Hoofdmenu openen
Rechts de verschillende vormen van galop

Galop is een snelle asymmetrische gang van viervoetigen als het paard, hond en jachtluipaard. De gang is asymmetrisch omdat niet alle ledematen in dezelfde mate worden gebruikt en omdat deze asymmetrisch is, is er een verschil tussen een linker-, rechter- en kruisgalop. Er zijn verschillende vormen van galop:

  • transversale galop of rengalop (transverse gallop of diagonal gallop)
  • handgalop of korte galop (canter)
  • draaiende galop (rotatory gallop of lateral gallop)
  • gestrekte galop (bound)
  • spronggalop (half-bound)

De meeste diersoorten met een galop gebruiken slechts een van de vormen daarvan, afhankelijk van omgevings-, morfometrische en biomechanische factoren. Een kleiner aantal gebruikt er meerdere, afhankelijk van de vereiste snelheid. Dieren met een transversale galop hebben over het algemeen grote en langere ledematen, terwijl bij roterende galop de uitslag van de ledematen veel groter is.

Alberto Minetti heeft de galop beschreven als opgetelde vorm van twee tweevoetige huppelende gangen.[1]

Inhoud

Elastische energie van de rugBewerken

Bij modellen waarbij de elasticiteit van de rug buiten beschouwing wordt gelaten, is de efficiëntie van de galop lager dan andere gangen, ook bij hogere snelheid. De lange rugspier longissimus thoracis speelt echter een belangrijke rol bij de galop, waarbij de aponeurosis van deze spier elastische energie opslaat, zodat de wervelkolom als een veersysteem werkt. Aangezien de benen sneller naar achteren bewegen dan naar voren, kan dit alleen werken doordat de elastische energie van het ene been via de aponeurosis wordt overgedragen aan het andere been. Hierdoor kan een groot deel van de anders verloren gegane inwendige kinetische energie (IKE) worden teruggewonnen en dit maakt deze gang bij hogere snelheid de meest efficiënte.[2]

Transversale galopBewerken

 
Rengalop

De transversale galop is de natuurlijke galop van paarden en is een viertakt of viertelgang. Bij een rechtergalop wordt eerst de linkerachtervoet neergezet, gevolgd door de rechterachtervoet, de linkervoorvoet en de rechtervoorvoet, waarna een zweefmoment volgt. De rechtervoorvoet maakt daarbij voor de afzet een langere stap, terwijl de linkerachtervoet de landing maakt. De rechterachtervoet levert de meeste kracht voor de afzet. Het is de snelste gang die ook op de renbaan wordt gebruikt, maar kost zeer veel energie.

HandgalopBewerken

 
Rechtergalop

De handgalop is een drietelgang die hetzelfde patroon volgt als de rengalop, maar hierbij worden bij een rechtergalop de rechterachtervoet en de linkervoorvoet tegelijkertijd neergezet. Deze gang wordt wel op de rijbaan gebruikt.

Draaiende galopBewerken

De twee zweefmomenten van de draaiende galop
Opname van galoperend jachtluipaard met hogesnelheidscamera

De draaiende galop is een viertelgang en is de natuurlijke galop van carnivoren, knaagdieren, varkens en kleine hoefdieren, met het jachtluipaard en de greyhound als bekendste vertegenwoordigers. Het patroon is gelijk aan de rengalop, maar kent twee zweefmomenten. Ook na het afzetten met de achterbenen volgt hierbij een zweefmoment. De relatieve stap van het jachtluipaard is tweemaal zo groot als die van het paard en daarmee is deze galop de snelste van alle, maar kost ook de meeste energie. Zowel jachtluipaard als antilope maken gebruik van de draaiende galop, waarbij de antilope in het voordeel is met langere ledematen. Carnivoren verlengen hun stappen echter door hun flexibelere romp, zodat de achterbenen ver voor de afzet van de voorbenen neer kunnen komen.

Gestrekte galop en spronggalopBewerken

Bij de gestrekte galop bewegen achterbenen tegelijkertijd en de voorbenen tegelijkertijd, bij de spronggalop komen de voorbenen na elkaar neer. Onder meer konijnen, hazen en andere kleine zoogdieren maken hier gebruik van.

GalopkeuzeBewerken

De keuze voor een bepaalde gang is niet alleen afhankelijk van snelheid, helling en terreinstructuur, maar ook van de anatomie en fysiologie van een soort. Wat betreft anatomie zijn lichaamsmassa, de relatieve lengte van de ledematen en de hoek die ze maken en de hoogte-lengteverhouding bepalend voor het type galop. Dit resulteert onder meer in verschillende keuzes bij de roofdieren hyena's, katachtigen en hondachtigen. Dat verwante soorten een vergelijkbare gang gebruiken, lijkt vooral te wijten aan morfologische en ecologische factoren en is niet zozeer fylogenetisch bepaald. Zo gebruiken de rode vos en de poolvos elk een andere galop door een andere omgeving.

Hyena's hebben een lange nek en lange voorpoten en gebruiken de transversale galop. Hondachtigen zijn voor de jacht afhankelijk van zowel snelheid als uithoudingsvermogen en wisselen de galop afhankelijk van de snelheid af. Katachtigen besluipen hun prooi vooral en maken gebruik van de draaiende galop.

Galopkeuze[3]
Orde Familie Soort Naam Galop[4]
Carnivora
(Roofdieren)
Hyaenidae Hyaena hyaena Gestreepte hyena T
Crocuta crocuta Gevlekte hyena T
Felidae Acinonyx jubatus Jachtluipaard R
Lynx canadensis Canadese lynx R
Puma concolor Poema R
Felis catus Kat R
Uncia uncia Sneeuwpanter R
Panthera pardus Luipaard R
Panthera leo Leeuw R
Panthera tigris Tijger R
Panthera onca Jaguar R
Canidae Chrysocyon brachiurus Manenwolf S
Speothos venaticus Boshond S
Canis aureus Goudjakhals S
Canis mesomelas Zadeljakhals S
Canis simensis Ethiopische wolf S
Canis lupus Wolf S
Canis familiaris Hond S
Canis latrans Coyote S
Cuon alpinus Aziatische wilde hond S
Lycaon pictus Afrikaanse wilde hond S
Vulpes lagopus Poolvos T
Vulpes vulpes Rode vos S
Procyonidae Procyon lotor Gewone wasbeer T
Mustelidae Meles meles Das T
Gulo gulo Veelvraat R
Otariidae Eumetopias jubatus Stellerzeeleeuw T
Ursidae Melursus ursinus Lippenbeer R
Ursus americanus Amerikaanse zwarte beer S
Ursus arctos Bruine beer S
Ursus maritimus IJsbeer T
Artiodactyla
(Evenhoefigen)
Suidae Phacochoerus aethiopicus Woestijnknobbelzwijn T
Sus scrofa Wild zwijn T
Camelidae Camelus dromedarius Dromedaris T
Camelus bactrianus Kameel T
Lama glama Lama T
Giraffidae Giraffa camelopardalis Noordelijke giraffe R
Okapia johnstoni Okapi R
Bovidae Gazella dorcas Dorcasgazelle R
Gazella subgutturosa Kropgazelle R
Eudorcas thomsonii Thomsongazelle R
Nanger dama Damagazelle R
Nanger granti Grantgazelle R
Antilope cervicapra Indische antilope T
Litocranius walleri Gerenoek R
Saiga tatarica Saiga R
Capra falconeri Schroefhoorngeit T
Capra hircus Geit T
Ovis ammon Argali T
Ovis aries Schaap T
Ovis canadensis Dikhoornschaap T
Ammotragus lervia Manenschaap T
Rupicapra rupicapra Gems S
Oreamnos americanus Sneeuwgeit T
Syncerus caffer Kafferbuffel S
Bos taurus Watusirund R
Bison bison Amerikaanse bizon T
Bison bonasus Wisent T
Tragelaphus spekei Sitatoenga R
Tragelaphus strepsiceros Grote koedoe R
Taurotragus orix Elandantilope R
Kobus leche Litschiewaterbok S
Oryx dammah Algazel T
Oryx leucoryx Arabische oryx T
Oryx gazella Gemsbok T
Cephalophus silvicultor Geelrugduiker T
Aepyceros melampus Impala R
Alcelaphus buselaphus Hartenbeest T
Connochaetes taurinus Blauwe gnoe T
Connochaetes gnou Witstaartgnoe T
Antilocapridae Antilocapra americana Gaffelbok S
Cervidae Hydropotes inermis Chinese waterree R
Capreolus capreolus Ree R
Odocoileus hemionus Muildierhert R
Odocoileus virginianus Witstaarthert R
Rangifer tarandus Rendier R
Alces alces Eland R
Elaphurus davidianus Pater-Davidshert R
Dama dama Damhert R
Cervus elaphus Edelhert R
Cervus nippon Sikahert R
Perissodactyla
(Onevenhoevigen)
Rhinocerotidae Rhinoceros unicornis Indische neushoorn T
Equidae Equus caballus przewalskii Przewalskipaard T
Equus caballus Paard T
Equus hemionus Onager T
Equus kiang Kiang T
Equus asinus Wilde ezel T
Equus grevyi Grévyzebra T
Equus burchellii Burchellzebra T

LiteratuurBewerken

NotenBewerken

  1. Minetti, A.E. (1998): 'The biomechanics of skipping gaits: a third locomotion paradigm?' in Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, Volume 265, p. 1227-1233
  2. Alexander, R.M. (1988): 'Why Mammals Gallop' in American Zoologist, Volume 28, No. 1, p. 237-245
  3. Biancardi; Minetti (2012), p. 4147
  4. Gallop is draaiend (R), snelheidsafhankelijk (S) of transversaal (T)

Zie ookBewerken