Hoofdmenu openen

Getwist paar

tweeaderige kabel waarbij de aders rond elkaar zijn gewonden
(Doorverwezen vanaf Twisted pair)

Getwist paar (in Nederlandstalige technische boeken: dubbeldraad) is een veel voorkomende tweeaderige kabel waarbij de aders rond elkaar zijn gewonden. De bedoeling is elektromagnetische interferentie ("overspraak") te vermijden. In Vlaanderen spreekt men ook van getorst paar.

De werking van een getwist paar berust op het principe dat een dergelijke kabel in een (homogeen) elektromagnetisch stoorveld gemiddeld geen lusoppervlakte heeft en het stoorveld dus geen stoorspanning kan induceren. De inductiespanning die in één lus wordt opgewekt wordt tegengewerkt door die van de volgende halve winding, waar de aders precies andersom liggen. Ook wordt het signaal vaak differentieel verstuurd, zodat ook capacitieve storing geëlimineerd wordt.

Het aantal windingen per meter maakt deel uit van de specificaties van een type kabel. Hoe groter het aantal windingen, hoe minder men last heeft van overspraak.

Een unshielded twisted pair (UTP) heeft geen elektromagnetische afscherming ("shield"). Het is het belangrijkste type kabel voor telefonie en wordt zeer veel gebruikt voor computernetwerken.
Een shielded twisted pair (STP) heeft een elektromagnetische afscherming ("shield") per aderpaar en heeft daardoor het minste last van elektromagnetische interferentie. Dit werd veel gebruikt voor Token Ring-netwerken
Een foiled twisted pair (FTP) is eigenlijk een UTP-kabel omringd door een folie ("shield"), waardoor de bescherming tegen elektromagnetische interferentie toeneemt.

TelefoonkabelBewerken

 
Ook ongeïsoleerde, bovengrondse kabels worden getwist

Een gewone telefoonkabel binnenshuis bevat vier aders die twee getwiste paren vormen en een aarddraad. Dit wordt een 1x4 kabel genoemd. Het hele viertal is als geheel getwist en de kabel kan gebruikt worden voor twee onafhankelijke telefoonaansluitingen. Hierdoor treedt er geen overspraak op tussen de aderparen. In Nederland worden de volgende kleuren gebruikt:

Aansluiting Kleur Opmerking
1A  
rood
Paar 1
1B  
blauw
   
blank koper
Aarding
2A  
oranje
Paar 2
2B  
wit

Meer adersBewerken

 
De vier aderparen van een netwerkkabel. Duidelijk is zichtbaar dat de twistlengte per paar verschilt.

Zijn er meer dan twee paren in een kabel, dan is de hierboven genoemde manier van twisten niet effectief. In dat geval wordt overspraak vermeden door voor elk paar een andere twistlengte te gebruiken. Hieronder een voorbeeld van de aders van een standaard netwerkkabel:

Aansluiting Kleur Opmerking
Tip  
wit/blauw
Paar 1
Ring  
blauw
Tip  
wit/oranje
Paar 2
Ring  
oranje
Tip  
wit/groen
Paar 3
Ring  
groen
Tip  
wit/bruin
Paar 4
Ring  
bruin

Hiernaast zijn de vier paren van een netwerkkabel afgebeeld, zonder de mantel. Elk paar heeft een andere twistlengte:

  • oranje-wit: 130 per meter
  • groen-wit: 100 per meter
  • blauw-wit: 80 per meter
  • bruin-wit: 105 per meter

Een probleem kan dan ontstaan wanneer er meerdere kabels naast elkaar worden gelegd. Het kan goed zijn kabels van een verschillend merk te gebruiken, zodat de twistlengte waarschijnlijk verschilt.

Een telefoonkabel voor een groter aantal aansluitingen bevat meerdere van de hierboven, onder Telefoonkabel, genoemde viertallen, gezamenlijk binnen één mantel. In dat geval mag men voor elk viertal een andere twistlengte verwachten.

UTP-categorieënBewerken

Overzicht van de verschillende UTP-categorieën
Cat 1 Geen TIA/EIA-standaard. Werd voornamelijk gebruikt voor analoge telefonie en ISDN.
Cat 2 Geen TIA/EIA-standaard. Werd gebruikt bij 4 Mbit/s Token Ring-netwerken.
Cat 3 Gestandaardiseerd in TIA/EIA-568-B, gebruikt in datanetwerken met frequenties tot 16 MHz, zoals voor 10BASE-T.
Cat 4 Geen TIA/EIA-standaard. Met een bandbreedte van 20 MHz werd dit vooral gebruikt voor 16 Mbit/s Token Ring-netwerken.
Cat 5 Geen TIA/EIA-standaard. Met een bandbreedte van 100 MHz wordt dit nog veel gebruikt voor 100Mbit/s-ethernetnetwerken. Echter ongeschikt voor gigabit-netwerken.
Cat 5e Gestandaardiseerd in TIA/EIA-568-B. Geschikt voor zowel 100 Mbit/s (100BASE-T) als 1000Mbit/s-netwerken (1000BASE-T).
Cat 6 Gestandaardiseerd in TIA/EIA-568-B. Met een bandbreedte van 250 MHz wordt dit gebruikt voor gigabit-snelheden (1000BASE-T).
Cat 6a Voorlopige specificatie voor 10Gbit/s-netwerken. Dit laat frequenties toe tot 600 MHz.
Cat 7 Formeel bekend als ISO/IEC 11801 Class F-kabel. Bij deze standaard worden de vier paren individueel afgeschermd binnen de buitenste afscherming. Dit laat frequenties toe tot 1500 MHz.
  Zoek getwist paar in het WikiWoordenboek op.
  Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Cursus UTP bekabeling.