Frank Zappa

Amerikaans muzikant (1940–1993)

Frank Vincent Zappa (Baltimore, 21 december 1940Laurel Canyon (Californië), 4 december 1993) was een Amerikaans componist en musicus, die ook deel uitmaakte van of de leiding had over verschillende rockgroepen (zoals The Mothers of Invention). Zappa mengde op geheel eigen wijze rockmuziek met psychedelica, jazz, experimentele muziek en eigentijdse klassieke muziek gecombineerd met een grote dosis zelfspot, humor en performance-art.

Frank Zappa
Frank Zappa tijdens een concert in Noorwegen (1977)
Algemene informatie
Volledige naam Frank Vincent Zappa
Geboren 21 december 1940
Geboorteplaats Baltimore
Overleden 4 december 1993
Overlijdensplaats Laurel Canyon, Californië
Land Verenigde Staten
Werk
Jaren actief 1955–1993
Genre(s) rock, jazz, eigentijdse klassieke muziek
Beroep musicus, componist
Instrument(en) vooral gitaar
Officiële website
(en) AllMusic-profiel
(en) Discogs-profiel
(en) IMDb-profiel
(en) Last.fm-profiel
(en) MusicBrainz-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek
Frank Zappa (1977)

Geschiedenis

bewerken

Zappa begon begin jaren zestig met het maken van muziek. In de beginperiode werkte hij veel samen met Captain Beefheart. Zijn eerste professionele opnamen werden gemaakt voor soundtracks, namelijk de films The World's Greatest Sinner en Run Home Slow. Hij maakte deze opnamen in Studio Z, in Rancho Cucamonga.

Medio jaren zestig werd Zappa lid van The Soul Giants. Hij werd de gitarist van de band. Niet lang daarna werd hij de 'leider', en hernoemde hij de band The Mothers. Ze werden opgemerkt door verschillende platenproducers en door Tom Wilson binnengehaald bij Verve Records. Ze moesten wel de naam van de band veranderen van The Mothers, naar The Mothers of Invention, omdat mother een afkorting van motherfucker was (in die tijd werden goede muzikanten in het milieu motherfuckers genoemd). In 1966 kwam het eerste album van de band, Freak Out!, uit.

Opmerkelijk is dat Zappa nooit werkte met muzikanten op de manier die gebruikelijk was in de popmuziek. Hij nam (studio)muzikanten in dienst, betaalde hun loon en ontsloeg ze.

Zappa was naast rockmuzikant ook een eigentijds klassiek componist. Wat zijn vroege werk betreft kwam dit naar voren in Lumpy Gravy (1967). Daarna bewoog hij zich een aantal jaren meer op jazz- resp. rockterrein, maar Orchestral Favorites (1979) en zijn beide platen met het London Symphony Orchestra (Vol. 1 (1983) en Vol. 2 (1987)) waren weer duidelijk modern-klassieke werken. In 1984 verscheen The Perfect Stranger, waarop Pierre Boulez met zijn Ensemble InterContemporain composities van Zappa uitvoerde.

Naast zijn interesse voor onder anderen Karlheinz Stockhausen, Igor Stravinsky en Anton Webern, is Zappa ook bekend om zijn idolatrie van Edgard Varèse, een modern componist. Zappa was een man van precisie, zeer kritisch op zichzelf. Hij voerde steeds vernieuwingen door. Hij was de tweede in de popgeschiedenis die een dubbel-lp uitbracht (de eerste was Bob Dylan met Blonde on blonde). Hij produceerde, behalve zijn twee eerste platen, alles zelf en was een van de eerste muzikanten die op een 4-track opnam, die hij dan nog zelf in elkaar geknutseld had. Zijn muziek laat zich bestempelen als avant-garde. De muzikant was vaak politiek en maatschappijkritisch in zijn teksten, die gekenmerkt worden door hun ironie. Zappa ageerde tegen oorlog, het fundamentalistische geloof en kleinburgerlijkheid, maar ook de popcultuur (hippies, discomuziek enzovoort) bleef niet gespaard. Vooral de media moeten het ontgelden in zijn nummers. Televisie, zo meende hij, is een gevaarlijke propagandamachine. Dit is te horen in zijn nummer I'm the slime uit 1973. Zijn teksten waren ook omstreden vanwege de vele verwijzingen naar seks en seksuele aberraties, bijvoorbeeld in Bobby Brown (goes down) uit 1979.

In 1985 nam Zappa deel aan een hoorzitting die was georganiseerd door het Parents' Music Resource Center (PMRC), waaraan onder andere Tipper Gore, de vrouw van Al Gore, was verbonden. Deze instelling beweerde dat de Amerikaanse platenindustrie de jeugd van Amerika blootstelde aan "seks, geweld en de verheerlijking van drugs en alcohol". Zappa trad tijdens deze congressional hearing op als voorvechter van de muzikale vrijheid en bestreed met verve de mening van het PMRC. Muzikaal nam Zappa wraak met het album FZ meets the Mothers of Prevention uit 1985.

Naarmate hij ouder werd legde hij zich steeds meer op het componeren toe. Tot zijn klassiek-moderne hoogtepunten kan The Yellow Shark (1993) gerekend worden, de laatste cd die hij bij leven maakte. Hierop speelt het Duitse Ensemble Modern werk van Zappa, door hemzelf gedirigeerd. Een jaar later werd Civilization, Phaze III uitgebracht, waarmee hij tot zijn dood in 1993 bezig was.

Zappa was een van de weinige componisten uit de 2e helft van de 20e eeuw, die pop, jazz en klassiek combineerde.[1] Over zijn vocale kwaliteiten was Zappa minder tevreden. Zo stelde hij in een interview, dat wanneer hij auditie zou moeten doen voor zijn eigen band, hij niet zou worden aangenomen.

Zappa was sinds 1967 getrouwd met Gail, geboren als Adelaide Gail Sloatman (1945–2015), die de zaken van Zappa beheerde. Ze kregen vier kinderen:

  • Moon Zappa (Moon Unit Zappa, 1967)
  • Dweezil Zappa (Ian Donald Calvin Euclid Zappa, 1969), genoemd naar de bijnaam van de kleine teen van Gail. Dweezil houdt zich onder andere bezig met het beheren en uitgeven van de honderden uren onuitgegeven muziek die nog in Zappa's kelder bewaard liggen.
  • Ahmet Zappa (Ahmet Emuukha Rodan Zappa, 1974)
  • Diva Zappa (Diva Thin Muffin Pigeen Zappa, 1979)

Zappa overleed enkele weken voor zijn 53e verjaardag aan de gevolgen van prostaatkanker. Hij is begraven in Westwood Village Memorial Park Cemetery in Los Angeles zonder gedenksteen, op lot #100.

Wetenswaardigheden

bewerken
  • In Vilnius, Litouwen staat een standbeeld van Frank Zappa. Dit komt omdat de (voormalige) burgemeester een heel grote fan van Frank Zappa was.
  • Sinds 2002 staat er in het centrum van Bad Doberan in het voormalige Oost-Duitsland, waar jaarlijks het grootste Zappa festival gehouden wordt, een buste van Frank Zappa.
  • Tijdens een optreden in het casino van Montreux (1971) schoot een toeschouwer een lichtkogel af die het gebouw in lichterlaaie zette.[2] Dankzij organisator Claude Nobs waren er geen doden, maar het casino uit 1881 brandde volledig af. Zappa en zijn bandleden verloren al hun materiaal. Deep Purple was aanwezig bij het voorval en putte er inspiratie uit voor Smoke on the Water. Nadien circuleerde een bootleg waarop een en ander te horen was, in 1992 uitgebracht als Swiss Cheese / Fire.
  • In de Nerostrip nr. 95 "Het Beest zonder Naam" uit 1985 voerde striptekenaar Marc Sleen de figuur van "Prof. Doctor Zappadopolis" op. Dit strippersonage, dat vanuit een soort duikboot in de vorm van een zeemonster, de wereld wil vernietigen met een kernbom die zelfstandig kon denken omdat er menselijke hersencellen werden ingeplant, werd gemodelleerd naar Frank Zappa.
  • In 1994 werd een planetoïde naar Frank Zappa genoemd: (3834) Zappafrank.
  • Nog in 1994 werd door de biologen Bosmans en Bosselaers een spin beschreven die ze de naam "Pachygnatha zappa" gaven. Op haar onderlijf heeft deze spin een pigmentvlek die erg op de snor van Frank Zappa lijkt.[3]
  • Zappa sprak de stem in van de paus in de aflevering Powdered Toast Man (1992) van de animatiereeks The Ren & Stimpy Show.
  • In de animatiereeks Duckman werden in het eerste seizoen Zappa's composities vaak als achtergrondmuziek gebruikt.
  • Zappa speelde ook een klein rolletje in de film Head (1968) met The Monkees.
  • Hij vertolkte de rol van drugsdealer in de episode Payback in de televisieserie Miami Vice.
  • Zappa sprak geen Nederlands, maar riep tijdens een concert in Rotterdam (1988) "May you never hear 'vloerbedekking' again". Deze uitspraak is te horen tijdens Theme from "Lumpy Gravy" op de plaat Make a Jazz Noise Here. Hij verwees naar een optreden in Rotterdam uit 1971, waar het Sofa nummer met Nederlandse tekst gebracht werd: geef mij wat vloerbedekking onder deze vette, zwevende sofa. Beide opnames werden gemaakt in Sportpaleis Ahoy'.
  • Diverse soorten, waaronder Phialella zappai,[4] Zappa confluentus[5] en Amaurotoma zappa[6] zijn naar Frank Zappa vernoemd. Hetzelfde geldt voor het ZapA-gen in Proteus mirabilis.[7] Ook bacterie P. acnes type Zappae, die acne veroorzaakt, draagt zijn naam.[8]

Discografie

bewerken

Officiële albums en hitlijsten

bewerken

Onderstaand een lijst met albums van Frank Zappa, inclusief alle albums die zijn uitgebracht onder de naam Mothers of Invention. Tijdens zijn leven bracht Zappa 62 albums uit.

Release[9] Titel Piek posities Opmerkingen
Nr. Jaar Maand US
[10]
UK
[11]
DUI
[12]
NOR
[13]
ZWE
[14]
AUS
[15]
OOS
[16]
NL
[17]
1 1966 Jun Freak Out! (als The Mothers of Invention) 130
2 1967 Apr Absolutely Free (als The Mothers of Invention) 41
3 1968 Mrt We're Only in It for the Money (als The Mothers of Invention) 30 31
4 Mei Lumpy Gravy (door het Abnuceals Emuukha Electric Symphony Orchestra olv Zappa) 159
5 Nov Cruising with Ruben & the Jets (als Ruben and the Jets) 110
6 1969 Mrt Mothermania (als The Mothers of Invention) 151
7 Apr Uncle Meat (als The Mothers of Invention) 43
8 Okt Hot Rats 173 9 45 19 6
9 1970 Feb Burnt Weeny Sandwich (als The Mothers of Invention) 94 17 10
10 Aug Weasels Ripped My Flesh (als The Mothers of Invention) 189 28
11 Okt Chunga's Revenge 119 43 24 3
12 1971 Aug Fillmore East – June 1971 (als The Mothers) 38 22 8
13 Okt 200 Motels (met The Mothers of Invention) 59 44 48 6
14 1972 Mrt Just Another Band from L.A. (als The Mothers) 85 41
15 Jul Waka/Jawaka 152 24
16 Nov The Grand Wazoo (als The Mothers)
17 1973 Sep Over-Nite Sensation (met The Mothers of Invention) 32 15 10 47 US: Gold[18]
18 1974 Mrt Apostrophe (') 10 6 6 71 US: Gold[19]
19 Jul Roxy & Elsewhere (als Zappa & The Mothers) 27 14 4
20 1975 Jun One Size Fits All (als Frank Zappa & The Mothers of Invention) 26 5 6 81
21 Okt Bongo Fury (met Captain Beefheart en The Mothers of Invention) 66 11 16
22 1976 Okt Zoot Allures 61 16 17 82 UK: Silver[20]
23 1978 Mrt Zappa in New York 57 55 20 6 24 74 75
24 Sep Studio Tan 147 30 92
25 1979 Jan Sleep Dirt 175 16 19
26 Mrt Sheik Yerbouti 21 32 10 5 4 53 6 CAN: Gold[21]
27 Mei Orchestral Favorites 168 48 21
28 Sep Joe's Garage Act I 27 62 41 1 2 94 8 34 CAN: Gold[21]
29 Nov Joe's Garage Acts II & III 53 75 31 3 4 9
30 1981 Mei Tinsel Town Rebellion 66 55 23 13 8 9
31 Shut Up 'n Play Yer Guitar
32 Shut Up 'n Play Yer Guitar Some More
33 Return of the Son of Shut Up 'n Play Yer Guitar
34 Sep You Are What You Is 93 51 12 22 48
35 1982 Mei Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch 23 61 65 20 26 35
31/32/33 Sep Shut Up 'n Play Yer Guitar (re-release van drie albums in een driedubbel album)
36 1983 Mar The Man from Utopia 153 87 23
37 Baby Snakes 67
38 Jun London Symphony Orchestra, Vol. I
39 1984 Aug Boulez Conducts Zappa: The Perfect Stranger
40 Okt Them or Us 53 42 22 41
41 Nov Thing-Fish
42 Francesco Zappa
43 1985 Apr The Old Masters, Box I
44 Nov Frank Zappa Meets the Mothers of Prevention 153 53
45 1986 Jan Does Humor Belong in Music?
46 Nov The Old Masters, Box II
47 Jazz from Hell
28/29 1987 Jun Joe's Garage, Acts I, II & III (re-release van drie albums in een driedubbel album)
48 Sep London Symphony Orchestra, Vol. II
49 Dec The Old Masters, Box III
50 1988 Apr Guitar 82 40 25
51 Mei You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1
52 Oct You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 2
53 Broadway the Hard Way
54 1989 Nov You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 3
55 1991 Apr The Best Band You Never Heard in Your Life
56 Jun You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 4
57 Make a Jazz Noise Here
58 1992 Jul You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 5 68
59 You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 6
60 Nov Playground Psychotics (met The Mothers of Invention)
61 1993 Mrt Ahead of Their Time (met The Mothers of Invention)
62 Okt The Yellow Shark (met het Ensemble Modern) 61 30

Postuum uitgebracht

bewerken

Sinds 1994 heeft de Zappa Family Trust in juni 2023 64 postume albums uitgebracht, wat een totaal maakt van 126 albums/albumsets.

  • 2003: Baby Snakes
  • 2003: Does Humor Belong in Music?
  • 2007: Apostrophe
  • 2013: A Token of His Extreme
  • 2015: Roxy The Movie
Dvd's met hitnoteringen in
de DVD Top 30
Datum van
verschijnen'
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Roxy - the movie 2015 07-11-2015 2 30 met The Mothers

Radio 2 Top 2000

bewerken
Nummer met notering(en)
in de NPO Radio 2 Top 2000[noot 1]
'99'00'01'02'03'04'05'06'07'08'09'10'11'12'13'14'15'16'17'18'19'20'21'22'23
Dancin' Fool -6055866966317466496605096086907658576627508731085150917191827188219741801- -
  1. Een getal geeft de plaats aan en een '-' dat het nummer niet genoteerd was. Een vetgedrukt getal geeft aan dat dit de hoogste notering betreft.
  • Bekkelund, Erland & Cege Berglund & Matti Laipio & Ole Lysgaard & Soren Gaden, "Frank Zappa The Nordic Stories"(2020), Brumunddal: Absolutt forlag, ISBN 978-82-999975-8-4
  • Chevalier, Dominique, "Viva Zappa" (1986), London: Omnibus Press, ISBN 0-7119-9436-6
  • Colbeck, Julian, "Zappa" (1987), London: Virgin Book, ISBN 0-86369-156-0
  • Courrier, Kevin, "The Dangerous Kitchen. The Subversive Art of Frank Zappa" (2001), Toronto: ECW Press, ISBN 1-55022-447-6
  • Diejen, Cor van, "Een modder van inventie" (2017), Drekwerk publicaties, ISBN 978-90-827512-1-5
  • Gray, Michael, "Mother! is the Story of Frank Zappa" (1984), London: Proteus Books, ISBN 0-86276-146-8
  • Greenaway, Andrew, "The Inside Stories of Zappa's Other People" (2017), Bedford: Wymar Publishing, ISBN 978-1-908724-67-0
  • Greenaway, Andrew, "Zappa the Hard Way" (2010), Bedford: Wymar Publishing, ISBN 978-1-908724-00-7
  • James, Billy, "Necessity Is...: The Early Years of Frank Zappa & the Mothers of Invention" (2000), London: SAF Publishing Ltd., ISBN 0-946719-51-9
  • Kloet, Co de, "Frank & Co", (2020), Haver Producties, ISBN 978-90-821095-3-5
  • Kostelanetz, Richard, "Frank Zappa Companion. Four Decades of Commentary" (1997), New York: Schirmer, ISBN 0-02-864628-2
  • Lennon, Nigey, "Being Frank. My Time with Frank Zappa" (1995), Los Angeles: California Classics Book, ISBN 1-879395-55-X
  • Lowe, Kelly Fisher, "The Words and Music of Frank Zappa" (2006), Westport: Praeger Publishers, ISBN 0-275-98779-5
  • Ludwig, Wolfganng, " Untersuchungen zum musikalischen Schaffen von Frank Zappa", ISBN 3-6314-5128-8
  • Miles, Barry, "In His Own Words" (1993), London: Omnibus Press, ISBN 0-7119-3100-3
  • Miles, Barry, "Frank Zappa - A Visual Documentary" (2003), London: Omnibus Press, ISBN 0-7119-3099-6
  • Miles, Barry, "Frank Zappa" (2004), London: Atlantic Books, ISBN 1-84354-092-4 (vertaald in het Nederlands als Zappa De biografie, ISBN 978-90-6005-556-4)
  • Rausch, Andreas, "Zappaesk" (2005), Köln: Egmont vgs verlagsgesellschaft, ISBN 3-7704-2888-9
  • Russo, Greg, "Cosmik Debris. The collected history and improvisations of Frank Zappa" (1998), USA: Crossfire Publications, ISBN 0-9648157-4-5
  • Russo, Greg, "Cosmik Debris. The collected history and improvisations of Frank Zappa (Revised)" (1999), USA: Crossfire Publications, ISBN 0-9648157-7-X
  • Russo, Greg, "Cosmik Debris. The collected history and improvisations of Frank Zappa (The Son Of Revised)" (2003), USA: Crossfire Publications, ISBN 0-9648157-0-2
  • Slaven, Neil, "Electric Don Quixote: The Definitive Story of Frank Zappa" (2003), London: Omnibus Press, ISBN 0-7119-9436-6
  • Ulrich, Charles, "The Big Note. A guide to the recordings of Frank Zappa" (2018), Vancouver: New Star Books, ISBN 978-1-55420-146-4
  • Walley, David, "No Commercial Potential. The Saga of Frank Zappa" (1980, Then and Now, New York: E. P. Dutton, ISBN 0-525-93153-8
  • Watson, Ben, "Frank Zappa: The Negative Dialectics of Poodle Play" (1996), New York: St. Martin's Griffin, ISBN 0-312-14124-6
  • Watson, Ben, "Frank Zappa. The Complete Guide to His Music" (2005), London: Omnibus Press, ISBN 1-84449-865-4
  • Wills, Geoff, "Zappa and Jazz" (2015), Leicestershire: Matador, ISBN 978-1-78462-391-3
  • Zappa, Frank & Occhiogrosso, Peter, "The Real Frank Zappa Book" (1989), New York: Poseidon Press, ISBN 0-671-63870-X
  • Zeuner, Mick & Klaus Kühner & Andrew Greenaway, "The Zappa Tour Atlas with annotated discography" (2019), Bedford: Wymar Publishing, ISBN 978-1-912782-17-8
bewerken
Commons heeft mediabestanden in de categorie Frank Zappa.
  1. Marco de Bruin, De grote held: Frank Zappa (in leren componeren). Geraadpleegd op 15 november 2023.
  2. Frank Zappa & Peter Occhiogrosso (1989), The Real Frank Zappa Book (New York: Poseidon Press), p. 112-115 (ISBN 0-671-63870-X)
  3. .ZOLarium, Tijdschrift van de Wetenschappelijke Raad van Ziekenhuis Oost-Limburg jaargang 10 nr. 36; auteur: Dr. Johan Van Robays, Anatomopatholoog.
  4. ntlworld.com
  5. mudskipper.it. Gearchiveerd op 28 maart 2023.
  6. ntlworld.com
  7. Wassif, C., Molecular Analysis of a Metalloprotease from Proteus mirabilis, Journal of Bacteriology, 177(20), pp. 5790-8 , DOI:10.1128/jb.177.20.5790-5798.1995
  8. Scientists name bacterium for Frank Zappahttps://earthsky.org. Gearchiveerd op 25 april 2023.
  9. Frank Zappa Officiele Discografie. Zappa.com. Gearchiveerd op 22 december 2017. Geraadpleegd op 23 november 2023.
  10. Frank Zappa charts & awards. AllMusic. Geraadpleegd op 23 november 2023.
  11. official charts. Geraadpleegd op 23 november 2023.
  12. Discographie Frank Zappa. GfK Entertainment. Geraadpleegd op 5 april 2019.
  13. norwegiancharts.com - Frank Zappa - Absolutely Free. norwegiancharts.com. Geraadpleegd op 24 april 2009.
  14. swedishcharts.com - Frank Zappa - A Token Of My Extreme. swedishcharts.com. Geraadpleegd op 24 april 2009.
  15. Kent, David (1993). Australian Chart Book 1970–1992, illustrated. Australian Chart Book, St Ives, N.S.W., 209, 348. ISBN 0-646-11917-6.
  16. Frank Zappa - Sharleena - austriancharts.at. austriancharts.at. Geraadpleegd op 24 april 2009.
  17. Dutch Charts. Geraadpleegd op 23 november 2023.
  18. Searchable Database. Recording Industry Association of America. Gearchiveerd op 26 juni 2007. Geraadpleegd op 5 april 2012. Opm: Niet meer beschikbaar.
  19. Searchable Database. Recording Industry Association of America. Gearchiveerd op 26 juni 2007. Geraadpleegd op 15 december 2011. Opm: Niet meer beschikbaar.
  20. Certified Awards Search. Gearchiveerd op 24 september 2009. Geraadpleegd op 23 november 2023.
  21. a b Gold Platinum Database. Gearchiveerd op 17 oktober 2012. Geraadpleegd op 15 december 2011.