertijt
  • Jan Folye
  • Olifier van Colen
  • Jan vander Maelstede (van Maalstede - Zeeland)
  • Ghijsken van Diepenborch
  • Jan van Lymbeeck (? - Holland)

59v

  • Jan van Rockingen
  • Flussart van Steenbrug
  • Aernt vander Hameyde (van La Hamaide - Henegouwen)
  • Jacop van Rijsoirt
  • her Jan Heyenbeeck
  • de grave van Cleve ende vander Marck Adolf IV van Kleef-Mark
  • die grave van Zeyne
  • die heer van Willdenborch
  • Jan van Alphen

60r

  • Pelgrom van Lete
  • her Lws van Empell
  • Euert van Wisscell
  • Hermen van den Reecke
  • Hermen van Wittene

Andere bronnen :

  • Philips van Dorp
  • Boudewijn Van Borssele(Zeeland - gevangengenomen)
  • Floris van Borssele (Zeeland - gevangengenomen)
  • Walraven I van Brederode (Holland - gevangengenomen en tot 1409 in Gorinchem gebleven !)
  • Klaas van Zwieten (Zeeland - gevangengenomen)
  • Willem van Rijn (Holland - gevangengenomen)
  • Philips van Everingen (Saksen - gevangengenomen)
  • Jan, de bastaard van Borssele (Zeeland - gevangengenomen)
  • Steven van Berenbroek (Brabant - gevangengenomen)
  • Jacob Schiecker (gevangengenomen)
  • Peter Potter (gevangengenomen)
  • Hugo Post(gevangengenomen)
  • Daniel de Vigilien (gevangengenomen)
  • Dankaart van Diepen (gevangengenomen)
  • Adriaan van Salmen (gevangengenomen)
  • Jan Mos (gevangengenomen)

Deelnemers aan Arkelse zijde

  • Jan V van Arkel
  • Willem van IJzendoorn
  • Arent van Schoonauwen
  • Engelse huurlingen
  • John Hoper
  • Thomas Westerdale
  • Thomas Hereford
  • David Camerden

ReferentiesBewerken

  • Devillers Guerre, Kronijcke
  • P.J.Blok, Geschiedenis eener Hollandse stad, 1910
  • Herout Beyeren, de hollandsche cronike.
  • Wapenboek Beyeren - IV. (fol. 13v-17v, 58r-60r): 122 deelnemers aan het beleg van Gorinchem in 1402.