Hoofdmenu openen

Marvel Cinematic Universe

Filmreeks

Het Marvel Cinematic Universe (afgekort MCU, te vertalen als “Marvels cinematisch universum”) is de overkoepelende term voor een groeiend aantal live-action-verfilmingen van strips van Marvel Comics, die zich allemaal afspelen binnen hetzelfde fictieve universum. De filmreeks bracht ruim 22 miljard Amerikaanse dollar op en staat daarmee op de eerste plaats in de lijst van succesvolste filmreeksen.[1] Dit was de eerste filmreeks die meer dan 10 miljard dollar opbracht[2], in 2019 bracht het als eerste filmreeks meer dan 20 miljard Amerikaanse dollar op.[3] Alle films zijn afkomstig van creatieveling producent Kevin Feige.

AchtergrondBewerken

De films binnen het Marvel Cinematic Universe zijn allemaal geproduceerd door Marvel Comics zelf via Marvel Studios en kennen, overeenkomstig aan de stripwereld van Marvel, een verbondenheid die voornamelijk tot uiting komt doordat gebeurtenissen in de ene film van invloed zijn op andere films. In 2009 refereerde Kevin Feige, president van Marvel Studios, voor het eerst naar dit gedeelde universum als "Marvel Cinema Universe".[4][5] Later veranderde dit in "Marvel Cinematic Universe".[6]

De eerste films in het Marvel Cinematic Universe werden uitgebracht door Paramount Pictures. Vanaf Captain America: The First Avenger nam Walt Disney Pictures deze rol op zich, als gevolg van de overname van Marvel door The Walt Disney Company. Gaandeweg, mede mogelijk gemaakt door het succes van de films, werd de mate van verbondenheid uitgebreid en na verloop van tijd kon er steeds meer gesproken worden van een groter geheel waar de afzonderlijke films deel van uitmaken. Naast de diverse verhaallijnen van de films kwam er dienovereenkomstig ook een overkoepelende verhaallijn waar alle films, series en strips deel van uitmaken.

De films binnen het MCU zijn op meerdere manieren met elkaar verbonden.

Iron Man, de eerste zelfstandig geproduceerde film van Marvel Studios, eindigt met een bonusscène na de aftiteling met daarin Samuel L. Jackson als Nick Fury. Volgens regisseur Jon Favreau werd dit gedaan als extraatje voor kijkers die goed op zaten te letten.[7] Captain America’s schild was eveneens zichtbaar in de film.[8] Dit was een grapje van de medewerkers van Industrial Light and Magic, maar de producers besloten het erin te laten. Robert Downey Jr., die de rol van Iron Man vertolkte, maakte vervolgens een cameo in de volgende film, The Incredible Hulk.[9] Captain America is zelf even te zien in deze film, bevroren in ijs. Deze scène staat echter alleen op de dvd van de film.[10]

Daarmee was de trend gezet en werd besloten om de films van Marvel Studios nauwer met elkaar te verbinden om zo een groot fictief universum te maken op dezelfde manier als in de stripverhalen; via losse verhalen die elk op zichzelf bekeken kunnen worden, maar die via onderlinge connecties en referenties ook op elkaar aansluiten.[11] Iron Man 2 ging dus verder op deze ingeslagen weg. In deze film werd wederom Captain America’s schild gezien, en in een bonusscène wordt vermeld dat Mjolnir, de hamer van Thor, is gevonden. Tevens komt Nick Fury weer in deze film voor; hij kijkt naar een reportage over de verwoestingen die de Hulk heeft aangericht.

Clark Greggs, die in Iron Man een kleine rol heeft als agent Coulson, vertolkte deze rol ook in Thor en The Avengers. Jackson vertolkte opnieuw de rol van Nick Fury in Captain America: The First Avenger. In 2012 kwamen Iron Man, de Hulk, Thor, Captain America, Black Widow en Hawkeye vervolgens allemaal samen in een verfilming van The Avengers.

Marvel kondigde aan na The Avengers een nieuwe start te nemen met het tweede deel (2013-2015) van de filmsaga. Hierin kwamen zowel Iron Man, Thor en Captain America weer aan bod. Er werd ook een film gemaakt van Ant-Man en Guardians of the Galaxy.

In de derde fase (2016-2019) werden Doctor Strange, Black Panther en Captain Marvel geïntroduceerd. Ook kroop Hope van Dyne in het pak van The Wasp. Na lang speculeren door fans over plannen om Spider-Man ook deel te laten uitmaken van de films, kondigde Marvel op 10 februari 2015 aan dat zij een akkoord hadden bereikt met Sony Pictures. Spider-Man werd geïntroduceerd in de MCU in Captain America: Civil War, en kreeg vervolgens zijn eigen MCU-films.[12] De grootste overkoepelende verhaallijn gedurende de eerste drie fases is die van Thanos. Die probeert de zes "Infinity Stones" te verzamelen en zo de helft van het leven in het universum uit te roeien. De 23 films vormen samen de "Infinity Saga".

Inmiddels bereidt Marvel Fase 4 (2020-) voor, die bestaat uit zowel films als een reeks series op het nieuwe platform Disney+. In de films keren onder andere Thor, Black Widow en Doctor Strange terug en worden nieuwe helden geïntroduceerd, zoals Shang-Chi en de Eternals. In de Disney+ series zien we meer van onder andere Hawkeye, Vision, Scarlet Witch, Loki, Falcon en Winter Soldier. Daarnaast krijgen Ms. Marvel, Moon Knight en She-Hulk een eigen serie, waarna zij ook in de filmreeks zullen verschijnen.

Zoals in alle Marvelfilms, verschijnt ook in het Marvel Cinematic Universe Stan Lee in iedere film. Zijn cameo's waren lange tijd onderwerp van speculatie over de mogelijkheid dat hij een Marvelpersonage zou vertolken binnen het Marvel Cinematic Universe. Met name Uatu werd gezien als een mogelijkheid. Lee ontkende dit echter in september 2014 op een stripconventie in San Antonio, (Texas).[13] Zijn laatste cameo, opgenomen voor Lee's overlijden in 2018, was te zien in Avengers: Endgame.

FilmsBewerken

Film Verschijningsdatum Regisseur Schrijver(s) Maatschappij
Fase één
Iron Man 14 april 2008 (Australië)
16 april 2008 (Nederland)
30 april 2008 (België)
Jon Favreau Mark Fergus & Hawk Ostby,
Art Marcum & Matt Holloway en John August
Paramount Pictures
The Incredible Hulk 6 juni 2008 (Colombia)
19 juni 2008 (Nederland)
25 juni 2008 (België)
Louis Leterrier Zak Penn en Edward Norton Universal Studios
Iron Man 2 26 april 2010 (Verenigde Staten)
28 april 2010 (België)
29 april 2010 (Nederland)
Jon Favreau Justin Theroux Paramount Pictures
Thor 17 april 2011 (Australië)
27 april 2011 (België)
28 april 2011 (Nederland)
Kenneth Branagh Ashley Miller, Zack Stentz, Don Payne,
J. Michael Straczynski en Mark Protosevich
Captain America: The First Avenger 19 juli 2011
28 juli 2011 (Nederland)
17 augustus 2011 (België)
Joe Johnston David Self, Christopher Markus,
Stephen McFeely en Joss Whedon
The Avengers 11 april 2012
25 april 2012 (België, Nederland)
Joss Whedon Zak Penn en Joss Whedon Walt Disney Pictures
Fase twee
Iron Man 3 12 april 2013
24 april 2013 (Nederland & België)
Shane Black Shane Black en Drew Pearce Walt Disney Pictures
Thor: The Dark World 22 oktober 2013
30 oktober 2013 (België)
Alan Taylor Don Payne en Robert Rodat
Captain America: The Winter Soldier 13 maart 2014
26 maart 2014 (België)
Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely
Guardians of the Galaxy 21 juli 2014
13 augustus 2014 (België)
James Gunn Nicole Perlman en Chris McCoy
Avengers: Age of Ultron 13 april 2015
22 april 2015 (België, Nederland)
Joss Whedon Joss Whedon
Ant-Man 29 juni 2015
23 juli 2015 (Nederland)
Peyton Reed Edgar Wright en Joe Cornish
Fase drie
Captain America: Civil War 12 april 2016
27 april 2016 (België)
28 april 2016 (Nederland)
Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely Walt Disney Studios Motion Pictures
Doctor Strange 13 oktober 2016 Scott Derrickson Scott Derrickson, Jon Spaihts en C. Robert Caregill Walt Disney Studios Motion Pictures
Guardians of the Galaxy Vol.2 10 april 2017 James Gunn James Gunn Walt Disney Studios Motion Pictures
Spider-Man: Homecoming 28 juni 2017 Jon Watts Jonathan Goldstein

John Francis Daley

Sony Pictures Releasing
Thor: Ragnarok 10 oktober 2017
25 oktober 2017 (België)
26 oktober 2017 (Nederland)
Taika Waititi Eric Pearson, Craig Kyle en Christopher Yost Buena Visa Distribution
Black Panther 29 januari 2018
14 februari 2018 (België en Nederland)
Ryan Coogler Ryan Coogler en Joe Robert Cole Walt Disney Studios Motion Pictures
Avengers: Infinity War 25 april 2018 Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely Buena Visa Distribution
Ant-Man and the Wasp 6 juli 2018

18 juli 2018 (België en Nederland)

Peyton Reed Chris McKenna en Erik Sommers Walt Disney Studios Motion Pictures
Captain Marvel 28 februari 2019 (Londen)

6 maart 2019 (België en Nederland)

Anna Boden en Ryan Fleck Meg LeFauve, Nicole Perlman en Liz Flahive Walt Disney Studios Motion Pictures
Avengers: Endgame 26 april 2019

24 april 2019 (België en Nederland)

Anthony & Joe Russo Christopher Markus en Stephen McFeely Buena Visa Distribution
Spider-Man: Far From Home 2 juli 2019

3 juli 2019 (België en Nederland)

Jon Watts Chris McKenna en Erik Sommers Sony Pictures Releasing


TelevisieseriesBewerken

Hieronder een lijst met series die speciaal voor verschillende zenders en onlineplatformen zijn ontwikkeld. Hoewel de series zich allen in dezelfde filmwereld afspelen is er tot heden amper een overlapping geweest tussen de series met de films.

Series Verschijningsdatum Seizoenen Afleveringen Regisseur(s)
Eerste aflevering Laatste aflevering
series op ABC
Agents of S.H.I.E.L.D. 24 september 2013 n.n.b. 6 123 Jed Whedon, Maurissa Tancharoen en Jeffrey Bell
Agent Carter 6 januari 2015 1 maart 2016 2 18 Tara Butters, Michele Fazekas en Chris Dingess
Inhumans 29 september 2017 10 november 2017 1 8 Scott Buck
series op Netflix
Daredevil 10 april 2015 19 oktober 2018 3 39 Steven S. DeKnight, Doug Petrie, Marco Ramirez en Erik Oleson
Jessica Jones 20 november 2015 14 juni 2019 3 39 Melissa Rosenberg
Luke Cage 30 september 2016 22 juni 2018 2 26 Cheo Hodari Coker
Iron Fist 17 maart 2017 7 september 2018 2 23 Scott Buck en M. Raven Metzner
The Defenders 18 augustus 2017 1 8 Marco Ramirez
The Punisher 17 november 2017 18 januari 2019 2 26 Steve Lightfoot
series op Hulu
Runaways 21 november 2017 n.n.b. 2 23 Josh Schwartz en Stephanie Savage
series op Freeform
Cloak & Dagger 7 juni 2018 30 mei 2019 2 20 Joe Pokaski

Korte filmsBewerken

  Zie Marvel One-Shots voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In augustus 2011 maakte Marvel de productie van enkele direct-naar-video-korte films bekend genaamd de "Marvel One-Shots".

De gehele lijst is als volgt:

  • The Consultant
  • A Funny Thing Happened on the Way to Thor's Hammer
  • Item 47
  • Agent Carter
  • All Hail the King

De eerste, Marvel One-Shot: The Consultant, werd uitgebracht als bonus op de dvd-uitgaven van Thor. Deze One-Shot overlapt met de after-credit scene van The Incredible Hulk. Een tweede, Marvel One-Shot: A Funny Thing Happened on the Way to Thor’s Hammer, werd uitgebracht tezamen met Captain America: The First Avenger.Deze eerste twee korte films focussen op het personage Phil Coulson.[14]Item 47, zit als bonus bij de Blu-Ray uitgave van The Avengers. Deze short gaat over een crimineel koppel dat hun handen weten te krijgen op een buitenaards wapen na de gebeurtenissen van de invasie in de film The Avengers. Agent Carter zit als bonus bij de Blu-Ray uitgave van Iron Man 3 en beschrijft een deel van het leven van Peggy Carter, de vrouw waar Captain America gevoelens voor heeft tijdens de gebeurtenissen in Captain America: The First Avenger. Deze One-Shot werd later uitgebreid tot een gehele serie onder dezelfde naam: Agent Carter. All Hail The King gaat over de slechterik Mandarin na de gebeurtenissen van Iron Man 3. Aangezien een groot deel van de stripboekliefhebbers niet blij waren met de vertoning van De Manderin op deze manier, heeft Marvel Studios geprobeerd ze voldoening te geven met deze One-Shot, die de Manderin zoals hij in de stripboeken wordt weergegeven een mogelijke introductie geven in de Cinematic Universe.

StripsBewerken

In november 2010 maakte Joe Quesada bekend het Marvel Cinematic Universe te willen omzetten naar een stripreeks. Kevin Feige is betrokken bij de productie van deze strips.[15]

  • Iron Man: I Am Iron Man!
  • Iron Man 2: Public Identity
  • Iron Man 2: Agents of S.H.I.E.L.D.
  • Captain America: First Vengeance
  • The Avengers Prelude: Fury's Big Week
  • The Avengers Prelude: Black Widow Strikes
  • Iron Man 2
  • Iron Man 3 Prelude
  • Thor
  • Thor: The Dark World Prelude
  • Captain America: The First Avenger
  • Captain America: The Winter Soldier Infinite Comic
  • Guardians of the Galaxy Prequel Infinite Comic - Dangerous Prey
  • Guardians of the Galaxy Prelude
  • The Avengers
  • The Avengers: Age of Ultron Prelude - This Scepter'd Isle
  • Ant-Man Prelude
  • Ant-Man: Scott Lang: Small Time
  • Jessica Jones
  • Captain America: Civil War Prelude
  • Captain America: Civil War Prelude - Infinite Comic
  • Doctor Strange Prelude
  • Doctor STrange Prelude - Infinite Comic - The Zealot
  • Guardians of the Galaxy Vol. 2 Prelude
  • Spider-Man: Homecoming Prelude
  • Thor: Ragnarok Prelude
  • Avengers: Infinity War Prelude
  • Ant-Man and the Wasp Prelude
  • Captain Marvel Prelude
  • Avengers: Endgame Prelude
  • Spider-Man: Far From Home Prelude

Terugkerende personagesBewerken

  • In deze lijst zijn enkel personages opgenomen die in meerdere filmreeksen binnen het MCU terugkeren.
Personages Uitgebrachte films
Iron Man The Incredible Hulk Iron Man 2 Thor Captain America:
The First Avenger
The Avengers Iron Man 3 Thor:
The Dark World
Captain America:
The Winter Soldier
Guardians of the Galaxy Avengers: Age of Ultron Ant-Man Captain America:
Civil War
Doctor Strange Guardians of the Galaxy Vol. 2 Spider-Man: Homecoming Thor:
Ragnarok
Black Panther Avengers: Infinity War Ant-Man and the Wasp Captain Marvel Avengers: Endgame Spider-Man: Far From Home
Tony Stark/
Iron Man
Robert Downey jr.   Robert Downey, Jr.[16][17]   Robert Downey jr.   Robert Downey jr.   Robert Downey jr.   Robert Downey jr.   Robert Downey jr.  
Nick Fury Samuel L. Jackson   Samuel L. Jackson[18][19]   Samuel L. Jackson[20]   Samuel L. Jackson   Samuel L. Jackson   Samuel L. Jackson
Phil Coulson Clark Gregg   Clark Gregg[21]   Clark Gregg[22]   Clark Gregg  
Pepper Potts Gwyneth Paltrow   Gwyneth Paltrow   Gwyneth Paltrow[23][24]   Gwyneth Paltrow   Gwyneth Paltrow   Gwyneth Paltrow  
Harold "Happy" Hogan Jon Favreau   Jon Favreau   Jon Favreau   Jon Favreau   Jon Favreau
James Rhodes
War Machine
Terrence Howard   Don Cheadle   Don Cheadle[25]   Don Cheadle   Don Cheadle   Don Cheadle   Don Cheadle  
Howard Stark Gerard Sanders   John Slattery   Dominic Cooper[26]   John Slattery   John Slattery  
J.A.R.V.I.S. Paul Bettany (stem)   Paul Bettany (stem)   Paul Bettany (stem)   Paul Bettany (stem)  
Bruce Banner
The Hulk
  Edward Norton
Lou Ferrigno (stem)
  Mark Ruffalo[27]   Mark Ruffalo   Mark Ruffalo   Mark Ruffalo   Mark Ruffalo  
Thunderbolt Ross   William Hurt   William Hurt   William Hurt   William Hurt  
Roger Harrington   Martin Starr   Martin Starr   Martin Star
Natasha Romanoff
Black Widow
  Scarlett Johansson   Scarlett Johansson[28]   Scarlett Johansson   Scarlett Johansson   Scarlett Johansson   Scarlett Johansson   Scarlett Johansson  
Peter Parker
Spider-Man
  Max Favreau   Tom Holland   Tom Holland   Tom Holland   Tom Holland
Thor   Chris Hemsworth[29]   Chris Hemsworth[30]   Chris Hemsworth   Chris Hemsworth   Chris Hemsworth   Chris Hemsworth   Chris Hemsworth   Chris Hemsworth  
Clint Barton/
Hawkeye
  Jeremy Renner[31]   Jeremy Renner[32]   Jeremy Renner   Jeremy Renner   Jeremy Renner  
Loki   Tom Hiddleston[33]   Tom Hiddleston[30]   Tom Hiddleston[34]   Tom Hiddleston   Tom Hiddleston   Tom Hiddleston  
Heimdall   Idris Elba   Idris Elba   Idris Elba   Idris Elba   Idris Elba    
Jane Foster/ The Mighty Thor   Natalie Portman   Natalie Portman   Natalie Portman  
Frigga   Rene Russo   Rene Russo   Rene Russo  
Erik Selvig   Stellan Skarsgård[35]   Stellan Skarsgård[36]   Stellan Skarsgård[37]   Stellan Skarsgård  
Steven Rogers/
Captain America
  Chris Evans[38][39]   Chris Evans   Chris Evans   Chris Evans   Chris Evans   Chris Evans  
James Barnes/
Winter Soldier
  Sebastian Stan   Sebastian Stan[40] Sebastian Stan   Sebastian Stan   Sebastian Stan  
Peggy Carter   Hayley Atwell   Hayley Atwell   Hayley Atwell   Hayley Atwell  
Red Skull
The Stonekeeper
  Hugo Weaving   Ross Marquand   Ross Marquand  
Thanos   Damion Poitier   Josh Brolin   Josh Brolin   Josh Brolin  
Maria Hill   Cobie Smulders   Cobie Smulders   Cobie Smulders   Cobie Smulders   Cobie Smulders
The Other   Alexis Denisof   Alexis Denisof  
Taneleer Tivan
The Collector
  Benicio Del Toro   Benicio Del Toro   Benicio Del Toro  
Sam Wilson/Falcon   Anthony Mackie   Anthony Mackie   Anthony Mackie   Anthony Mackie  
Pietro Maximoff/
Quicksilver
  Aaron Taylor-Johnson   Aaron Taylor-Johnson  
Wanda Maximoff/
Scarlet Witch
  Elizabeth Olsen   Elizabeth Olsen   Elizabeth Olsen   Elizabeth Olsen   Elizabeth Olsen  
Peter Quill/
Star-Lord
  Chris Pratt   Chris Pratt   Chris Pratt   Chris Pratt  
Gamora   Zoe Saldana   Zoe Saldana   Zoe Saldana   Zoe Saldana  
Rocket Raccoon   Bradley Cooper (stem)   Bradley Cooper (stem)   Bradley Cooper (stem)   Bradley Cooper (stem)  
Groot   Vin Diesel (stem)   Vin Diesel (stem)   Vin Diesel (stem)   Vin Diesel (stem)  
Drax the Destroyer   Dave Batista   Dave Batista   Dave Batista   Dave Batista  
Nebula   Karen Gillan   Karen Gillan   Karen Gillan   Karen Gillan  
Ronan the Accuser   Lee Pace   Lee Pace  
Yondu Udonta   Michael Rooker   Michael Rooker  
Korath the Pursuer   Djimon Hounsou   Djimon Hounsou  
Kraglin   Sean Gunn   Sean Gunn   Sean Gunn  
Vision   Paul Bettany   Paul Bettany   Paul Bettany  
Ulysses Klaue   Andy Serkis   Andy Serkis  
F.R.I.D.A.Y.   Kerry Condon   Kerry Condon   Kerry Condon   Kerry Condon   Kerry Condon  
Scott Lang/
Ant-Man
  Paul Rudd   Paul Rudd   Paul Rudd  
Hope van Dyne/
Wasp
  Evangeline Lily   Evangeline Lily   Evangeline Lily  
Hank Pym   Michael Douglas   Michael Douglas   Michael Douglas  
Janet Van Dyne   Hayley Lovitt (jong)   Michelle Pfeiffer
Hayley Lovitt (jong)
  Michelle Pfeiffer  
Cassie Lang   Abby Ryder Fortson   Abby Ryder Fortson   Emma Fuhrmann  
May Parker   Marisa Tomei   Marisa Tomei   Marisa Tomei
T'Challa/
Black Panther
  Chadwick Boseman   Chadwick Boseman   Chadwick Boseman  
Everett K. Ross   Martin Freeman   Martin Freeman  
Ayo   Florence Kasumba   Florence Kasumba  
T'Chaka   John Kani   John Kani  
Stephan Strange/
Doctor Strange
  Benedict Cumberbatch   Benedict Cumberbatch   Benedict Cumberbatch   Benedict Cumberbatch  
Wong   Benedict Wong   Benedict Wong   Benedict Wong  
The Ancient One   Tilda Swinton   Tilda Swinton  
Mantis   Pom Klementieff   Pom Klementieff   Pom Klementieff  
Ned Leeds   Jacob Batalon   Jacob Batalon   Jacob Batalon
Michelle Jones   Zendaya   Zendaya
Flash Thompson   Tony Revolori   Tony Revolori
Betty Brant   Angourie Rice   Angourie Rice
Valkyrie   Tessa Thompson   Tessa Thompson  
Okoye   Danai Gurira   Danai Gurira  
Shuri   Letitia Wright   Letitia Wright  
Ramonda   Angela Bassett   Angela Bassett  
M'Baku   Winston Duke   Winston Duke  
Carol Danvers/Captain Marvel   Brie Larson  
Talos   Ben Mendelsohn   Ben Mendelsohn
Soren   Sharon Blynn   Sharon Blynn