Hoofdmenu openen

Petuh of Petu is een Deens-Duitse mengtaal die in Flensburg bij de Deens-Duitse grens gesproken wordt. Het heeft elementen van het Hoogduits, Nedersaksisch, Rijksdeens en Sønderjysk (Zuidjuts).

Petuh bestaat meestal uit Hoogduitse woorden, maar is sterk beïnvloed van de grammatica en uitspraak van het Deens en Nedersaksisch. Het wordt tegenwoordig nog slechts door een klein groepje oudere inwoners van Flensburg gesproken.

Inhoud

VoorbeeldenBewerken

  • Is dat Sünde! - Dat is jammer! (Duits: Ist das Schade - Deens: Det er synd)
  • Dat mit dem Jensen is voll Sünde, nich? - Vervelend wat er met Jensen is gebeurd, hè?
  • So'n Aggewars! - Wat een stress!
  • besüsseln - iemand verzorgen en koesteren
  • figellinsch - sluw
  • Kinner einlegen - kinderen naar bed brengen (Duits einlegen betekent anders inlassen, inleggen)
  • Nun sollen wir mal sehen und kommen los. - Nou moeten we maar zien dat we vertrekken. (Duits: Nun sollen wir mal los - Deens: Nu skal vi se at komme af sted)

Het Deens woord at (te) wordt voor een infinitief als "o" uitgesproken, net zoals het woord og (en). In het Petuh-Duits ontstond er hierdoor een verwarring tussen zu en und, daarom staat er in het laatste voorbeeld un(d) kommen in plaats van zu kommen.

In het Duits spreekt men de s voor een klinker aan het begin van een woord stemhebbend uit (zoals de Nederlandse z), maar in het Petuh wordt de s overal stemloos uitgesproken. Ook dit wijst op Deense invloed, omdat in het Deens de s stemloos uitgesproken wordt.

Oorsprong van de naamBewerken

Volgens de overlevering is de naam Petuh afgeleid van de "Petuhtanten". Petuhtanten zijn oudere vrouwen met partout-kaarten (Frans partout: overal), jaarabonnementen voor de stoomboten op de Flensburg Fjord. Op deze excursieboten en in de cafés aan de oevers van de fjord, waar de verschillende Deense en Duitse dialecten elkaar ontmoeten, zou aan het eind van de negentiende eeuw een mengtaal ontstaan zijn. Door de Duitsers werd dit mengsel Petuhtantedeens en door de Denen Petuhtanteduits genoemd.

Waarschijnlijke oorsprongBewerken

De typische eigenschappen van het Petuh komen ook voor in het Nedersaksische dialect van Angel, de streek ten zuidoosten van Flensburg, waar de boeren nog in de 19e eeuw een Deens (Zuid-Juts) dialect spraken. Het is dus aannemelijk dat het Petuh een overgangsverschijnsel is van de taalwisseling van Deens naar Duits. Rond 1900 sprak de hogere burgerij in Flensburg Hoogduits, de meerderheid sprak Nedersaksisch. In de westelijke en noordelijke stadswijken die aan het platteland grensden, werd Zuid-Juts gesproken, en sommige inwoners hadden ook in de tijd voor de Tweede Duits-Deense Oorlog van 1864 het officiële Rijksdeens op school geleerd.

Zie ookBewerken

BronnenBewerken