Hoofdmenu openen

Evelien Gans

Nederlands historica

Evelien Ellen Gans (New York, 24 april 1951Amsterdam, 19 juli 2018) was een Nederlands historica en publiciste.

Evelien Gans
Plaats uw zelfgemaakte foto hier

LoopbaanBewerken

Evelien Gans studeerde geschiedenis. Ze brak deze studie af en was eind jaren zeventig onder meer actief in het Meidenwegloophuis, een opvanghuis voor mishandelde meisjes. Later rondde ze haar studie alsnog af en raakte ze met name geïnteresseerd in de Joodse geschiedenis. In 1999 promoveerde ze met haar proefschrift De kleine verschillen die het leven uitmaken: een historische studie naar joodse sociaaldemocraten en socialistisch-zionisten in Nederland. Hiervoor werd ze in mei 2002 onderscheiden met de Henriette Roland Holst-prijs.[1]

Na haar promotie trad Gans in dienst van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. Ze deed bij de "Stichting Onderzoek Terugkeer en Opvang" (SOTO) onderzoek naar antisemitisme en anti-joodse stereotypen in Nederland in de eerste jaren na de bevrijding. Dit werd gepubliceerd in 2002. Van 2002 tot 2016 was ze tevens bijzonder hoogleraar Hedendaags jodendom, zijn geschiedenis en zijn cultuur aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. In 2008 verscheen van haar hand het eerste deel van een dubbelbiografie van Jaap Meijer en diens zoon Ischa Meijer: Jaap en Ischa Meijer. Een joodse geschiedenis 1912-1956. Voor dit boek kreeg Gans in 2011 de Dr. Henriëtte Boas Prijs. Een tweede deel dat voornamelijk over Ischa Meijer zou gaan, was bij haar overlijden nog niet voltooid.[1]

Eveline Gans gebruikte samen met Remco Ensel als eerste het begrip nivellering voor het vervagen van de grenzen tussen daders, slachtoffers, medeplichtigen en omstanders in relatie tot de Holocaust.[2]

Haar levenspartner was documentairemaker Frank Diamand. Evelien Gans overleed in 2018 op 67-jarige leeftijd door zelfdoding.[1][3]

BibliografieBewerken

  • Het Joods-Socialistisch Verbond "Poale Zion" in Nederland. "De quadratuur van een cirkel?": wording en ontwikkeling van de socialistisch-zionistische beweging in Nederland, 1900-1940, Amsterdam, 1989 (doctoraalscriptie Universiteit van Amsterdam, Nieuwe en Theoretische Geschiedenis)
  • 'Are Zionists Bad Socialists? A 1929 Amsterdam Left-Wing Polemic about Zionism', in: Jozeph Michman (ed.), Dutch Jewish History, vol. 3 (Assen-Maastricht/Jerusalem: Van Gorcum/The Hebrew University of Jerusalem, 1993), pp. 321-338.
  • Gojse nijd & joods narcisme. Over de verhouding tussen joden en niet-joden in Nederland, Amsterdam: Arena, 1994; 160 p.
  • 'Sam de Wolff (1878-1960): een typisch geval van "en-en"', in: Francine Püttmann, Hanna Blok, F.J. Hoogewoud, Jitsgak Moëd (red.), Markante Nederlandse zionisten (Amsterdam: De Bataafsche Leeuw, 1996), pp. 50-63.
  • De kleine verschillen die het leven uitmaken. Een historische studie naar joodse sociaal-democraten en socialistisch-zionisten in Nederland, Amsterdam: Vassalucci, 1999; 1028 p. (proefschrift).
  • 'De generaal en zijn adjudant, Piet Schrijvers. Biografie van David Cohen', Biografie Bulletin 10 (2000), pp. 146-161.
  • 'Vandaag hebben ze niets, maar morgen bezitten ze weer tien gulden. Antisemitische stereotypen in bevrijd Nederland', in: Conny Kristel (red.), Terugkeer en opvang na de Tweede Wereldoorlog. Regionale verschillen (Amsterdam, 2002), pp. 313-353.
  • De weg terug. Het kantelend zelfbeeld van de joodse historicus Jaap Meijer (1912-1993). Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Hedendaags jodendom, zijn geschiedenis en cultuur, aan de Universiteit van Amsterdam op 12 december 2002. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam/Vossius Pers, januari 2003.
  • 'Gojse broodnijd. De strijd tussen joden en niet-joden rond de naoorlogse Winkelsluitingswet 1945-1951', in: Conny Kristel e.a. (red.), Met alle geweld. Botsingen en tegenstellingen in burgerlijk Nederland (Amsterdam: Uitgeverij Balans, 2003), pp. 195-213.
  • 'Een dubbele beweging. Jaap en Ischa Meijer', in: Arjen Fortuin en Joke Linders (red.), Bespottelijk maar aangenaam. De biografie in Nederland (Amsterdam, 2007), pp. 147–155.
  • Jaap en Ischa Meijer. Een joodse geschiedenis 1912-1956, Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 2008; 710 p.
  • 'Over gaskamers, joodse nazi’s en neuzen', in: Peter R. Rodrigues en Jaap van Donselaar (red.), Monitor Racisme & Extremisme. Negende rapportage, Amsterdam, 2010, pp. 129-152.
  • 'Sam de Wolff, 1878-1960', in: Frank van Vree, Hetty Berg, David Duindam (red.), De Hollandsche Schouwburg. Theater, deportatieplaats, plek van herinnering, Amsterdam, 2013, pp. 200-209.
  • 'Hamas, Hamas, All Jews to the Gas. The History and Significance of an Antisemitic Slogan in the Netherlands, 1945–2010', in: Günther Jikeli en Joëlle Allouche-Benayoun (eds), Perceptions of the Holocaust in Europe and Muslim Communities, Dordrecht/New York, 2013, pp. 85-103.
  • The Holocaust, Israel and 'the Jew'. Histories of antisemitism in postwar Dutch society (co-author and co-editor, with Remco Ensel), Amsterdam: Amsterdam University Press, 2016; 598 p.