Het gezin Van Paemel (toneelstuk)

boek van Cyriel Buysse

Het gezin Van Paemel is een toneelstuk van Cyriel Buysse uit 1903 over het Vlaamse boerenleven in de 19e eeuw. Het bestaat uit vier bedrijven en vertolkt de problemen van die tijd. Het stuk valt te kaderen binnen het naturalisme en toont de toenmalige sociale verschillen tussen de arbeidersklasse en de bourgeoisie. Personages Vader Van Paemel: Vertegenwoordigt de oude garde, is een doorgewinterde boer. Edward: Oudste zoon, vertolkt het socialisme uit de 19e eeuw. Kamiel: Middelste zoon, deserteur die het goede leven gaat opzoeken in Amerika. Désiré: Jongste zoon, kampt met een blessure aan zijn been en sterft aan een ziekte. Moeder Van Paemel: Gehoorzaamt iedereen en gedraagt zich ondergeschikt. Cordula: Middelste dochter, samen met Masco ook een socialiste. Celestine: Oudste dochter, streng katholiek. Romanie: Jongste dochter, wordt als bediende aangewend en verkracht door de zoon van haar werkgever.

Eerste bedrijf Het verhaal begint met Edward de oudste zoon van het gezin van Paemel die de krant aan het lezen is. De inhoud van de krant verontrust hem omdat erin staat de politie op stakende arbeiders heeft geschoten. Ondertussen komt de postbode binnen om Kamiel op te roepen voor het leger. Zogezegd om de orde te gaan handhaven aan de fabriek. Even later komt zijn vader binnen die het niet eens is met Edward. Hij vindt dat stakers luie mensen zijn en dat de politie ze allemaal zou moeten afknallen. Edward barst uit in woede omdat hij zelf ex-arbeider is en stormt het huis uit.

Tweede bedrijf De baron en barones en hun zoon waarvoor het gezin Van Paemel werkt, komen langs om een nieuwe pachtverhoging aan te kondigen en om te zeggen dat ze Romanie als dienstmeid willen. Ze hebben echter moeite om zichzelf duidelijk te maken omdat ze alleen Frans spreken.

Het toneelstuk is verfilmd onder de naam Het gezin van Paemel.[1]