Hoofdmenu openen

De zwarte tulp (roman)

werk van Alexandre Dumas (vader)
Zie artikel Voor de gelijknamige film, zie De zwarte tulp (film).

De zwarte tulp (Frans : La Tulipe noire) is een roman van de Franse schrijver Alexandre Dumas père. Het boek werd uitgegeven rond 1850. Het verhaal vertelt over een dramatische periode in de Nederlandse geschiedenis, waarin gelukzoekers tot alles bereid zijn om een symbolische tulp te kweken en zo het land er weer boven op te krijgen. Het boek heeft wel een voorspoedig einde, iets wat in de 19e-eeuwse literatuur weinig voorkwam. Dumas verwerkte twee 17e-eeuwse Hollandse hoogtepunten in het verhaal; namelijk de Tulpenmanie (of Tulpengekte) dat zich tussen 1634 en 1637 afspeelde en het Rampjaar 1672.

La Tulipe noire
Auteur(s) Alexandre Dumas père
Land Frankrijk
Taal Frans
Engels (vertaling)
Nederlands (vertaling)
Genre Fictie
Roman
Geschiedenis
Uitgever Baudry (Parijs)
Uitgegeven 1850
Pagina's 236
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
De zwarte tulp(en)

AchtergrondBewerken

De tulp werd begin 16e eeuw meegenomen uit Turkije, maar het boek bevat ook veel abusievelijke verwijzingen naar Sri Lanka als bakermat voor deze bloem. Deze eeuw wordt ook wel de Gouden Eeuw genoemd en de tulp werd destijds gezien als een symbool voor macht en rijkdom. De interesse van Dumas voor tulpen werd gewekt in zijn buitenhuis in Marly-le-Roi, waar hij zelf bloemen kweekte.

Hoewel de schrijfstijl voor jeugdig volwassenen is, kan het boek ook worden gelezen als een politiek pamflet: veel van de verwijzingen naar historische figuren zijn staatshoofden of militair leiders die bekend zijn geworden door hun verzet tegen onderdrukking. Het boek werd geschreven tegen de achtergrond van Franse politieke vluchtelingen die in Nederland bescherming zochten.

SynopsisBewerken

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het verhaal opent met de Moord op de gebroeders De Witt even buiten de Gevangenpoort in Den Haag in het jaar 1672. In datzelfde jaar wordt er in Haarlem een wedstrijd georganiseerd: degene die als eerste een zwarte tulp kweekt, wint een prijs van 100.000 gulden. De jonge kweker Cornelis van Baerle ziet dit als een enorme uitdaging, maar de concurrentie onder de kwekers is moordend. Cornelis wordt dwarsgezeten door zijn buurman Isaac Boxtel die hem bespioneert en zijn pogingen saboteert. Cornelis wordt valselijk beschuldigd van betrokkenheid bij moord en hij belandt voor levenslang in de cel in Slot Loevestein. Hij komt onder bewaking te staan van cipier Gryphus, die met harde hand regeert. Al gauw ziet Rosa, de dochter van de cipier, de onschuld in van Cornelis en de twee worden verliefd op elkaar. Cornelis moet nog weten te ontsnappen en zijn tulp voltooien voor het einde van de wedstrijd.

Personages uit het boekBewerken

  • Cornelis van Baerle: een tulpenkweker en geleerde uit Haarlem, die de uitdaging aanneemt om een zwarte tulp te kweken
  • Gryphus: een norse gevangenisbewaarder op het Binnenhof, die Van Baerle onder zijn hoede krijgt en hem begeleidt naar slot Loevestein
  • Rosa: de dochter van de cipier Gryphus, die medelijden heeft met Van Baerle en gevoelens voor hem krijgt
  • Isaac Boxtel: een tulpenkweker uit Dordrecht en rivaal van Van Baerle en er alles aan gelegen is om hem dwars te zitten
  • Cornelis de Witt: de broer van de raadspensionaris Johan de Witt en zelf inspecteur van de Hollandse dijken. Cornelis heeft een familieband met Van Baerle en heeft schriftelijk contact met hem in de gevangenis
  • Johan de Witt: de raadspensionaris van Holland en rivaal van Willem III van Oranje, broer van Cornelis de Witt. Heeft samen met zijn broer een sleutelrol in het boek
  • Willem III van Oranje: de opkomende stadhouder, wanneer het oranjegezinde volk hem als opperbevelhebber uitroept. Is de rivaal van Johan de Witt en vijand van Lodewijk XIV van Frankrijk. In het boek heeft hij ook contact met Karel I van Engeland
  • Kolonel Marnix van Deken: een officier en rechterhand van stadhouder Willem III van Oranje
  • Markies de Louvois: is een adviseur van Lodewijk XIV van Frankrijk en heeft schriftelijk contact met Johan de Witt
  • Craeke: de persoonlijke secretaris van Johan de Witt
  • Graaf Tilly: de cavalarieleider van Den Haag
  • Hendrik Tichelaer: een chirurgijn in Den Haag
  • Meester van Spenser: de magistraat van Dordrecht
  • Mynheer van Systens: de burgemeester van Haarlem en organisator van de tulpenkweekwedstrijd
  • Julia Boxtel: de dochter van Isaac Boxtel

HoofdstukkenBewerken

  1. Een dankbaar volk
  2. De twee broers
  3. De pupil van Johan de Wit
  4. De Moorden
  5. De tulpenbollenkweker en zijn buurman
  6. Verafschuw van de tulpenkweker
  7. De gelukkige kweker maakt een misser
  8. Een invasie
  9. De familieband
  10. De cipiers dochter
  11. Cornelus van Baerles testament
  12. De executie
  13. De gedachten van de rechters
  14. De varkens uit Dort
  15. De kleine goebedeelde weduwe
  16. Meester en pupil
  17. De eerste knop
  18. Rosa's vriend
  19. Het meisje en de bol
  20. De gebeurtenissen die plaatsvonden tijdens de acht dagen
  21. De Bol opent zich
  22. De rivaal
  23. De Tulp verandert van meester
  24. President van Systens
  25. Een lid van het cultureel societeit
  26. De hymne van de Bol
  27. Van Baerle haalt zijn gram bij Gryphus, voor het vertrek vanuit Loevesteijn
  28. Haarlem
  29. Een laatste verzoek
  30. De conclusie

FilmsBewerken

  • De Zwarte Tulp uit 1921, Engels-Nederlandse coproductie, 72 min., stomme film. Hoofdrol Gerald McCarthey.
  • The Black Tulip uit 1937, Engelse productie, 50 min. Hoofdrol Patrick Waddington.
  • La Tulipe noire uit 1963, Franse productie, 200 min. Hoofdrol Alain Delon. Deze productie is niet gebaseerd op de roman en heeft daarmee alleen titel en auteur gemeen.
  • The Black Tulip uit 1970, Engelse productie, 180 min., miniserie, 6 afleveringen. Hoofdrol Simon Ward.
  • The Black Tulip uit 1988, Engelse productie, 50 min., animatie. Deze productie is evenmin gebaseerd op de roman.

StripsBewerken

  • De zwarte tulp - Suske en Wiske Album uit 2014, gebruikt dit verhaal als bron voor het stripalbum.

MusicalBewerken

  • De Zwarte Tulp, een Nederlandse musical uit 2010, gebaseerd op de roman.[1]

Externe linksBewerken