Pentaerytritol

chemische verbinding

Pentaerytritol is een vierwaardig alcohol dat gebruikt wordt bij de productie van alkydharsen, harsesters, explosieven en smeermiddelen (de 'penta' in de naam wijst op de vijf koolstofatomen in de molecule). Het is een geurloze, witte, kristallijne vaste stof. Pentaerytritol is niet ingedeeld als een gevaarlijk product. De stof is niet gemakkelijk bioafbreekbaar, maar heeft een zeer laag potentieel voor bioaccumulatie.

Pentaerytritol
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van pentaerytritol
Algemeen
Molecuulformule C5H12O4
IUPAC-naam 2,2-bis(hydroxymethyl)-1,3-propaandiol
Andere namen tetrakis(hydroxymethyl)methaan, monopentaerytritol, pentaerytriet
Molmassa 136,15 g/mol
SMILES
OCC(CO)(CO)CO
CAS-nummer 115-77-5
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Dichtheid 1,396 g/cm³
Smeltpunt 260 °C
Oplosbaarheid in water ca. 25 g/l
Goed oplosbaar in warm water
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

SyntheseBewerken

Pentaerytritol wordt gemaakt uit formaldehyde en aceetaldehyde. Bij deze reactie worden ook dipentaerytritol en tripentaerytritol als nevenproducten gevormd. Er zijn bijgevolg verschillende kwaliteiten pentaerytritol op de markt, naargelang de hoeveelheid van deze onzuiverheden in het eindproduct: de meest voorkomende is "mono penta" met ca. 98% zuiverheid; daarnaast bieden de producenten ook "technische" kwaliteit aan (ca. 88% zuiverheid) en "nitraat"kwaliteit (ca. 99% zuiverheid).

ToepassingenBewerken

Pentaerytritol is een intermediaire stof bij de productie van een aantal andere stoffen: