Bloemkoolwijk

Type woonwijk uit 1970-1985

Een bloemkoolwijk of woonerfwijk is een type woonwijk dat sinds 1970 in Nederland werd gebouwd. Zij kenmerkt zich door een bloemkoolstructuur of "boomstructuur" met sterk hiërarchisch geordende verkeersstromen, waarbij het doorgaande verkeer over een ringweg (of een beperkt aantal hoofdwegen) wordt geleid. De woonerven zijn als bloemkoolroosjes op de hoofdwegen "geplant" en hebben maar één (rondlopende of doodlopende) toegang, waardoor ze autoluw zijn. De eerste woonerven ontstonden eind jaren zestig in de woonwijk Emmerhout in Emmen, waar het woord geïntroduceerd werd door stedenbouwkundige Niek de Boer.[1]

Plattegrond van de bloemkoolwijk Doorslag in Nieuwegein.

De opvolger van de bloemkoolwijk is de Vinex-wijk, gebouwd vanaf 1995.

KenmerkenBewerken

Bas van der Laan[2]noemt als enkele kenmerken voor deze wijken: groene, diffuse opzet van de wijk; duidelijke hoofdstructuur (ringweg), waar diverse buurten met een lus of doodlopende straat op zijn aangesloten; autoluw, geen fysiek onderscheid tussen weg en trottoir; grondgebonden woningen met een voor- en achtertuin; veel openbaar groen rondom de woningen; stevige groenstructuur in en om de wijk, vaak gecombineerd met water.

AchtergrondBewerken

Planologen en stedenbouwkundigen gebruikten de term 'bloemkoolwijk' in de ruimtelijke ordening en planologie voor een specifiek stedelijk woonmilieu uit de periode 19701985. Stedenbouwkundig en planologisch gezien markeren de woonmilieus uit die periode een keerpunt binnen de Nederlandse stadsontwikkeling van na 1945. Het ontwerp van de bloemkoolwijk was een reactie op de planningsdoctrine en ontwerpgedachte van de nieuwe zakelijkheid en de daarmee gepaard gaande strokenbouw en stempelstructuur. De bloemkoolwijk vormt een intermezzo tussen de functionalistische en monolithische wijken van na de Tweede Wereldoorlog en de eclectische en retrospectieve stijlen van de jaren negentig.

VoorbeeldenBewerken

Enkele typerende voorbeelden van bloemkoolwijken zijn Kronenburg in Arnhem, Peelo in Assen en Holy-Noord in Vlaardingen [3], maar er zijn er nog vele andere meer, zoals meervoudig toegepast in de regio Gooi en Vechtstreek, waar Huizermaat (Huizen) en Hilversumse Meent[4], maar ook Aetsveld (Weesp)[5] en de Bijvanck (Huizen / Blaricum)[6]genoemd kunnen worden.

LiteratuurBewerken

Martijn Ubink, Thijs van der Steeg (2011): Bloemkoolwijken. Analyse en Perspectief, Uitgever: SUN, ISBN 978-94-6105-169-1

NotenBewerken

  1. 'Dwarse bedenker van de bloemkoolwijk'. NRC (27 februari 2016). Geraadpleegd op 20 september 2021.
  2. Bas van der Laan (2018), Openbare Ruimte Bijvanck Projectplan definitiefase, [1]
  3. Bloemkoolwijken: Ontwerpende verkenningen voor doorontwikkeling van wijken uit de jaren ’70-’80, M3H Architecten, 2012.
  4. Als voorbeelden genoemd in: Jaap Evert Abrahamse (2019), Opkomst en ontwikkeling van de bloemkoolwijk. Het ontwerp van woonwijken in Nederland en de zoektocht naar identiteit, Amersfoort: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
  5. Arjan Gerritsen, Bloemkoolwijken, afstudeerscriptie NHTV Breda.
  6. Van der Laan, a.w. (2018).