Zelda Fitzgerald

Amerikaans auteur

Zelda Fitzgerald, geboren Sayre, ook wel Zelda Fitzgerald Sayre (Montgomery, 24 juli 1900 - Asheville (North Carolina), 10 maart 1948) was een Amerikaanse schilderes en schrijfster. Haar bekendste werk is de autobiografische novelle Save Me the Waltz (1932). Ze was van 1920 tot zijn dood in 1940 getrouwd met de schrijver F. Scott Fitzgerald, die haar vereeuwigde als 'Nicole' in zijn beroemde roman Tender is the Night uit 1934.

Zelda Fitzgerald
Zelda Fitzgerald (1919)
Zelda Fitzgerald (1919)
Algemene informatie
Volledige naam Zelda Fitzgerald Sayre
Geboren 24 juli 1900
Geboorteplaats Montgomery
Overleden 10 maart 1948
Overlijdensplaats Asheville
Land Verenigde Staten
Werk
Bekende werken Save Me the Waltz
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Kunst & Cultuur

LevenBewerken

Vroege leven, huwelijk met FitzgeraldBewerken

Zelda Sayre werd geboren als jongste van zes kinderen. Haar vader was een prominent jurist. Ze ging naar high school maar bleek een weinig geïnteresseerde leerling. Daarentegen was ze sociaal uitermate actief, vooral gericht op jongens, en bijzonder druk met dansen, waarop ze zich spoedig volledig zou richten. In 1918 ging Zelda, tot verontwaardiging van haar familie, werken als danseres bij een Country Club. Daar leerde ze al snel de schrijver Francis Scott Fitzgerald kennen. Fitzgerald werd smoorverliefd, aanbad haar en nadat Zelda hem een paar keer aan het lijntje had gehouden (ze kon het flirten met andere mannen niet laten) traden ze in 1920 in het huwelijk. Vervolgens werden ze een van de beroemdste koppels van New York en Zelda werd de belichaming van de jongensachtige, kortharige flapper-girl.

In 1921 kregen ze een dochter Frances ("Scottie"), maar Zelda was verre van een ideale moeder. Ze wilde zo veel mogelijk haar actieve, mondaine leventje vervolgen, begon inmiddels ook zelf stukjes en korte verhalen te publiceren in een aantal tijdschriften. Enkele van haar verhalen werden later, postuum, samen met verhalen van Scott, in boekvorm gepubliceerd onder de titel Bits of Paradise.[1] en liet haar dochter graag over aan het kindermeisje. Toen ze in 1922 opnieuw zwanger werd, liet ze (naar algemeen wordt aangenomen) abortus plegen.

Europese periodeBewerken

 
Zelda in 1922, Metropolitan

In 1924, toen Scott Fitzgerald na de slechte ontvangst van zijn stuk The Vegetable depressief raakte, vertrokken de Fitzgeralds naar Frankrijk, eerst naar Parijs, later naar de Franse Rivièra, waar Zelda’s man aan The Great Gatsby werkte. Ze maakten er deel uit van een groep schrijvers die later tot de zogenaamde "Lost Generation" zouden worden gerekend. Hun huwelijk kwam echter steeds meer onder spanning te staan, onder meer vanwege een vermeende relatie van Zelda, die liefst wilde zwemmen of naar het Casino ging, met de Franse piloot Jozuan, en later vanwege haar afkeer van haar mans vriend, de schrijver Ernest Hemingway. Ze beschuldigde Scott er zelfs van een homoseksuele affaire te hebben met Hemingway, waarna hij met een prostituee naar bed ging om zijn mannelijkheid te bewijzen. "De Fitzgeralds hadden een voortdurende behoefte aan drama", vertelde Jozuan later aan Zelda’s biografe Nancy Milford, "en zo nodig verzonnen ze de dingen zelf, waardoor ze in zekere zin slachtoffer werden van hun eigen rijke verbeelding".

Psychische problemen, autobiografieBewerken

 
Scott Fitzgerald in 1921, Shadowland Magazine

Ondanks haar schijnbaar actieve leventje verveelde Zelda zich in Frankrijk, vooral tijdens de periodes waarin haar man zich afzonderde in zijn schrijven. Ze kon haar eigen creativiteit onvoldoende kwijt. Een hernieuwde poging om dansen en ballet op te pakken mislukte, onder meer omdat Scott er niets in zag. In psychisch opzicht ging het eind jaren twintig steeds slechter met Zelda, die altijd al vrij labiel was geweest. In 1930 werd ze uiteindelijk opgenomen in de psychiatrische privékliniek Les Rives de Prangins aan het Meer van Genève in Zwitserland. De psychiater dr. Oscar Forel paste daar hypnotherapie toe. Zijn diagnose was schizofrenie. Destijds werd deze diagnose nogal snel gesteld.[2]

In 1931 keerde ze (samen met haar man) terug naar de Verenigde Staten om haar stervende vader bij te staan, maar in 1932 was ze alweer opgenomen in een psychiatrische kliniek te Baltimore. Daar kreeg ze aanvankelijk nog een opmerkelijke uitbarsting van creativiteit, begon met schilderen en schreef in zes weken haar autobiografie Save Me the Waltz, die door critici nog steeds wordt geprezen om haar literaire kwaliteiten.[3] Delen van Save Me the Waltz overlappen met het in 1934 verschenen Tender is the Night van haar echtgenoot, die haar nog verweet met zijn materiaal aan de haal te zijn gegaan.

DoodBewerken

Na 1932 ging het verder bergafwaarts met de Fitzgeralds. Francis Scott Fitzgerald raakte steeds zwaarder aan de drank, Zelda verbleef van 1930 tot 1934 met regelmaat in diverse psychiatrische inrichtingen, van 1936 tot 1940 en vervolgens van 1943 tot haar dood in het Highlight Mental Hospital te Asheville. Ondanks hun voortdurende conflicten en Scotts affaires (onder meer met columniste Sheilah Graham), bleven beiden emotioneel sterk aan elkaar gebonden. Scott bleef met hun dochter Scotty altijd dicht bij Zelda in de buurt wonen, totdat hij in 1940 stierf aan een beroerte.

Zelda Scott Fitzgerald overleed op 47-jarige leeftijd in het Highlight Mental Hospital te Asheville tijdens een brand waarbij nog acht patiënten om het leven kwamen.

Scott en Zelda werden begraven in Rockville (Maryland). Op inititiatief van 'Scottie', die later journaliste werd, werden beiden in 1975 herbegraven op het katholieke kerkhof aldaar, bij andere leden van de familie Fitzgerald.

Zelda Fitzgerald in fictieBewerken

Over Zelda FitzgeraldBewerken

  • Matthew Joseph Bruccoli, Some Sort of Epic Grandeur: The Life of F. Scott Fitzgerald, University of South Carolina Press, 1981.
  • Jackson R. Bryer, Cathy W. Barks (red.), Dear Scott, Dearest Zelda: The Love Letters of F. Scott and Zelda Fitzgerald, St. Martin's Press, 2002.
  • Sally Cline, Zelda Fitzgerald: Her Voice in Paradise, Arcade Publishing, 2003.
  • Nancy Milford, Zelda: A Biography, Harper & Row, 1970.
  • Deborah Pike, The Subversive Art of Zelda Fitzgerald, University of Missouri Press, 2017.
  • Ruth Prigozy (red.), The Cambridge Companion to F. Scott Fitzgerald, Cambridge University Press, 2002.

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Zelda Fitzgerald van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.