Hoofdmenu openen

Corso Valkenswaard is een meerdaags evenement[1] in de Brabantse plaats Valkenswaard dat jaarlijks in september wordt georganiseerd. Het evenement is ontstaan uit, en draait nog steeds om, het herdenken van de bevrijding in 1944 en het vieren van de vrijheid. Centraal tijdens Corso Valkenswaard staat de dahliaparade, het eigenlijke Bloemencorso Valkenswaard, waarin veertien met dahlia's versierde wagens door de straten van Valkenswaard trekken. Deze parade vindt traditioneel plaats op de tweede zondag van september.

Bloemencorso Valkenswaard
Corso 2007
Corso 2007
Gehouden in Valkenswaard
Organisator Stichting Bloemencorso Valkenswaard
Deelnemers 14 buurtschappen
Thema bevrijding, dahliaparade
Eerste editie 1953
Edities
Vorige editie 11 september 2016
Volgende editie 10 september 2017
Officiële website

Inhoud

GeschiedenisBewerken

 
Enthousiaste toeschouwers als het Britse bevrijdingsleger op 18 september 1944 Valkenswaard binnentrekt

Het Bloemencorso Valkenswaard ontstond na de bevrijding van Valkenswaard op 17 september 1944. De eerste jaren bestond het 'bloemencorso' uit optochten van en voor schoolgaande jeugd die hun fietsen en bolderwagens versierden met bloemen die in huiselijke kring werden gekweekt.

In 1953 wilde het Valkenswaardse Oranjecomité, onder voorzitterschap van de Valkenswaardse sigarenfabrikant Frans van Best, 'de bevrijding meer demonstratief dan voorheen' vieren. Er werd gekozen voor het organiseren van een bloemencorso. Bij de herdenking van 10 jaar bevrijding trok zodoende het eerste grote bloemencorso, zoals we dat tegenwoordig nog kennen, door de Valkenswaardse straten.

1950 tot 1970Bewerken

In 1956 verschoof het corso van Bevrijdingsdag naar de zaterdagmiddag erna. Omdat de nationale bevrijding voortaan in mei werd gevierd, bestond er geen directe noodzaak meer om op de Valkenswaardse Bevrijdingsdag zelf rond te trekken. Door de groei van het corso bleek het aantal thuisgekweekte bloemen niet langer voldoende en kwamen er voortaan ook bloemen uit Zundert, waar al sinds 1936 het Bloemencorso Zundert door de straten trekt.

In 1958 werd het bloemencorso voor het eerst georganiseerd op de inmiddels traditionele tweede zondag in september. Sinds 1960 wordt het parcours afgesloten er wordt er entreegeld gevraagd. In de periode tot 1962 legde het corsocomité met de oprichting van de buurtschappen een belangrijke basis voor de toekomst.

1970 tot 1990Bewerken

Tijdens het bloemencorso op zondag 9 september 1973 reed er voor de laatste keer een trein vanuit Eindhoven naar Valkenswaard[2]. Er werden combinatiekaartjes verkocht van treinreis en entree voor het bloemencorso.

In 1974 nam het corsobestuur het besluit om naast de dahliaparade ook nevenactiviteiten te organiseren. Het nevenprogramma ligt altijd in het verlengde van het corso en kent een culturele invulling.

De steeds grotere wagens brachten steeds meer uitdagingen en risico's met zich mee. Vandaar dat midden jaren tachtig de Technische Commissie ontstond die voortaan de veiligheid van het corso moet bewaken.

Ook kwam de parade in de nauwe straten van het parcours letterlijk steeds meer klem te zitten. Sinds 1989 trekt de corsostoet voortaan vanaf het Kloosterplein via de Maastrichterweg en de Eindhovenseweg naar de Valkenierstraat en vervolgens via de Frans van Beststraat, Leenderweg en Bakker- en Peperstraat weer naar de Markt. Het huidige parcours, loopt via het Kloosterplein, de Maastrichterweg en de Eindhovenseweg naar de Beelmanstraat, om vervolgens via de Karel Mollenstraat Zuid en de Frans van Beststraat de Leenderweg op te rijden en door de Bakkerstraat en Peperstraat naar de Markt te komen in ronde 1. Tijdens de 2e ronde wordt er niet afgedraaid naar de Bakkerstraat, maar rechtstreeks naar de Markt, om daar de wagens tentoon te stellen.

1990 tot 2000Bewerken

In 1994 werd de 50-jarige bevrijding van Valkenswaard gevierd met een corso in het thema ‘Verhalen van Vrijheid’. De parade werd voorafgegaan door een optocht van kinderen in versierde vervoermiddelen (zoals in de beginjaren), gevolgd door samen met de gemeente georganiseerde activiteiten als een taptoe en de officiële ontsteking van de Valkenswaardse lichtjesroute.

Sindsdien heeft het bloemencorso een jaarlijks wisselend thema en wordt de volgorde van de wagens bepaald door de Regiecommissie. Gaandeweg is de parade verrijkt met beweging in en op de wagens, muzikale aankleding en verschillende vormen van figuratie.

Sinds 1996 vindt er een publieke presentatie plaats van alle corso-ontwerpen, op Hemelvaartsdag, tijdens het jaarlijkse evenement 'Valkenswaard in Hemelse Sferen'. In het najaar vindt D-day plaats, Dahlia-dag. Deze dag, voor het eerst in het najaar van 1997, dient als aftrap voor het nieuwe corsoseizoen. Het nieuwe corsothema wordt bekendgemaakt, maar ook wisselen buurtschappen hun ervaringen uit en geven deskundigen van buiten hun visie op het (voorbije) corso.

2000 tot nuBewerken

Sinds 2009 vindt de prijsuitreiking na de optocht plaats op een podium in de Frans van Beststraat, genoemd naar de geestelijk vader van het bloemencorso. Na het corsojaar 2010 werd besloten dat het Collectief der Buurtschappen voortaan verantwoordelijk is voor de in– en verkoop van bloemen en de exploitatie van de Valkenswaardse Bloemenvelden.

Bij de aanvang van de optocht in 2013 is het huidige logo voor het Corso Valkenswaard onthuld waarin de veertien buurtschappen ieder met een eigen kleur zijn vertegenwoordigd. Het corso wordt dat jaar voor het eerst live uitgezonden door Omroep Brabant TV[3].

In 2014 krijgt een meerdaags corso-evenement gestalte. Naast het corso vinden er tal van andere activiteiten plaats van zaterdag tot en met woensdag, die dat jaar voornamelijk te maken hadden met de viering van de 70-jarige bevrijding. Voor de organisatie hiervan is een aparte stichting opgericht: de Stichting Valkenswaard Viert.

Werden er in 1963 zo’n 150.000 dahlia’s gebruikt, nu zijn dat er 2,5 tot 3 miljoen. Het Corso Valkenswaard trekt het jaarlijks 30.000 tot 40.000 bezoekers[4]. Met de themabraderie, jongerenpleinen, straattheater, live-muziek en ander cultureel vermaak biedt het corso ieder zijn eigen vermaak.

Thema'sBewerken

Sinds de viering van 50 jaar bevrijding in 1994, waarbij mede op verzoek van de Gemeente Valkenswaard het centrale thema 'Verhalen van vrijheid' werd ingesteld, wordt jaarlijks een thema gekozen voor de dahliaparade en alle nevenactiviteiten.

Alle thema's van het Bloemencorso Valkenswaard sinds 1994[5]:

  • 1994 Verhalen van vrijheid
  • 1995 Exotica, of wat van ver komt
  • 1996 Vreemde verschijnselen
  • 1997 Een reis om de evenaar
  • 1998 In beweging
  • 1999 Een eeuw trekt voorbij
  • 2000 Bach, burgers en buitenlui
  • 2001 Het volk vermaakt
  • 2002 Delicatessen
  • 2003 Hits door kids
  • 2004 Niet te filmen
  • 2005 Denkend aan water
  • 2006 Concert of continents
  • 2007 Bloemencorso Valkenswaard ontmoet... Gerard van Maasakkers
  • 2008 Il circo classico
  • 2009 De mallemolen van het leven
  • 2010 Expeditie dahlia
  • 2011 Bloemencorso Valkenswaard ontmoet... Dichter des larielands
  • 2012 Schuif maar aan!
  • 2013 Made in Holland, Nederlanders in den vergetelheid
  • 2014 Los
  • 2015 Te mooi om weg te gooien
  • 2016 Fantastische Visioenen, geïnspireerd op schilder Jheronimus Bosch
  • 2017 65 Jaar Efteling in bloemen

Corso als immaterieel cultureel erfgoedBewerken

Nederland ratificeerde het Unesco-verdrag ter bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed op 15 mei 2012[6]. Deze ratificatie werd tijdens het Zundertse corso op 2 september 2012 publiekelijk bekendgemaakt door staatssecretaris Halbe Zijlstra[7]. Plaatsing op de lijst betekent met name erkenning van het belang van de traditie en moet een stimulans zijn voor de betrokken organisaties om die door te geven aan jongere generaties.

Vlak voor de start van 60e bloemencorso in 2013 werd bekend dat ook het bloemencorso Valkenswaard werd toegevoegd aan de Nationale inventaris voor immaterieel cultureel erfgoed.[8].

OrganisatieBewerken

Stichting Valkenswaard ViertBewerken

Donderdag 5 juni 2014 werd de intentieverklaring Valkenswaard Viert 2014 ondertekend[9] door vertegenwoordigers van de Stichting Valkenswaard Viert, Stichting Bloemencorso Valkenswaard en burgemeester Ederveen namens het college van burgemeester en wethouders Valkenswaard. De Stichting Valkenswaard Viert werd in eerste instantie opgericht om in 2014 de week waarin de bevrijding in Valkenswaard werd herdacht aan te kleden met diverse evenementen, waaronder een stoet van militaire wagens ter herdenking van operatie Market Garden, een buitenbioscoop en een bevrijdingsconcert van het orkest van de Koninklijke Luchtmacht.[10]. De stichting stimuleert en bevordert lokale activiteiten en bevordert hiermee de samenwerking met het grootste al bestaande evenement in Valkenswaard, het Bloemencorso.[11]

Stichting Bloemencorso ValkenswaardBewerken

Op 1 augustus 1973 kwam de stichting Bloemencorso Valkenswaard tot stand. Het doel van deze stichting is de jaarlijkse organisatie van het bloemencorso, zowel de dahliaparade als nevenactiviteiten op het corso-parcours tijdens de tweede zondag van september. De stichting wil met het bloemencorso, het grootste sociaal-culturele evenement van Valkenswaard, de inwoners (en bezoekers van buiten Valkenswaard) boeien en verbinden. De stichting beheert de erfenis en de traditie van het corso als viering van de bevrijding.

BuurtschappenBewerken

Sinds begin jaren 60 worden de corsowagens gebouwd door corsobuurtschappen. De structuur van buurtschappen biedt goede mogelijkheden tot het opbouwen en vasthouden van de voor het corso benodigde kennis en ervaring. Ook ontstaat door de buurtschappen consistentie in en betrokkenheid bij het bloemencorso, belangrijke bouwstenen voor het 'corsogevoel'.

Iedere buurtschap is een rechtspersoonlijkheid en werkt in nauwe samenwerking met Stichting Bloemencorso Valkenswaard aan de realisatie van de dahliaparade. Om dat te symboliseren bestaat het logo van de stichting uit 14 gekleurde delen, waarbij iedere buurtschap haar eigen kleur en tevens een eigen (deel-)logo heeft. In de weken voorafgaand aan het bloemencorso verschijnen de vlaggen van de buurtschappen in het Valkenswaardse straatbeeld.

De dahliaparade wordt tegenwoordig mogelijk gemaakt door 14 buurtschappen:

  • Borkel & Schaft
  • Crescendo
  • Dommeldal
  • Dommelkant
  • Graafschap
  • Hazestraat
  • Kerkakkers
  • Kompas
  • Leenderweg
  • Oud Dommelen
  • Reisvenne Oranje
  • Stadsebergen
  • Wilhelmina

Buurtschap Oruva maakte in juli 2015 bekend haar deelname aan het corso 2015 terug te trekken.[12]. Helaas werd er in 2017 weer niet deelgenomen Corso 2017 zonder Oruva.

TentenBewerken

 
Corso-tent in Valkenswaard

Een Valkenswaardse corsowagen mag 6,5 meter hoog zijn en 4,5 meter breed. Er zijn maar weinig plekken waar zo'n wagen droog en veilig kan worden gebouwd. Daarom heeft iedere buurtschap een eigen tent, die in de wijk wordt geplaatst op door de gemeente aangewezen plaatsen.

Een tent wordt opgebouwd uit steigerpijpen en/of jukken. Met steigerplanken worden looproutes gemaakt, zodat de wagen vanaf verschillende hoogtes goed en veilig te bouwen is en voor het prikken van de bloemen goed bereikbaar. Alle tenten zijn openbaar en door de diversiteit van werkzaamheden in de tenten kan iedereen in de wijk een steentje bijdragen.

DahliateeltBewerken

 
Vlak voor het Corso Valkenswaard worden de dahlia's geplukt

In het Valkenswaardse bloemencorso is de dahlia eigenlijk alleen maar nodig voor de kleur, een functionele decoratie. De dahlia's komen als een dicht tapijt op de wagens. De steeds grotere praalwagens zorgden ervoor dat het steeds moeilijker werd om voldoende bloemen ter beschikking te krijgen. Eind 1956 begon het corso met een veldje van ruim 1.300 m², uiteindelijk ontstond er een dahliaveld van ruim drie hectare. Omdat de eigen kweek onvoldoende oplevert voor het eigen corso, bestaat er van oudsher een uitwisseling met andere corsogemeenten.

Na 2010 is besloten de dahliakweek te decentraliseren. Naast het bouwen van een corsowagen beheert elke buurtschap tegenwoordig een eigen dahliaveld voor de kweek van de dahlia's die op de corsowagen komen.

WagensBewerken

Zodra in het najaar het thema voor het volgende corso bekend is gemaakt, gaan de ontwerpers aan de slag. Samen met de technische commissie en de regiecommissie wordt er door iedere buurtschap een onderwerp gekozen. Dit proces resulteert in tekeningen en uiteindelijk een maquette, die op Hemelvaartsdag worden gepresenteerd.

 
Met draadstaal, karton, tape en papier krijgen de corsowagens vorm.

Wanneer halverwege juni de tent staat, kan het onderstel naar binnen worden gereden. Dit zijn veelal DAF onderstellen, oorspronkelijk bedoeld voor de productie van vrachtwagens. Daarop wordt eerste de basisconstructie geplaatst, vaak met behulp van steigerpijpen, waaraan het skelet (de basisvormen) van staal kan worden gelast. Veel buurtschappen hebben in het voorjaar al de eerste onderdelen voorbereid, die in hun geheel op de wagen kunnen worden geplaatst.

Op het skelet wordt vervolgens gaas en/of karton vastgemaakt voor de vormen, waarop papier met behanglijm wordt aangebracht. Op deze manier ontstaat er een kale corsowagen waarop vlak voor de parade tienduizenden dahlia's met spelden worden vastgeprikt.

 
Bloemprikken tijdens de priknacht van Corso Valkenswaard

De vrijdagavond voor het corso vindt rond zes uur de eerste bloemenverdeling plaats. De buurtschappen brengen hun 'oogst' naar het centrale verdeelpunt en daarbij worden de bloemen gevoegd, die van andere corsoplaatsen zijn ingekocht. Iedere buurtschap krijgt vervolgens de eerste lading kistjes dahlia's mee om te gaan prikken.

In de tenten wordt tot zondagochtend vroeg doorgewerkt. Terwijl er aan lange tafels dahlia's worden 'voorgeprikt', zijn er op de wagen mensen bezig de wagen 'dicht te prikken'. Met vele honderden kilo's naalden brengen de prikkers de dahlia's op de wagen aan. Vaak wordt er 'van boven naar beneden gewerkt', waardoor een ploeg steigerbouwers etage voor etage de loopplanken en steigerpijpen rondom de wagen kan afbreken. Zondagochtend verlaten de wagens hun tent en begeven ze zich naar het opstelterrein, vanwaar om 14.00 uur de parade vertrekt.

Tijdens de parade worden de wagens vergezeld door figuranten, terwijl tientallen onzichtbare duwers onder de wagens vele duizenden kilo's ijzer, papier en dahlia's met de kracht van armen en benen over de straten duwen.

Na de parade worden de wagens tentoongesteld op de Markt. Daar kan het publiek ze nog bezichtigen tot en met maandagavond. Op dinsdag worden de wagens afgebroken en wordt het afval afgevoerd en verwerkt.

AfbeeldingenBewerken

Externe linkBewerken