Hoofdmenu openen

Een bijzin of deelzin [1] is in de redekundige ontleding een zin die deel uitmaakt van een samengestelde zin, maar die niet de hoofdzin is. Een bijzin kan soms zelf weer worden opgedeeld in nog kleinere bijzinnen en wordt vaak maar niet altijd ingeleid door een voegwoord.

Inhoud

WoordvolgordeBewerken

In het Nederlands en veel andere Germaanse talen staat in een bijzin meestal het onderwerp direct na het voegwoord en de persoonsvorm helemaal achteraan, met daartussenin andere zindelen, de zogeheten SOV-woordvolgorde.[2] In een hoofdzin geldt daarentegen de SVO-woordvolgorde veelal als de standaardnorm:

Ik weet (hoofdzin) dat hij dat gedaan heeft (bijzin).

Een uitzondering is in dit opzicht het Engels. Daar valt op dat in de SVO-woordvolgorde ook in bijzinnen de standaardnorm is:

You see (hoofdzin) that I have done this for you (bijzin).

Soorten bijzinnenBewerken

Bijzinnen worden op twee manieren ingedeeld:

  1. al dan niet met een persoonsvorm; zie beknopte bijzin.
  2. naar grammaticale functie:

Zelfstandige bijzinnenBewerken

Bijvoeglijke bijzinnenBewerken

  Zie bijvoeglijke bijzin voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

(beperkend en uitbreidend)

  • Bijvoeglijke bepaling (beperkend): de man die daar loopt is mijn vriend (= beperkende relatieve (betrekkelijke) bijzin)
  • Bijvoeglijke bepaling (uitbreidend): deze man, die niets vreest, is mijn vriend (= uitbreidende relatieve (betrekkelijke) bijzin)
  • Bijvoeglijke bepaling ingeleid door voegwoord: ik heb de hoop dat het nog goed komt (= attributieve bijzin)

Bijwoordelijke bijzinnenBewerken

  Zie bijwoordelijke bijzin voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Bijwoordelijke bepaling van tijd: ik vertrek wanneer hij komt (niet te verwarren met 'ik weet wanneer hij komt' hierboven)
  • Bijwoordelijke bepaling van plaats: ik volg hem waar hij heen gaat
  • Bijwoordelijke bepaling van richting: ik loop naar huis
  • Bijwoordelijke bepaling van gesteldheid: de man is zeer gezond

Verwante begrippenBewerken

Een bijzin (met name een bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin) moet worden onderscheiden van een bijstelling.

Zie ookBewerken