Spoorspatting

het horizontaal knikken ofwel verbuigen van spoorrails

Een spoorspatting is het horizontaal knikken ofwel verbuigen van spoorrails. Er ontstaan dan kronkels of slingers in het spoor. In de meeste gevallen zorgt de spoorconstructie ervoor dat de rails kunnen uitzetten, bij voegloos spoor door middel van zgn. compensatielassen, bij voegenspoor door middel van zgn. temperatuurlassen iedere 30 meter. Als gevolg van opwarming bij warm weer en wanneer er teveel materiaal in de spoorstaaf zit vanwege het zogenaamde uitwalsen en als dit niet meer opgevangen kan worden in de eerder genoemde lassen, ontstaat er daardoor een drukkracht, een mechanische drukspanning in de lengterichting van de rail.

Spoorspatting bij Landgraaf, juli 2006
Spoorspatting op de spoorbrug over de Delaware nadat de brug in brand was geraakt (1935)

Spoorspattingen ontstaan vooral op hete zomerdagen. Bij erg warm weer kan de temperatuur van de spoorstaven oplopen tot meer dan 70°C. Wanneer deze in de lengterichting niet (meer)kunnen uitzetten ontstaan er drukspanningen van honderden kilonewton (tientallen tonnen) per rail.[1] Als de drukspanning te hoog wordt, knikt de rail en zoekt het materiaal een uitweg naar opzij (op de zwakste plek in het spoor) zodat een uitstulping, (een kronkel in het spoor) ontstaat. Door de dwarsliggers blijft het verband tussen de spoorstaven bestaan, zodat de twee spoorstaven op dezelfde plaats kromtrekken.

GevolgenBewerken

Een spoorspatting vormt een gevaarlijke situatie. Een railvoertuig ontspoort op een spoorspatting al bij lage snelheden doordat het de kronkels in het spoor niet kan volgen. Op Europese schaal zijn spoorspattingen de op een na belangrijkste oorzaak van spoorwegongevallen.[2]

Zie ookBewerken

VerwijzingenBewerken

  1. Prof.dr.ir. C. Esveld, Deel D. Constructief ontwerp van spoorwegen (pdf). Geometrisch en constructief ontwerp van wegen en spoorwegen pagina 16 (september 2005).. "Enige orde-grootten: ademlengte 70 m, schuifweerstand 10 kN/m per dwarsligger, maximale verplaatsing 15 mm en de normaalkracht in de spoorstaaf 800 kN!"
  2. De meest voorkomende oorzaak van spoorwegongevallen is gebroken rails. Zie Spoorwegbureau van de Europese Unie, RAILWAY SAFETY PERFORMANCE IN THE EUROPEAN UNION — 2016 (pdf) pagina 38 (september 2016).