Hoofdmenu openen

Lijst van families van hagedissen

Wikimedia-lijst

Onderstaand een overzicht van de verschillende families van hagedissen ingedeeld naar infra-orde. Superfamilies zijn voor het overzicht weggelaten. De slangen zijn niet opgenomen, waardoor onderstaande indeling parafyletisch is. Ook uitgestorven groepen van hagedissen zijn niet opgenomen.

Infra-orde Iguania Cope, 1864: Leguaanachtigen (14 families)
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Agamidae
Gray, 1827
Agamen Een middelgrote familie van ongeveer 485 soorten, die wereldwijd voorkomen behalve in Noord en Zuid-Amerika. De meeste soorten blijven klein, er is een grote verscheidenheid en enkele soorten zijn erg bekend zoals de kraaghagedis en de bergduivel. Baardagame
(Pogona vitticeps)
Bartagame fcm.jpg
Chamaeleonidae
Gray, 1825
Kameleons Kameleons zijn een van de bekendere familie van hagedissen, er zijn zo'n 205 soorten die voorkomen in Afrika, Azië en Europa. De meeste soorten blijven klein, enkele kunnen bijna een meter lang worden. Stekelkameleon
(Furcifer verrucosus)
Chameleon in Berenty Madagascar 0001.JPG
Corytophanidae
Smith & Brodie, 1982
Helmleguanen en basilisken Er zijn 9 soorten die allemaal een duidelijk zichtbare kam op de kop dragen. De helmleguanen loeren vaak doodstil op prooien, net zoals kameleons. Basilisken staan bekend om hun vermogen over water te rennen. Kroonbasilisk
(Basiliscus plumifrons)
Stirnlappenbasilisk3cele4.jpg
Crotaphytidae
Smith & Brodie, 1982
Luipaard- en halsbandleguanen Deze kleine familie telt 12 soorten die voorkomen in noordelijk Afrika. Het zijn bodembewoners die zeer snel kunnen rennen. Halsbandleguaan
(Crotaphytus collaris)
Collared lizard.JPG
Dactyloidae
Fitzinger, 1843
Anolissen Deze grote familie telt ongeveer 425 soorten die voorkomen in zuidelijk Noord-Amerika, Midden-Amerika en delen van Zuid-Amerika. Het zijn boombewonende hagedissen die zeer behendig kunnen klimmen. Roodkeelanolis
(Anolis carolinensis)
Green Anole - Florida Botanical Gardens.jpg
Hoplocercidae
Frost & Etheridge, 1989
Boom- en doornstaartleguanen Er zijn ongeveer 20 soorten die leven in bossen in Midden- en Zuid-Amerika: van Panama tot Peru. De soorten worden ongeveer 30 centimeter lang en zijn bodembewonend. Enyalioides palpebralis Enyalioides palpebralis.jpg
Iguanidae
Oppel, 1811
Leguanen Leguanen komen voor in Noord- en Zuid-Amerika en leven in bomen in tropische gebieden. Er zijn ongeveer 45 soorten, die middelgroot tot groot worden, sommige worden meer dan een meter lang. Groene leguaan
(Iguana iguana)
MC GruenerLeguan.jpg
Leiocephalidae
Frost & Etheridge, 1989
Maskerleguanen Deze familie wordt ook wel krulstaartleguanen genoemd vanwege de typische staart. Er zijn ongeveer 30 soorten die leven in het Caribisch gebied, alle soorten blijven klein, enkele hebben een stekelkam op de staart. De Nederlandse naam is te danken aan de gevlekte kop. Krulstaartleguaan
(Leiocephalus carinatus)
Leiocephalus carinatus armouri FL.jpg
Leiosauridae
Frost et al, 2001
Onechte anolissen De ongeveer 30 soorten leven in het noorden van Zuid-Amerika. De soorten lijken wat op anolissen maar zijn niet altijd boombewonend, een keelzak ontbreekt. Pristidactylus scapulatus
Liolaemidae
Frost & Etheridge, 1989
Aardleguanen Er zijn ongeveer 305 soorten, die leven in Zuid-Amerika. De meeste soorten blijven klein en zijn bodembewonend. Liolaemus nitidus Atacama lizard1.jpg
Opluridae
Titus & Frost, 1996
Madagaskarleguanen Er zijn slechts acht soorten, die alleen leven op het Afrikaanse eiland Madagaskar en de omliggende eilandengroep Comoren. Madagaskar-halsbandleguaan
(Oplurus cuvieri)
Oplurus Cuvieri Kirindy Madagascar.jpg
Phrynosomatidae
Fitzinger, 1843
Stekelleguanen Er zijn 155 soorten, die voorkomen in Noord-Amerika en het noorden van Zuid-Amerika. Alle soorten zijn bodembewonend, de padhagedissen uit het geslacht Phrynosoma zijn het bekendst. Texaanse padhagedis
(Phrynosoma cornutum)
Polychrotidae
Fitzinger, 1843
geen Deze soorten leven met name in Midden- en Zuid-Amerika, het zijn uitgesproken boombewoners. Er zijn acht verschillende soorten die ongeveer 20 tot 30 centimeter lang worden. Polychrus acutirostris Polychrus acutirostris (Spix, 1825)5.jpg
Tropiduridae
Bell, 1843
Kielstaartleguanen Deze familie telt ongeveer 135 soorten die leven in Zuid- en Midden-Amerika. Alle soorten blijven klein en hebben een lange staart. Microlophus peruvianus Mperuvianus.jpg
Infra-orde Gekkota Cuvier, 1817: Gekko's, zeven families
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Carphodactylidae
Kluge, 1987
geen Er zijn 30 soorten, die allemaal voorkomen in Australië. Carphodactylus laevis Chameleon Gecko (Carphodactylus laevis).jpg
Diplodactylidae
Underwood, 1954
geen Er zijn ongeveer 150 soorten die voorkomen in Australië, Nieuw-Zeeland en Nieuw-Caledonië. Lucasium damaeum Beaded Gecko (Lucasium damaeum) (9391157772).jpg
Eublepharidae
Boulenger, 1883
geen Er zijn ongeveer 35 soorten, die voorkomen in delen van Afrika, Azië en Noord-Amerika. Gebandeerde gekko
(Coleonyx variegatus)
Coleonyx Variegatus.jpg
Gekkonidae
Gray, 1825
Gekko's Gekko's zijn met 1130 soorten een van de grootse families. De hagedissen zijn primitief, maar hebben enkele bijzondere kenmerken, zoals de kleefkussentjes onder de tenen en het ontbreken van beweeglijke oogleden. De gekko's hebben een wereldwijde verspreiding, de meeste soorten zijn nachtactief. Goudstofdaggekko
(Phelsuma laticauda)
Phelsuma-laticauda-Saint-Denis.JPG
Phyllodactylidae
Gamble, Bauer, Greenbaum & Jackman, 2008
geen Er zijn ongeveer 140 soorten, die voorkomen in Europa, Afrika en het Midden-Oosten. Muurgekko
(Tarentola mauritanica)
Gecko with moth.jpg
Pygopodidae
Boulenger, 1884
Heuppotigen De ongeveer vijftig verschillende soorten komen voor in Australië en Indonesië Pygopus lepidopodus Pygopus lepidopodus.jpg
Sphaerodactylidae
Underwood, 1954
geen Er zijn 215 soorten, die vrijwel wereldwijd voorkomen, behalve in Australië. Witkeeldaggekko
(Gonatodes albogularis)
Gonatodes albogularis01.jpg
Infra-orde Dibamia Gasc, 1968: één familie
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Dibamidae
Boulenger, 1884
Slanghazelwormen Er zijn ongeveer 25 soorten die bodembewonend zijn en voorkomen in Midden-Amerika. Veel soorten zijn formicivoor en leven van mieren en termieten. Anelytropsis papillosus Anelytropsis.jpg
Infra-orde Scincomorpha Camp, 1923: Skinkachtigen, acht families
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Alopoglossidae
Pellegrino, Rodrigues, Yonenaga-Yassuda & Sites, 2001
geen Er zijn ongeveer 25 soorten die voorkomen in delen van Midden- en Zuid-Amerika. Alopoglossus festae ZooKeys - Alopoglossus festae (female).jpg
Cordylidae
Mertens, 1937
Gordelstaarthagedissen De meeste soorten leven in zuidelijk Afrika, enkele komen noordelijker voor. Alle ongeveer 70 soorten zijn bodembewonend en hebben een gepantserde staart. Reuzengordelstaarthagedis
(Cordylus giganteus)
Cordylus giganteus.jpg
Gerrhosauridae
Fitzinger, 1843
Schildhagedissen Schildhagedissen danken hun naam aan de gepantserde huid, waardoor ze erg zwaar en log zijn. Er zijn ongeveer 40 soorten die leven in Afrika inclusief Madagaskar. Soedanese schildhagedis
(Gerrhosaurus major)
Gerrhosaurus major.jpg
Gymnophthalmidae
Merrem, 1820
Brilhagedissen Deze relatief onbekende familie telt ongeveer 240 soorten, die voorkomen van zuidelijk Noord-Amerika tot noordelijk Zuid-Amerika. Leposoma rugiceps Leposoma rugiceps.jpg
Lacertidae
Oppel, DAT
Echte hagedissen Echte hagedissen komen oorspronkelijk voor in Europa, 4 van de 5 in Nederland en België levende hagedissen behoren tot deze groep. De ongeveer 330 soorten zijn zowel bodembewonend als klimmend. Muurhagedis
(Podarcis muralis)
Podarcis muralis nigriventris.JPG
Scincidae
Gray, 1825
Skinken Skinken hebben een gladde huid en een gestroomlijnd lichaam. Sommige soorten hebben geen pootjes en bewegen zich voort zoals slangen. Er zijn ruim 1635 soorten, die kosmopolitisch zijn. apothekersskink
(Scincus scincus)
Apothekerskink01.jpg
Teiidae
Gray, 1827
Tejuhagedissen Tejuhagedissen lijken uiterlijk op echte hagedissen, maar komen voor in Noord- en Zuid-Amerika de echte hagedissen komen hier niet voor. Er zijn ongeveer 160 soorten. Enkele soorten staan bekend als zeer snel, zoals het wenkpootje. Kaaimanteju
(Dracaena guianensis)
Caiman-lizard-2.jpg
Xantusiidae
Baird, 1858
Nachthagedissen Nachthagedissen zijn een ongeveer 35 soorten tellende familie waarvan lange tijd verondersteld werd dat ze nachtactief zijn. Tegenwoordig is bekend dat de hagedissen uit deze familie een zeer verborgen levenswijze hebben, evenals een zeer traag metabolisme, maar net als andere hagedissen overdag actief zijn. Woestijnnachthagedis
(Xantusia vigilis)
Xantusia vigilis1.jpg
Infra-orde Diploglossa Cope, 1864: Hazelwormachtigen, vier families
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Anguidae
Gray, 1825
Hazelwormen Hazelwormen hebben geen poten en bewegen zich op een slang-achtige wijze voort. Ze leven vaak van slakken en andere bodembewonende prooien. Er zijn ongeveer 80 soorten. Één soort komt ook voor in Nederland en België: de hazelworm. Hazelworm
(Anguis fragilis)
Anguidae.jpg
Anniellidae
Boulenger, 1885
Pootloze hagedissen Deze familie bestaat uit slechts zes soorten, die 's nachts actief zijn en zich overdag verstoppen onder de grond. Er is verder weinig bekend over deze hagedissen. Californische pootloze hagedis
(Anniella pulchra)
Anniella pulchra.jpg
Diploglossidae
Bocourt, 1873
geen Deze familie bestaat uit meer dan 50 soorten die voorkomen in delen van Midden- en Zuid-Amerika. Diploglossus lessonae Diploglossus lessonae 1.jpg
Xenosauridae
Cope, 1886
Knobbelhagedissen Knobbelhagedissen danken hun naam aan de benige insluitingen van de huid, osteodermen genaamd. Ze zijn hierdoor sterk bepantserd maar ook erg zwaar. Knobbelhagedisen leven in Midden-Amerika Grote knobbelhagedis
(Xenosaurus grandis)
Xenosaurus grandis sanmartinensis.JPG
Infra-orde Platynota[1] Duméril & Bibron, 1836: Varaanachtigen, vier families
Familie Nederlandse naam Beschrijving Voorbeeldsoort Afbeelding voorbeeldsoort
Helodermatidae
Wiegmann, 1829
Korsthagedissen Deze familie telt slechts twee soorten, die allebei leven in de woestijn van Mexico en al sinds lange tijd beschouwd worden als zeer giftig. Recentelijk is beschreven dat meer hagedissen giftig zijn, maar de gevolgen van een beet zijn niet te vergelijken met die van de korsthagedissen. Gilamonster
(Heloderma suspectum)
Gila monster2.JPG
Lanthanotidae
Steindachner, 1877
Dove varanen Deze familie wordt slechts vertegenwoordigd door één enkele soort: de dove varaan (Lanthanotus borneensis). Deze bijzondere soort komt alleen voor op Borneo en wordt beschouwd als levend fossiel. Dove varaan
(Lanthanotus borneensis)
Real Lanthanotus borneensis.jpg
Shinisauridae
Ahl, 1930
geen Deze familie wordt slechts vertegenwoordigd door één enkele soort: de Chinese krokodilstaarthagedis. Deze soort komt alleen voor in China en Vietnam. Chinese krokodilstaarthagedis
(Shinisaurus crocodilurus)
Shinisaurus crocodilurus - Tiergarten Schönbrunn 3.jpg
Varanidae
Hardwicke & Gray, 1827
Varanen Varanen zijn een familie van tachtig soorten die voorkomen in Azië, Afrika en Australië. De grootste soorten hagedissen behoren tot de varanen, zoals de komodovaraan en de Papoeaanse varaan. Komodovaraan
(Varanus komodoensis)
Varanus komodoensis3.jpg

BronvermeldingBewerken

(en) - Peter Uetz en Jakob Hallermann - The Reptile Database - Website

NotenBewerken

  1. Platynota is ook een geslacht van vlinders.