Hoofdmenu openen

Trouw (verzetsblad)

Nederlands verzetsblad in de Tweede Wereldoorlog, voortgezet als de ochtendkrant Trouw
(Doorverwezen vanaf Trouwgroep)

Trouw was een Nederlandse verzetskrant die vanaf begin 1943 verscheen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De krant werd landelijk verspreid en werd een van de meest gelezen illegale verzetskranten. Trouw had een zestigtal regionale en lokale edities, een landelijk dekkend dagelijks koeriersnetwerk en een eigen intern mededelingenblad. Na de oorlog werd de illegale krant voortgezet als het landelijk dagblad Trouw.

Trouw
Tweede nummer van de verzetskrant, met logo en titel
Tweede nummer van de verzetskrant, met logo en titel
Plaats(en) van uitgave Amsterdam en Meppel
Verschijningsfrequentie 1 à 2 maal per maand
Inhoud Algemene artikelen, binnenlandse berichten en opinie-artikelen
Reproductiemethode Gedrukt
Oplage 125000
Datum eerste uitgave 20 januari 1943
Datum laatste uitgave 1 mei 1945
Taal Nederlands
Vervaardigers/redacteuren Ad. Kuiper J.C. van der Laan H.H. Lenstra A.V. Martens J. van der Meer J.R. de Mildt G.H.J. van der Molen H. Mooy Th. Mooy H. Morsink J. van de Mortel A.H. van Namen J. Nauta A. Noordermeer B. van Beveren H. Ottevanger E. Overeem W. Overeem J. van Overeem J. Pel J.W.H. Penning E. Plate H. Rieling J. Rodenburg E. van Ruller A.A.L. Rutgers V.H. Rutgers W. Santema A. Schlosser J. Schouten J. Smallenbroek H. Sol F.T.P.M. van Spaendonck A. Speelman E. Speelman P. Speelman W.P. Speelman J. Spits C.G. Stapel C. Streef J.G.A. Tromp H. Uittien H. Toby H. Veldhuis Jan Veldkamp R. Verseveldt F. Vogel D. Werkman T. van der Wey J. Boot M. Bouwman M. Bruinen J.A.H.J.S. Bruins Slot E.B. Brune A. Cuypers R.J. Dam D. Dekker A.M. Donner E.E. Drenth C.A. van Drimmelen B. van Duin L. van Duuren H. Dijkhuis L.C. Dijkman D. den Engelsen P. Fleurke R.M. van Baarle P. van Gils J. de Graaf C. de Graaff K. Groot Enzerink J.J. de Haan J. Hagedoorn Sándor Baracs J.S. Hoek A.J.N. Honing C. van der Hooft H.P. Hos G. Jansen T.J. Jansen S. Bastiaans H.R. de Jong J. de Jonge D. Josiasse
Drukkerij(en) Fa. S.J.P. Bakker Loodzetterij en lettergieterij 'Liberty' NV
Nr. in DOP van L.E. Winkel 857
Beschrijving in catalogus 376311231
Portaal  Portaalicoon   Media

OprichtingBewerken

De krant werd op initiatief van een groep orthodox-protestantse verzetsmensen opgericht. Enkelen waren eerder actief bij het illegale blad Vrij Nederland, dat al in 1940 verscheen. Zij verlieten die krant in 1942 na een conflict tussen dr. Sieuwert Bruins Slot en Henk van Randwijk over de te volgen politieke lijn. De groep van Trouw verkoos een meer behoudende lijn.[1]

Trouw trad zo in de plaats van het antirevolutionair dagblad De Standaard, waar de NSB'er Max Blokzijl ‘toezichthoudend redacteur’ was geworden. De eerste edities werden gedrukt bij een theologische uitgeverij aan de Prinsengracht 493 te Amsterdam.[bron?] Het tweede nummer verscheen op 18 februari 1943 en heette Trouw. Het eerste nummer heette "Oranje-bode" omdat men de geboorte van prinses Margriet wilde vieren. Voor de Trouw-groep werkten in 1944 ongeveer 4000 mensen.[2]

Voor de nieuwsgaring werd onder meer de luisterpost Centraal Bureau Keesen opgezet, die radioberichten vanuit Londen opving en uittypte.[3] Het

ArrestatiesBewerken

Op 20 maart 1944 werden verspreid over het land zeventien drukkers opgepakt en opgesloten in Kamp Haaren. Op 4 april 1944 wordt een achttiende drukker binnengebracht. Zes drukkers van wie de banden met Trouw niet konden worden aangetoond, werden in de eerste week van april weer vrijgelaten. Op 30 juli 1944 werden de overige twaalf drukkers naar Kamp Vught gebracht, waar zich ook 23 krantenverspreiders bevonden. Alle verspreiders werden geëxecuteerd.

De drukkers werden niet als leden van de terroristische organisatie Trouw aangemerkt en werden op 5 september 1944 per trein vanaf station Vught naar concentratiekamp Sachsenhausen vervoerd. Acht werden verder op transport gezet naar Neuengamme en de daaraan verbonden werkkampen. Twee van de twaalf drukkers overleefden uiteindelijk de kampen.[4]

In augustus 1944 werden 130 mensen van Trouw in één keer opgepakt, onder wie een van de oprichters, de onverzettelijke Wim Speelman. Er kwam een ultimatum van de Duitsers dat het verzet moest stoppen met dit ophitsende geschrift, anders werden de mannen gefusilleerd. De Trouwgroep besloot uiteindelijk niet voor dit dreigement te zwichten. 23 mannen werden in het SS-concentratiekampkamp Vught gefusilleerd.[2] Later bleek dat de Duitsers dit besluit al hadden genomen, ongeacht of de Trouwgroep zou stoppen met de krant.

Na de oorlogBewerken

Trouw bleef in het hele land verschijnen tot aan de Bevrijding in mei 1945 met een oplage van meer dan 250.000. Dat kwam ook omdat zowel katholieken, hervormden als humanisten meehielpen aan het blad in de hoop of verwachting dat na de oorlog Trouw een algemene krant zou worden. De gereformeerden claimden echter na de oorlog het dagblad, dit tot grote frustratie van andere gezindten. De krant werd in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog dan ook een blad voor hen en hun politieke partij, de ARP.

EditiesBewerken

Editie Plaats van uitgave Nr in De Winkel
(full-text)
Trouw Aalsmeer 819
Trouw: deez ellenden gaan volenden, en verpletterd wordt het juk Groningen
Trouw; voor Alkmaar en omstreken Alkmaar-Heerhugowaard 820
Trouw; speciale uitgave voor Amersfoort en omstreken Amersfoort 821
Trouw-bulletin; speciale uitgave Amsterdam 822
Trouw; dagelijksche nieuwsuitgave voor Amsterdam en omstreken Amsterdam 823
Trouw; speciale uitgave voor Amsterdam en omstreken Amsterdam 824
Trouw-nieuws Amsterdam 825
Trouw; dagelijksche nieuwsuitgave voor Amsterdam en omstreken Amsterdam 826
Trouw; speciale uitgave voor Drenthe Assen 827
Trouw; dagelijksch nieuwsbulletin Badhoevedorp 828
Trouw; Veluwe-editie Barneveld 829
Trouw; speciale uitgave voor Delft en omstreken Delft 830
Trouw; speciale uitgave voor Dordrecht en omstreken Dordrecht 831
Trouw; speciale uitgave voor Friesland Drachten 832
Trouw; speciaal Veluwe bulletin Elburg 833
Trouw; Veluwe-uitgave Elburg 834
Trouw; speciale uitgave voor de Veluwe Elburg 835
Trouw Enschede 836
Trouw; speciale uitgave voor Gouda en omstreken Gouda 837
Trouw; speciale uitgave voor de Alblasserwaard Gouda 838
Trouw; speciale uitgave voor 's-Gravenhage en omstreken Den Haag 839
Trouw Groningen 840
Trouw; speciale wekelijksche nieuwsuitgave Groningen-Uithuizen-Buitenpost-Westpolder-Leens 841
Trouw-bulletin; uitgave provincie Groningen Groningen 841A
Trouw-bulletin; Oranje Boven!!; dagelijksche mededeelingen voor Haarlem en omgeving Haarlem 842
Trouw; speciale uitgave voor Haarlem en omstreken Haarlem 843
Trouw; speciale uitgave voor West-Friesland II Heerhugowaard 844
Trouw Hemrik 845
Trouw; speciale uitgave voor Overijssel Hengelo-Kampen-Zwolle-Almelo-Sibculo 846
Trouw: Overijssel en Twente: speciale uitgave voor Twente Niet in De Winkel beschreven
Trouw Hillegom 847
Trouw; speciale uitgave voor Oost-Noord-Holland Hillegom 848
Trouw; speciale uitgave voor de duinstreek Hillegom 849
Trouw-bulletin; Oranje boven Hilversum 850
Trouw; speciale uitgave voor het Gooi Hilversum 851
Trouw; speciale Utrechtsche uitgave te Eem en Maarsseveen Utrecht 852
Trouw; 'Wat het getij ook doet, houdt goeden moed'. Speciale uitgave voor West-Friesland [I] Hoorn-Enkhuizen 853
Trouw Landsmeer 854
Trouw Leeuwarden 855
Trouw; editie voor Leiden en omstreken Leiden 856
Trouw Meppel-Amsterdam 857
Trouw; uitgave voor de Wieringermeer Middenmeer 858
Trouw; nieuwsbulletin. Bijlage bij speciale uitgave Amstelveen 859
Trouw; speciale uitgave voor de NO-hoek van Zuid-Holland Nieuwveen 860
Trouw; speciale uitgave voor Waterland Oostzaan-Edam 861
Trouw; speciale uitgave voor Rotterdam en omstreken Rotterdam 862
Trouw; speciale uitgave voor Rotterdam en omstreken Rotterdam 863
Trouw; speciale uitgave Rechter Maasoever Vlaardingen 864
Trouw-bulletin Rijsoord-Bolnes 865
Trouw; speciale uitgave voor Noordhollands Noorderkwartier Schagen 866
Trouw-bulletin; speciale Friese uitgave Sneek 867
Trouw Souburg 868
Trouw Utrecht 869
Trouw; speciale Utrechtsche uitgave Utrecht 870
Trouw-flitsen; speciale Utrechtsche uitgave Utrecht 871
Trouw; speciaal bulletin-uitgave voor Veluwerand en Utrecht ten Zuiden Utrecht 872
Trouw; speciale uitgave voor N.W. Utrecht Utrecht 873
Trouw-bulletin Ijmuiden 874
Trouw; speciale uitgave voor de Zaanstreek Zaandam 875
Trouw; speciale uitgave voor Midden Noord-Holland Zaandam 876
Trouw-bulletin Zuidbroek (gr.) 877
Trouw; speciale uitgave voor de Zuid-Hollandsche eilanden Zuidland 878
Trouw; speciale uitgave voor het eiland IJsselmonde Zuidland 879
Trouw; dagelijksch frontoverzicht 880
Trouw; frontoverzicht 881
Trouw; nieuwsbulletin 882
Trouw luisterpost Amsterdam 883
Trouw-mededeelingen Amsterdam 884