Bensdorp

bedrijf in Nederland

Bensdorp was een cacao- en chocoladefabriek die in 1840 door Gerardus Bernardus Bensdorp te Amsterdam werd opgericht.[1] Het bedrijf was van oorsprong een chocoladeverwerkend bedrijf.

Bensdorp
Gevelnaam Bensdorp gebouw
Locatie
Locatie Bussum
Status en tijdlijn
Status Appartementen- en kantoorruimte
Oorspr. functie cacaofabriek
Huidig gebruik multifunctioneel
Start bouw 1884
Verbouwing 2017
Architectuur
Bouwstijl industriële architectuur
Gevelreclame voor Bensdorp Cacao, Bussum
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Begin en uitbreidingBewerken

Gerardus Bernardus werkte in de bakkerszaak van zijn vader en richtte zich op de chocolade- en suikerverwerking. In augustus 1843 trouwde hij en zijn twee zoons, François Theodore (1847) en Louis François (1852), kwamen later in zijn zaak te werken.[2] In 1849 werd de eerste fabriek aan de Amstel gesticht. In 1870 droeg hij de zaak, die inmiddels ’Stoomfabriek van en Handel in chocolaad en suikerwerken’ heet, over aan François. Gerardus Bernardus overleed op 5 oktober 1882.[2] In 1871 kwam Louis François ook bij het bedrijf te werken. De broers kwamen in contact met de Amsterdamse koffie- en theehandelaar G. C. van Veen, die een stuk grond bezat aan de spoorlijn in Bussum.[2]

In 1884 werd in Bussum een tweede fabriek gebouwd.[1] Per 1899 volgde de omzetting in een nv, de ‘Hollandse Cacao- en Chocoladefabriek v/h Bensdorp & Co’ wat in 1933 weer veranderde in ‘Bensdorp N.V’.[2] Door de grote vraag werd de fabriek in Bussum uitgebreid in 1897 en ook in 1906.[1] In 1926 werd de Amsterdamse fabriek gesloten en ging de productie geheel over naar Bussum. In de voormalige Amsterdamse fabriek, ontworpen door Anton J. Joling, is het Eden-hotel gevestigd.

GroeiBewerken

In 1901 respectievelijk 1907 werden filiaalbedrijven in Duitsland (Kleef) en Oostenrijk (Wenen) geopend. In latere tijden volgden nog filialen te Kaapstad (1949), Genua en verkoopkantoren te Boston (1949) en Londen (1957). Verder was de expansie voor een belangrijk deel gebaseerd op de eigen winkels die onder eigen naam werden geëxploiteerd. Deze werden in 1949 ondergebracht in een aparte nv, Bensdorp Winkel. Midden jaren vijftig telde deze 103 winkels. Eind jaren twintig ging het tijdelijk minder: in 1928 werden de aandelen afgewaardeerd tot de helft van de nominale waarde. Eind jaren vijftig telde het concern een 800 medewerkers: ruim 300 in Bussum, 300 in Wenen, 125 in Kleef en 50 in Kaapstad. In 1962 werd de Amsterdamse cacao- en chocoladefabriek Blooker overgenomen. Deze werd na de overname direct gesloten; de productie werd overgebracht naar Bussum.

Bensdorp overgenomenBewerken

Bensdorp telde rond 1970 een duizend werknemers, van wie ruim 300 in Nederland. Het werd in 1973 overgenomen door Unilever. In 1974 verliet Louis Bensdorp Jr., de vijfde generatie, het bedrijf waarmee de betrokkenheid van de familie ten eind kwam.[2] Het bedrijf kwam in 1985 in Zwitsers/Belgische handen toen het werd gekocht door Barry Callebaut. De productie verhuisde naar Frankrijk en de fabriek aan de Bussumse Herenstraat werd in 2000 gesloten.[1]

Leegstaand en nieuwbouwBewerken

Tijdens een zware storm in 2007 waaide de karakteristieke schoorsteenpijp van de fabriek om.[1] De leegstaande fabriek werd gebruikt als oefenruimte door een acrobatiekgezelschap en voor dansfeesten.

Sinds 2004 werkt LEVS architecten[3] aan projecten in Bussum Spoorzone Zuid. Ook Bensdorp viel hier binnen. Op 24 november 2015 ging de gemeenteraad akkoord met de bestemmingswijziging van het terrein. De plannen van Bouwbedrijf Noordersluis voldeden aan de visie van de gemeente. In 2017 werd begonnen met de (gedeeltelijke) sloop van de oude fabriekshal. Dit duurde tot 23 juni 2017, waarna er is begonnen met het bouwen. Het plan was dat het gebouw in december 2018 werd opgeleverd, maar door faillissement van het bouwbedrijf liep dat vertraging op.[4][5] In de zomer van 2022 is het project in de laatste fase van oplevering.[6]

Behalve 6 loftwoningen in de verbouwde originele fabrieksgebouw, aan de Nieuwe Spiegelstraat zijn er in een op de oorspronkelijke gebaseerde bouwstijl twee nieuwe appartement gebouwen gebouwd aan de nieuwe Cacaostraat langs de spoorlijn, voor 88 huurwoningen. Tevens zijn er een aantal bedrijven gevestigd in het complex wat tevens ruimte voor parkeren heeft met een ondergrondse parkeergarage.[7]

De restant van de omgewaaide schoorsteen is gerestaureerd als aandenken aan het fabrieksverleden, tevens heeft de Gemeente Gooise meren een zwarte metalen toegangshek geplaatst.

VariaBewerken

  • Een klein gedeelte van het complex heeft een gemeentelijke monumentstatus, dit is de voormalige eerste Bensdorpwinkel die aan de Herenstraat 49 gevestigd was en een kantoor op Herenstraat 51.[8]
  • Als blijk voor waardering heeft dit project namens de inwoners van de gemeente Gooise Meren, de De Bazelprijs Gooise Meren gewonnen in 2022, tevens kreeg het van de vakjury een eervolle vermelding toegekend.
  • Voor het aan en afvoer van goederen had de voormalige fabriek een eigen toegang tot de naastliggende spoorlijn met een aparte stopplaats. Dit rangeerspoor is met de renovatie en opknapbeurt van station Naarden-Bussum opgebroken in 2021.[9] In de plaats hiervan is langs het nieuwe complex gedeelte een nieuwe weg aangelegd met de toepasselijke naam, Cacaostraat.


LiteratuurBewerken

Bensdorp, Bussum, Bovenaan ! Schrijvers: Bim Bensdorp en Hans Jonker, De geschiedenis van het cacao en chocoladebedrijf Bensdorp 1840 - 2002 Uitgeverij Pirola