Asterisme (sterrenkunde)

sterrenkunde

Een asterisme is een groepering van sterren die een figuur vormen, maar niet behoren tot de officiële sterrenbeelden. Asterismen liggen wel aan de oorsprong van veel sterrenbeelden, pas later zijn de sterrenbeelden gedefinieerd als specifieke gebieden aan de hemel (en dus niet als bepaalde figuren).

De zomerdriehoek, bestaande uit Vega, Deneb en Altair

Een asterisme is slechts een schijnbare samenstand, wat net zoals bij de sterrenbeelden, niet wil zeggen dat deze sterren ook in werkelijkheid samen voorkomen in het heelal, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de sterren van een open sterrenhoop. Meestal staan ze op zeer verschillende afstanden van de aarde.

De sterren van een asterisme hoeven niet tot één sterrenbeeld te behoren (zoals het “steelpannetje”), maar kunnen evengoed bestaan uit sterren van verschillende sterrenbeelden (zoals de zomerdriehoek).

Gemakkelijk waarneembare seizoensgebonden asterismen (in de noordelijke hemisfeer)Bewerken

Herfstvierkant
in Pegasus, gevormd door α Pegasi (Markab), β Pegasi (Scheat), γ Pegasi (Algenib) en α Andromedae (Sirrah).
Ruit van de Maagd
gevormd door de vier heldere lentesterren α Canum Venaticorum (Cor Caroli), β Leonis (Denebola), α Virginis (Spica) en α Bootis (Arcturus).
Winterzeskant
gevormd door de heldere sterren α Aurigae (Capella), α Tauri (Aldebaran), β Orionis (Rigel), α Canis Majoris (Sirius), α Canis Minoris (Procyon) en het koppel α en β Geminorum (Castor en Pollux, beide fungerend als één hoek van het winterzeskant).
Zomerdriehoek
gevormd door de drie heldere sterren α Lyrae (Wega), α Aquilae (Altair) en α Cygni (Deneb).

Andere vrij gemakkelijk waarneembare asterismen (alfabetisch gerangschikt)Bewerken

Binnenscherm / Binnenste scherm (Inner Screen)
bestaande uit de sterren ν, ξ, ο, π en ω Virginis in het noordwestelijke gedeelte van de Maagd, ten zuiden van β Leonis (Denebola, van de Leeuw). Het binnenscherm is een asterisme afkomstig van Chinese hemelwaarnemers. Oorspronkelijk heet dit asterisme Neiping of Nuy ping.
Brandenburgse skepter
in Eridanus. Dit vrij onduidelijke asterisme was ooit een sterrenbeeld (Sceptrum Brandenburgicum) waarvan één ster (53 Eridani) er ons nog aan doet herinneren (ze draagt de naam Sceptrum). Dit asterisme bevindt zich ten zuidwesten van de heldere ster β Orionis (Rigel), alsook van β Eridani (Cursa).
Cirkeltje (Circlet)
bestaande uit de sterren van de westelijke vis in de Vissen (ten zuiden van het herfstvierkant in Pegasus).
Drie wijzen
in Orion, bestaande uit de drie gordelsterren δ (Mintaka), ε (Alnilam) en ζ Orionis (Alnitak).
Egyptische X
bestaande uit α Canis Minoris (Procyon), α Orionis (Betelgeuze), α Canis Majoris (Sirius), ζ Puppis (Naos) en α Columbae (Phakt).
Frederiks glorie
bestaande uit ι, κ, λ en ψ Andromedae. Dit asterisme was ooit een klein sterrenbeeld (Frederici Honores) dat echter door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) werd afgevoerd wegens onnodig. Tegenwoordig doet het dienst als aanwijsasterisme om de planetaire nevel NGC 7662 (Blauwe sneeuwbal) op te kunnen sporen (ten zuidwesten van Frederiks glorie).
Gazelle
bestaande uit (onder andere) de twee driehoekjes ten noord-noordoosten van 1-ο Ursae Majoris (Muscida) (de neus van de Grote beer). Het noordelijke driehoekje is gevormd door 8-ρ, 11-σ (1), 13-σ (2) Ursae Majoris. Het zuidelijke driehoekje door 2-A, 3-π (1), 4-π (2) Ursae Majoris. De schijnbare diameters van beide driehoekjes bedragen elk 1 graad.
Gelijkbenige driehoek (Isosceles Triangle)
gevormd door twee opvallende sterkoppels in het zuidwestelijk gedeelte van de Grote beer, met nog een derde sterkoppel in de aangrenzende Lynx. Deze drie koppels zijn: ι en κ Ursae Majoris (Talitha / Al Kaprah), λ en μ Ursae Majoris (Tania Borealis / Tania Australis), 40-α en 38 Lyncis (bron: R.H. Allen, Starnames – their lore and meaning).
Gelijkbenige driehoek
gevormd door 1-i, 2-g en 3-k Centauri. Dit driehoekig asterisme is het noordelijkste gedeelte van de Kentaur. Het heeft een schijnbare diameter van 1 en een halve graad, en komt tot 6 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux. Dit asterisme lijkt sterk op de driehoek van het vroegere sterrenbeeld Taurus Poniatovii (Stier van Poniatowski) in de Slangendrager. De driehoek in de Kentaur doet dienst als aanwijsasterisme om het extragalactische stelsel Messier 83 op te sporen (het staat een viertal graden ten noordnoordwesten van de driehoek). Messier 83 komt tot 9 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux.
Grote steelpan (Big Dipper)
bestaande uit de zeven helderste sterren van de Grote Beer. Op de sterrenkaart van National Geographic (A Map of the Heavens) staat dit asterisme aangeduid als Big Dipper. De Kleine Beer als Little Dipper.
Hoeksteen (Keystone)
bestaande uit vier sterren in Hercules: ε, ζ, η en π Herculis.
Hoorn des overvloeds (Horn of Plenty)
bestaande uit δ, ε, ζ, π, ρ, σ, τ, υ, φ, χ en ω Draconis in de Draak. De Hoorn des overvloeds bevat het telescopisch asterisme Kemble 2 (Mini Cassiopeia / Kleine Koningin).
Huis
bestaande uit de helderste sterren van Cepheus. Dit asterisme ziet er uit als een kindertekening van een huis. De naam Cepheus (uitspraak Seefuis) wordt in Nederland wel verbasterd tot: Scheef huis.
Jobs doodskist (Job's coffin)
bestaande uit de sterren van de Dolfijn.
Klein driehoekje
in het noordelijkste gedeelte van de Ossenhoeder. Dit driehoekje staat net ten oosten van de heldere ster η Ursae Majoris (Benetnash) (de oostelijkste ster van de steelpan). De drie sterren van het kleine driehoekje kregen de aanduidingen θ, ι en κ Bootis, ofwel Asellus Primus, Asellus Secundus, en Asellus Tertius. Op de sterrenkaart van National Geographic staat dit driehoekje aangeduid als Asellus.
Kleine driehoek
in de Driehoek, bestaande uit 6-TZ, 10 en 12 Trianguli. De kleine driehoek was ooit een sterrenbeeld (Triangulum Minor), maar de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond één driehoek in dit gedeelte van de noordelijke sterrenhemel reeds voldoende. Tegenwoordig doet de kleine driehoek dienst als asterisme.
Kleine geitjes (the kids)
in de Voerman, bestaande uit de driehoek gevormd door ε, ζ en η Aurigae, ten zuidwesten van de heldere ster α Aurigae (Capella).
Kleine kreeft
bestaande uit 68, 74, 81 en 85 Geminorum. Dit asterisme was ooit een sterrenbeeld (Cancer Minor) in de zuidoostelijke hoek van het officieel erkende sterrenbeeld Tweelingen. De I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond echter het bestaan van het officieel erkende sterrenbeeld Kreeft reeds voldoende. Het afgevoerde sterrenbeeld Kleine kreeft kan nog steeds dienst doen als aanwijsasterisme om de planetaire nevel Abell 21 (Medusa Nebula) op te sporen (een drietal graden ten zuidwesten ervan).
Kleine steelpan (Little Dipper)
bestaande uit de zeven helderste sterren van de Kleine Beer, met α Ursae Minoris (Poolster / Polaris / Cynosura) op de tip van de steel.
Kop van de Stier
bestaande uit de opvallende ster α Tauri (Aldebaran) en de V-vormige sterrenhoop Hyaden.
Kop van de Waterslang
bestaande uit δ, ε, ζ, η, ρ en σ Hydrae. Dit asterisme (Caput Hydrae) is het meest herkenbare gedeelte van het uitgestrekte sterrenbeeld Waterslang. Het is te vinden ten zuiden van de Kreeft.
Kop van Medusa (Caput Medusae)
in Perseus, bestaande uit β (Algol, de duivelsster), π, ρ en ω Persei.
Nachtuil
in het oostelijkste gedeelte van het uitgestrekte sterrenbeeld Waterslang. Dit asterisme bestaat uit 54-m, 55, 56, 57 en 58-E Hydrae. De Nachtuil was ooit een sterrenbeeld (Noctua), maar werd door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) afgevoerd. Tegenwoordig doet de Nachtuil dienst als aanwijsasterisme om de bolvormige sterrenhoop NGC 5694 op te sporen. Deze bolhoop staat ongeveer 2 graden ten westen van de Nachtuil.
Noorderkruis
bestaande uit de sterren die het vliegende lichaam van de Zwaan uitbeelden.
Noordervlieg
in de Ram, bestaande uit 33, 35, 39 en 41-c Arietis. De Noordervlieg was ooit een klein sterrenbeeld (Musca Borealis), maar de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond het bestaan ervan nutteloos, en aldus komt het niet meer voor op moderne sterrenkaarten. De sterren van de Noordervlieg doen wel nog dienst als asterisme.
Ruit (Lozenge)
bestaande uit de vier sterren β Draconis, γ Draconis, ξ Draconis en ι Herculis (de kop van de Draak, met nog een bijgevoegde ster uit het nabijgelegen sterrenbeeld Hercules).
Schildpad
in de Vissen, bestaande uit 20, 24, 27, 29, 30-YY en 33 Piscium. Dit asterisme was ooit een sterrenbeeld (Testudo), maar het werd afgevoerd door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) wegens onnodig.
Sfinx
bestaande uit de helderste sterren die het lichaam van de Leeuw uitbeelden.
Sikkel
bestaande uit de sterren van de kop van de Leeuw.
Sporen van de springende gazelle
gevormd door een opvolging van opvallende sterkoppels in het zuidwestelijke gedeelte van de Grote Beer. Deze koppels zijn: ι en κ Ursae Majoris (Talitha / Al Kaprah), λ en μ Ursae Majoris (Tania Borealis / Tania Australis), ν en ξ Ursae Majoris (Alula Boreale / Alula Australe) (bron: R.H. Allen, Starnames – their lore and meaning).
Stier van Poniatowski
in de Slangendrager. Enkel de driehoekige kop van deze Poolse Stier is herkenbaar, bestaande uit 67, 68 en 70 Ophiuchi. De Stier van Poniatowski (Taurus Poniatovii) was een sterrenbeeld dat op oudere sterrenkaarten werd afgebeeld. De I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond het bestaan van dit sterrenbeeld onnodig en bijgevolg ontbreekt het op hedendaagse sterrenkaarten. Tegenwoordig doet de Poolse Stier (de driehoekige kop ervan) dienst als aanwijsasterisme om de Ster van Barnard op te kunnen sporen (een tweetal graden ten noordnoordwesten ervan).
Terebellum
bestaande uit de vier sterren 58-ω, 59-b, 60-A en 62-c Sagittarii. Dit vrij kleine asterisme bevindt zich in het oostelijk gedeelte van de Schutter.
Theepot
in de Schutter. Dit asterisme is veel herkenbaarder dan de mythologische figuur Schutter. Waarnemers op het zuidelijk halfrond kunnen de grote sterrenwolk van de Schutter (Great Sagittarius Starcloud) uit de tuit van de theepot zien ontsnappen (het centrum van het melkwegstelsel bevindt zich in het westelijk gedeelte van de Schutter).
Toefje van de staart van de leeuw
bestaande uit de gemakkelijk waar te nemen open sterrenhoop Melotte 111. Deze sterrenhoop vormt, overeenkomstig de algemeen aanvaarde opvatting van de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) het sterrenbeeld Coma Berenices (Haar van Berenice). Oorspronkelijk hoorde deze sterrenhoop bij het sterrenbeeld Leeuw. Astronomen noemen het echter de Coma Star Cluster.
Valse Zuiderkruis
bestaande uit de vier sterren δ Velorum, κ Velorum, ε Carinae en ι Carinae (deze sterren waren ooit onderdelen van het vroegere sterrenbeeld Argo Navis).
Vishaak
bestaande uit de sterren van het achterlijf van de Schorpioen.
W of M
bestaande uit de vijf helderste sterren van Cassiopeia.
Waterkruik (Water Jar)
in de Waterman. Dit asterisme bestaat uit α, γ, ζ, η en π Aquarii.
Y
bestaande uit vier sterren in de Ossenhoeder en de Noorderkroon: α Bootis (Arcturus), γ Bootis (Haris), ε Bootis (Pulcherrima) en α Coronae Borealis (Gemma).
Zeven Zusters
de zeer gemakkelijk waarneembare open sterrenhoop Messier 45 (Plejaden) in de Stier.
Zeven zusters van de pool (Seven Sisters of the Pole)
op 0:00 / +86°45' in Cepheus, ook wel bekend als de False Pleiades of 6th magnitude. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme dat gemakkelijk kan worden opgespoord, mede omdat het betrekkelijk dicht tegen de poolster staat, en daarmee dus circumpolair is.

Telescopische asterismenBewerken

Een ietwat aparte tak van het waarnemen van de sterrenhemel vormt het opzoeken en catalogiseren van hetgeen amateur astronomen telescopische asterismen noemen. De lijst van telescopische asterismen is relatief lang, maar kan door elke ervaren amateur astronoom nog langer worden gemaakt door bijvoorbeeld aandachtig de online fotografische Google-Sky hemelkaart te onderzoeken, ofwel m.b.v. de telescoop de sterrenhemel te scannen en aldus op zoek te gaan naar eventuele asterismen. Kennis van reeds ontdekte telescopische asterismen is vereist, alsook het ter beschikking hebben van een degelijke sterrenatlas zoals Uranometria 2000.0 of de Millennium Star Atlas. Digitale sterrenatlassen zijn ook handig omdat men kan inzoomen op om het even welk gebiedje in de sterrenhemel.

Lijst van telescopische asterismenBewerken

De lijst van telescopische asterismen is onderverdeeld volgens afnemende declinatie (van noord naar zuid), in 18 ringvormige sectoren van elk 10 graden. Sector 1 (van +90° tot +80°) en sector 18 (van -80° tot -90°) zijn alle twee schijfvormige gebieden met elk een schijnbare diameter van 20 graden. De coordinaten (Rechte klimming / Declinatie) die bij alle telescopische asterismen zijn vermeld hebben betrekking tot het jaar 2000 (Epoche 2000), overeenkomstig met de sterrenatlassen die rond dat jaar zijn verschenen.

Van +90° tot +80° (rondom de noordelijke hemelpool, vanuit de Benelux circumpolair)Bewerken

Dutton 1 / Harrington's STAR 1 / Ramakers 65 – Diamond Ring / Engagement Ring
op 2:32 / +89°00' in de Kleine Beer.
HD 207779 groep
op 21:31:10 / +86°52'06", in de Kleine beer.
7 Sisters of the Pole
op 0:00 / +86°45' in Cepheus, ook wel bekend als de False Pleiades of 6th magnitude. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme dat gemakkelijk kan worden opgespoord, mede omdat het betrekkelijk dicht tegen de poolster staat, en daarmee dus circumpolair is.
Leiter 3
op 4:28:10 / +83°57'00", in Cepheus.
Harrington's STAR 22 / Ramakers 56 – Mini Coathanger
op 16:29 / +80°13' in de Kleine Beer. Dit is een verkleinde weergave van de gekende sterrengroep Collinder 399 (Brocchi's Cluster) in het sterrenbeeld Vosje. Brocchi's Cluster heeft de opvallende vorm van een kapstok (Coathanger).

Van +80° tot +70° (vanuit de Benelux circumpolair)Bewerken

Alessi J0404.5+7921
op 4:04:30 / +79°21'24", in de Giraffe.
HD 151623 groep
op 16:36:06 / +79°02'24", in de Kleine Beer.
HD 1007 groep
op 0:14:50 / +77°58'42", in Cepheus, ten oosten van γ Cephei (Alrai).
HD 151043 groep
op 16:37:25 / +77°54'30", in de Kleine Beer.
Shark
op 16:45 / +77°50' in de Kleine Beer.
HD 215398 groep
op 22:43:44 / +77°33'48", in Cepheus.
HD 106112 groep
op 12:11:15 / +77°28'54", in de Giraffe, op iets minder dan 1 graad ten noordnoordoosten van het planeet-systeem HD 104985 (Tonatiuh).
HD 142123 groep
op 15:37:16 / +76°58'42", in de Kleine Beer (in de rechthoek gevormd door β, γ, ζ en η Ursae Minoris).
HD 17580 groep
op 2:56:12 / +76°33'42", in Cassiopeia. Burnham schreef daarover: Chief of a Group (h 2158).
59 Draconis groep
op 19:14:12 / +76°31'00".
HD 144652 groep
op 15:57:34 / +74°06'42", in de Kleine Beer.
Ferrero 46
op 18:27 / +73°44' in de Draak, 1 en een halve graad ten noordnoordwesten van het telescopisch asterisme Kemble 2 (Mini-Cassiopeia).
NGC 629
op 1:38:58.7/ +72°51'59", in Cassiopeia. Dit object is een rijtje van 5 sterren dat als telescopisch asterisme kan fungeren.
Harrington's STAR 25 / Kemble 2 / Ramakers 25 / Bode 3 – Mini-Cassiopeia / Little Queen
op 18:35 / +72°25' in de Draak (niet te verwarren met Ferrero 19 in de Stier). Kemble 2 bevindt zich in het gemakkelijk waarneembare asterisme Hoorn des Overvloeds (Horn of Plenty).
HD 26580 groep
op 4:18:12 / +72°15'42", in de Giraffe.
HD 179729 groep
op 19:07:38 / +72°08'18", in de Draak.
Harrington's STAR 15 / Kemble 3 / Ramakers 9 – Kemble's Kite / Scoop
op 3:28 / +72°00' in Cassiopeia.
HD 11704 groep
op 1:58:40 / +70°44'00", in Cassiopeia.
HD 213022 groep
op 22:28:54 / +70°37'18", in Cepheus (nabij de Tobacco Pipe).
Tobacco Pipe
op 22:30 / +70°30' in Cepheus. Dit asterisme, met de opmerkelijke vorm van een ouderwetse pijp, en ook van een saxofoon, kan met een niet al te grote telescoop of verrekijker worden waargenomen. De schijnbare diameter van dit asterisme bedraagt iets meer dan 1 graad. Het bevindt zich in het zoldergedeelte van het merkwaardige asterisme Scheef huis waar de typische vorm van het sterrenbeeld Cepheus om bekend is. De sterren van de Tobacco pipe (of Saxofoon) staan afgebeeld in de meeste sterrenatlassen zoals Uranometria 2000.0 van Wil Tirion.
HD 210884 groep
op 22:10:36 / +70°08'00", in Cepheus (nabij de dubbelster Σ 2883 en de gasnevel Van den Bergh 152).

Van +70° tot +60° (vanuit de Benelux circumpolair)Bewerken

Σ 3123 groep
op 12:05:30 / +68°45', in de Draak. Σ 3123 is een dubbelster in een telescopisch asterisme bestaande uit een viertal sterren. Het bevindt zich op 1 graad ten zuidwesten van het extragalactisch stelsel NGC 4236.
Naamloos telescopisch rijtje van drie sterren
op 21:56 / +66°28', in Cepheus.
Naamloos telescopisch asterisme
op 11:12 / +66°, in de Grote Beer, vier graden ten noordnoordoosten van α Ursae Majoris (Dubhe).
Saloranta 5
op 2:57:35 / +64°25'57", in Cassiopeia (nabij de planetaire nevel Abell 6).
Yacht
op 23:25 / +64°15', in Cepheus.
Kemble 1 / Harrington's STAR 3 / Ramakers 7 (Kemble's Cascade Star Chain)
een met de verrekijker waarneembare sterrenrij op 4:00 / +63°, in de Giraffe, net ten noordwesten van de open sterrenhoop NGC 1502.
Ferrero 27 - Niebelungen ring
op 15:57 / +62°32', in de Draak. Ferrero 27 is een vrij merkwaardig telescopisch asterisme dat bekend is als Niebelungen ring. Het ziet eruit als een ellipsvormige of schotelvormige ring bestaande uit een aantal sterren. Ferrero 27 bevindt zich ten oost-noordoosten van het extragalactische stelsel NGC 6015.
Arrow Cluster
op 23:21 / +62°30', in Cassiopeia (in de nabijheid van Messier 52).
Harrington's STAR 12 / Ramakers 11 – Airplane
op 23:20 / +62°20', in Cassiopeia.
NGC 358
op 1:05:11 / +62°01'17", in Cassiopeia. NGC 358 is een open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren (4 exemplaren in de vorm van een trapezium) kan deze hoop gerangschikt worden in de lijst van telescopische asterismen.
Trumpler 1 (Collinder 15)
op 1:35:30 / +61°15', in Cassiopeia. Trumpler 1 is een open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren (4 exemplaren in de vorm van een rijtje) kan deze hoop gerangschikt worden in de lijst van telescopische asterismen.
Harrington's STAR 11 – Cepheus OB2 Association
op 21:48 / +61°00', in Cepheus.
NGC 7510 - Diamond Brooch
op 23:12 / +60°34', in Cepheus. NGC 7510 is een open sterrenhoop met de typische karakteristieken van een telescopisch asterisme. De astronomen Lloyd Motz en Carol Nathanson noemen het de Diamond Brooch in hun boek The Constellations (1988).
Stock 23 (Pazmino's Cluster)
een open sterrenhoop op 3:16 / +60°, op de grens van Cassiopeia en Giraffe, maar door de schaarste aan sterren kan het gecatalogiseerd worden in de lijst van telescopische asterismen. Dit asterisme bevat de dubbelster Σ 362.

Van +60° tot +50° (vanuit de Benelux circumpolair)Bewerken

15 Cephei + OΣ 461 groep
op 22:04 / +59°50', in Cepheus. Dit telescopisch asterisme bestaat uit vier sterren waartoe 15 Cephei en OΣ 461 behoren.
Harrington's STAR 29 – Lucky 7
op 23:03 / +59°30', in Cassiopeia.
1 Cassiopeiae groep
op 23:06:37 / +59°25'11".
Harrington's STAR 13 / Ramakers 12 – Queen's Kite
op 1:38 / +58°30', in Cassiopeia.
Naamloos telescopisch rijtje van 4 sterren
op 16:05' / +58°20', in de Draak, 3/4 graad ten zuidoosten van 13-θ Draconis.
Naamloos telescopisch sterrenrijtje
op 16:31 / +57°45', in de Draak. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een aantal zwakke sterren, gerangschikt als een noord-noordwest/zuid-zuidoost gericht rijtje. Midden in dit rijtje bevindt zich het extragalactische stelsel NGC 6187, ontdekt door de Amerikaanse astronoom Charles Augustus Young. Dit zou C. A. Young's eerste en enige ontdekking worden van een astronomisch object dat vervolgens werd opgenomen in de New General Catalogue (NGC).
Ferrero 6 - Eiffel Tower
op 13:09 / +57°33', in de Grote Beer (drie graden ten noordwesten van Mizar en Alcor). Dit asterisme ziet eruit als de Eiffeltoren en kreeg dan ook de naam Eiffel Tower, en ook Teepee omdat het een driehoekige vorm heeft.
Galactic G (HD 144082)
op 16:02:01 / +56°24'54", in de Draak. Dit is een uiterst zwak cirkelvormig telescopisch asterisme bestaande uit een drietal sterren van magnitude 8 en een reeks veel zwakkere sterren die allen tezamen volgens sommige amateur astronomen een letter G vormen. Enige verbeeldingskracht is vereist om in dit cirkelvormig asterisme een G te zien.
Harrington's STAR 19 / Ramakers 51 – Broken Engagement Ring
op 10:51 / +56°10', in de Grote Beer, ten westen van β Ursae Majoris (Merak).
Sachariassen 1
op 10:50:34 / +56°07'36", in de Grote Beer (waarschijnlijk de Broken Engagement Ring, zie STAR 19 / Ramakers 51).
Trumpler 2
op 2:37 / +55°55', in Perseus. Het object Trumpler 2 is door de IAU gecatalogiseerd alszijnde een open sterrenhoop, maar kan, door de schaarste aan sterren, gerangschikt worden in de lijst van telescopische asterismen. Dit asterisme ziet eruit als een onregelmatig sterrenrijtje. Het kan gemakkelijk worden waargenomen m.b.v. elk type telescoop. Het bevindt zich op een tweetal graden ten zuidoosten van de bekende dubbele sterrenhoop NGC 869 / NGC 884 (h + χ Persei).
15-η Persei groep
op 2:50:42 / +55°53'44", in Perseus.
46-c Draconis triplet
op 18:42:38 / +55°32'20", in de Draak. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een rijtje van drie sterren. De helderste van de drie is 46-c Draconis met aan diens noord-noordwestelijke en zuid-zuidoostelijke kant een schijnbaar nabijgelegen ster van iets mindere helderheid. Dit asterisme kan als gids fungeren om op zoek te gaan naar het extragalactische stelsel NGC 6691 dat op minder dan een graad ten west-noordwesten ervan te vinden is.
Harrington's STAR 10 – Dark Lane
op 21:00 / +55°00', in de Zwaan.
Ramakers 54 – The Spade
op 9:43 / +53°17', in de Grote Beer.
Streicher 59
op 22:12:45 / +52°52'42", in de Hagedis (ten oosten van de open sterrenhoop IC 1434).
9 Aurigae groep
op 5:06:52 / +51°39'30", in de Voerman. Dit telescopisch asterisme omvat de relatief heldere dubbelster 9 Aurigae met ten noord-noordoosten ervan een boogvormig of geknakt rijtje dat uit een viertal zwakkere sterren bestaat.
Streicher 60
op 22:23:20 / +51°02'54", in de Hagedis (ten noordoosten van de planetaire nevel IC 5217).
  • Alle objecten met declinatie +51° kunnen, vanuit de Benelux gezien, tot in het zenit klimmen. De ster γ Draconis (Eltanin) in de kop van de Draak kreeg om deze reden de bijnaam Zenit ster.

Van +50° tot +40° (vanuit de Benelux circumpolair)Bewerken

22 Lyncis groep
op 7:30 / +49°57', in de Lynx (groepje net ten noorden van 22 Lyncis).
Saxophone
op 3:24 / +49°52', in Perseus. Dit asterisme maakt deel uit van de gemakkelijk waar te nemen sterrengroep Melotte 20 (Collinder 39) nabij de ster 33-α Persei, in Perseus.
Perseus Cluster (Melotte 20 / Collinder 39)
op 3:28 / +49°00', in Perseus. Deze sterrengroep is vrij gemakkelijk waar te nemen met behulp van elk type verrekijker. Te vergelijken met Melotte 111 in het Haar van Berenice (de Coma Star Cluster) en de Hyaden in de Stier (Taurus).
Chiravalle 1 – Candle and Holder
op 18:01 / +47°59', in Hercules.
NGC 6229
op 16:46 / +47°31', in Hercules. NGC 6229 is een bolvormige sterrenhoop, deze bolhoop vormt een driehoekig telescopisch asterisme met twee sterren ten westen en ten zuidwesten ervan. T.W. Webb: Beautifully grouped in a triangle with two 6 mg. stars.
TPK 1 (Teutsch-Patchick-Kronberger 1)
op 23:39 / +47°30', in Andromeda, een graad ten noordnoordoosten van λ Andromedae in het vroegere sterrenbeeld Frederici Honores (Gloria Frederici, Frederick's Glory).
Horseshoe
op 21:07 / +47°18', in de Zwaan.
Vultus Irrisorie
op 19:53 / +47°16', in de Zwaan.
Harrington's STAR 28 – Horseshoe
op 21:08.3 / +47°14', in de Zwaan.
NGC 1146
op 2:57:37.0/ +46°26'13", in Perseus. Dit object is een groepje sterren dat als telescopisch asterisme aanzien kan worden.
Chinese Kite
op 17:58 / +45°50', in Hercules.
Small Fish
op 0:50 / +44°56', in Andromeda.
VX Andromedae groep
op 0:18 / +44°40'. Dit telescopisch asterisme bestaat uit 5 sterren waaronder de opvallend roodkleurige variabele ster VX Andromedae die zich aan het oostelijk uiteinde van het groepje bevindt. VX Andromedae is een koolstofster en werd door Robert Burnham, Jr. beschreven als een Exceptionally red star. Minder dan een graad ten zuiden van dit groepje is de nabije ster Groombridge 34 (Gliese 15) te vinden.
OΣ 500
op 23:37 / +44°25', in Andromeda. T.W.Webb nam op 15' ten noord-noordoosten van de dubbelster OΣ 500 een merkwaardig groepje waar, bestaande uit een viertal sterren in de vorm van een ruit. Dit ruitvormige groepje en de dubbelster OΣ 500 bevinden zich in het gemakkelijk waarneembare asterisme dat vroeger het sterrenbeeld Gloria Frederici was.
Little Orion
op 20:56 / +43°34', in de Zwaan.
Catena Caes
op 19:45 / +42°33', in de Zwaan, een telescopische sterrenrij op twee en een halve graad ten zuiden van δ Cygni.
Lederman 1 (Black widow spider)
op 2:27 / + 42°19', in Andromeda.
NGC 1334
op 3:30:01 / +41°49'57", in Perseus. NGC 1334 is een extragalactisch stelsel waaroverheen een rij van 6 sterren loopt. Deze 6 sterren horen niet bij dit extragalactisch stelsel maar wel bij ons eigen melkwegstelsel. Het rijtje sterren is toevallig in dezelfde richting als het stelsel NGC 1334 te zien, wat dit stelsel extra herkenbaar maakt.
NGC 1330
op 3:29:04.0 / +41°40'27", in Perseus. Dit telescopisch object bestaat uit een aantal sterren met een merkwaardige kruisvorm.
Naamloos telescopisch rijtje van drie sterren
op 19:37 / +41°, in de Zwaan.
NGC 6910
een open sterrenhoop op 20:23 / +40°46', in de Zwaan, maar is dankzij de eigenaardige vorm ervan eerder een telescopisch asterisme (Rocking Horse Cluster) (schommelpaard sterrenhoop).
Home Plate
op 0:07 / +40°35', in Andromeda (vijfhoek van 5 sterren).
Waterloo 2
op 5:28 / +40°20', in de Voerman. Dit telescopisch asterisme bestaat uit 4 sterren in de vorm van een ruit.
HD 175841 groep
op 18:55 / +40°10', in de Lier, twee graden ten oostnoordoosten van ε1 en ε2 Lyrae (de Dubbel-dubbel ster).

Van +40° tot +30°Bewerken

  • Het gebied in de noordelijke sterrenhemel van +90° tot +39° is circumpolair voor Nederland en België. De heldere ster Alpha Lyrae (Wega) heeft een declinatie van +38°45'. Voor Nederlandse en Belgische kustbewoners is Wega dus een ideaal telescopisch object om de ondergang en opkomst van deze oostwaarts bewegende heldere ster aan de noordelijke zeehorizon te observeren. Gedurende de extreem lage stand van deze ster, voor de ondergang en na de opkomst ervan, kunnen er zich chromatische dispersieverschijnselen aan het vervormde beeld van deze ster vertonen.
ΟΣΣ 17 groep
op 1:24:30 / +39°02', in Andromeda. T.W. Webb: Pretty Group.
NGC 2419 triplet
op 7:38 / +38°50', in de Lynx. Dit drieledig telescopisch asterisme bestaat uit twee sterren en de bolvormige sterrenhoop NGC 2419 (Intergalactic Wanderer), die alledrie samen een rijtje vormen. Het opsporen van het relatief zwakke object NGC 2419 kan efficient verlopen door eerst de twee gidssterren op te zoeken, om aldus op die manier bij NGC 2419 te komen.
Dolidze-Dzimselejsvili 6 – Mini Scorpius
op 16:45 / +38°21', in Hercules. DoDz 6 is een open sterrenhoop bestaande uit slechts 5 sterren, en kan daarom gerangschikt worden in de lijst van de astronomische asterismen. Het vergt echter nogal wat verbeeldingskracht om er een verkleinde weergave van het sterrenbeeld Schorpioen in te herkennen. In ieder geval laat Google Sky een compact groepje van 5 dicht tegen elkaar geplaatste sterren zien. Het bevindt zich op 1 graad ten zuidoosten van de ster 44-η Herculis. Deze ster vormt de noordwestelijke hoek van het gemakkelijk waarneembare asterisme Keystone.
Inch Worm
op 9:05 / +38°16', in de Lynx. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een rij van 11 sterren met curve in het midden, lijkend op een rups. De schijnbare diameter van dit asterisme bedraagt 1 graad.
Chaple 1 – Cygnus Fairy Ring / Chaple's Arc
op 20:04 / +38°10', in de Zwaan.
Dolidze-Dzimselejsvili 5 – Anchor
op 16:27 / +38°04', in Hercules.
Triangle Cluster
op 1:54 / +38°, in Andromeda. Een driehoek met een lange reeks sterren.
Cane
op 19:48 / +37°43', in de Zwaan.
Saloranta 10
op 5:24:53 / +37°32'12", in de Voerman (nabij 21-σ Aurigae).
Harrington's STAR 14 / Ramakers 1 – Golf Putter / Golf Club
op 1:52.5 / +37°30', in Andromeda, net ten zuidwesten van de open sterrenhoop NGC 752, waarbij deze sterrenhoop fungeert als golfbal.
11 Cygni groep
op 19:36:32 / +37°05'30", in de Zwaan.
Stephenson 1 – Delta Lyrae Cluster
op 18:54 / +37°, in de Lier, waar δ1 en δ2 Lyrae deel van uitmaken.
Harrington's STAR 26 – Red Necked Emu
op 20:13.8 / +36°30', in de Zwaan.
10 Leo Minoris groep
op 9:34 / +36°23', in de Kleine leeuw.
Upgren 1
een open sterrenhoop op 12:35 / +36°20', in de Jachthonden, maar dient aanzien te worden als telescopisch asterisme. Dit object kan ook met verrekijkers worden waargenomen. Upgren 1 staat op vier en een halve graad ten westzuidwesten van α Canum Venaticorum (Cor Caroli).
NGC 272
op 0:51 / +35°49' in Andromeda is officieel een open sterrenhoop, maar eigenlijk is het een telescopisch asterisme dankzij het merkwaardige boogvormig (of L-vormig) uitzicht van deze groep.
Smiley Face / Cheshire Cat
op 5:27 / +35°, in de Voerman. 8 sterren vormen een lachend gezichtje (een Smiley, of een grijnzende kat, zoals in Alice in Wonderland).
55 Persei triplet
op 4:24:30 / +34°10', in Perseus. Dit asterisme bestaat uit een rijtje van drie sterren. De twee helderste sterren van dit rijtje kregen de aanduidingen 55 en 56 Persei.
Graczewski 1 – Stephen's Test
op 22:37 / +34°08', in Pegasus. Nabij het Kwintet van Stephan.
27, 28, 30 Leo Minoris groep
op 10:24 / +34°, in de Kleine leeuw. Dit asterisme is een vierhoek waarvan de schijnbare diameter 1/2 graad bedraagt. De noordelijke hoek van dit asterisme is de dubbelster OΣΣ 104. Een niet al te grote telescoop of verrekijker volstaat om dit asterisme te zien te krijgen.
Harrington's STAR 4 – Leaping Minnow / Flying Minnow
op 5:18 / +33°30', in de Voerman. Dit relatief gemakkelijk waarneembare asterisme wordt gevormd door de sterren 14, 16, 17, 18, 19 en IQ Aurigae. Het volstaat om er met behulp van een niet al te grote telescoop of verrekijker naar op zoek te gaan.
Melotte 31 – Lacrosse Racket
op 5:18 / +33°22', in de Voerman.
Kangaroo
op 15:00 / +33°00', in de Ossenhoeder.
Harrington's STAR 6 – Sailboat Cluster
op 10:14 / +31°30', in de Kleine Leeuw, waar 22 Leo Minoris deel van uitmaakt.
Harrington's STAR 23 – Backwards 5 / Backwards S
op 16:36 / +30:45', in Hercules. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een sterrenrij in de vorm van een gespiegelde nummer 5 of letter S. De noordelijke en zuidelijke uitlopers van deze sterrenrij tonen elk sterren die iets helderder zijn. Dit asterisme bevindt zich op 1 graad ten zuidwesten van de ster 40-ζ Herculis. Deze ster vormt tevens de zuidwestelijke hoek van het gemakkelijk waarneembare asterisme Keystone. In T.W.Webb's Celestial objects for common telescopes, Volume 2: The stars, staat het 5- of S-vormig telescopisch asterisme beschreven als een Recurved line of small stars proceeding from 7.5 magnitude star.
NGC 603
op 1:34:44.0/ +30°13'58", in de Driehoek. Dit object is een telescopisch asterisme dat bestaat uit drie sterren in de vorm van een driehoekje.
Meerschaum Pipe
op 19:51 / +30°07', in de Zwaan.

Van +30° tot +20°Bewerken

Ramakers 50 – Triangulum Minor
op 2:20 / +30°, in de Driehoek.
Renou 18
op 1:14 / +30°, in de Vissen. Dit telescopisch asterisme heeft de vorm van Superman's "S".
12 Trianguli groep
op 2:28:22 / +29°47'48", in de Driehoek.
Markov 1 – Mini Teapot
op 17:57 / +29°25', in Hercules, net ten noorden van ξ Herculis. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een miniatuurweergave van de gemakkelijk te herkennen theepot figuur in de Schutter.
Little Leo
op 7:50 / +28°47', in de Tweelingen. 12 sterren die een verkleinde weergave vertonen van de Leeuw.
HD4798 Group
op 0:50 / +28°22', in de Vissen. 7 sterren vormen een vliegende vleugel.
Ferrero 37
op 6:16 / +28°13', in de Voerman. Ferrero 37 is een L-vormig asterisme bestaande uit vijf sterren.
Ferrero 14
op 5:41 / +28°06', in de Stier, nabij het supernovarestant Simeis 147.
Collinder 21 – David's D
op 1:50 / +27°04', in de Driehoek. Dit is een telescopisch asterisme in de vorm van een halve cirkel. Collinder 21 is te vinden op twee en een halve graad ten zuidzuidwesten van α Trianguli (Ras Al Mothallah).
Ferrero 19
op 5:58 / +26°44', in de Stier. Dit asterisme ziet eruit als een miniatuurweergave van Cassiopeia (niet te verwarren met Kemble 2, Mini Cassiopeia, in de Draak).
Ferrero 5
op 5:43 / +26°25', in de Stier, nabij het supernovarestant Simeis 147.
Harrington's STAR 24 / Webb 2 / Ramakers 30 – Ruby Ring en Webb's Wreath
op 18:02.5 / +26°18', in Hercules.
Melotte 111 / Collinder 256 (Coma Star Cluster)
op 12:22 / +25°48', in het Hoofdhaar. Dit is een zeer gemakkelijk waar te nemen open sterrenhoop (of met de verrekijker waarneembaar asterisme). Deze open sterrenhoop heeft nog dienst gedaan als onderdeel van de Leeuw (het borstelige einddeel van de staart van de leeuw) (tuft of Leo's tail).
57 Herculis groep
op 16:57:38 / +25°10'48".
83 Herculis quartet
op 17:42 / +24°30', in Hercules. Dit asterisme bestaat uit een onregelmatig gevormde groep van 4 sterren met een schijnbare diameter van 2/3 graad. De twee meest oostelijk gelegen sterren kregen de aanduidingen 83 en 84 Herculis. De meest westelijke ster kreeg de aanduiding Σ 2194.
Omega-2 CNC Cascade
op 8:04 / +24°30', in de Kreeft. Dit asterisme is een sterrenrij die gemakkelijk kan worden waargenomen m.b.v. een verrekijker. Deze sterrenrij bevindt zich ten zuidoosten van de ster 2-ω Cancri.
Pothier 1
op 6:37 / +24°11', in de Tweelingen, ten westzuidwesten van 27-ε Geminorum (Mebsuta).
NGC 6210 - gelijkbenig driehoekje
op 16:45 / +23°40', in Hercules. Dit telescopisch asterisme bestaat uit de planetaire nevel NGC 6210 (Turtle nebula) en twee schijnbaar nabij gelegen sterren die alledrie samen een gelijkbenig driehoekje met diameter 1/3 graad vormen. Daar NGC 6210 wel eens verward kan worden met een gewone ster omdat het er vrij compact uitziet, kunnen de twee schijnbaar nabij gelegen sterren dienst doen als gidsen om dit object m.b.v. een telescoop op te sporen. Dit driehoekje staat ook afgebeeld in de meeste sterrenatlassen zoals Uranometria 2000.0 van Wil Tirion.
Delphinus Minor
een met de verrekijker waarneembare miniatuurweergave van de Dolfijn, op 23:02 / +23°, in Pegasus.
Spermatozoon
op 5:43 / +21°30', in de Stier. Dit telescopisch asterisme heeft de vorm van een lange sterrenrij ten oost-noordoosten van de ster 123-ζ Tauri. Deze sterrenrij is opgenomen in de foto van Messier 1 en omgeving in Günther Roth's boek Elsevier's gids van sterren en planeten, blz 181.
Harrington's STAR 16 – Davis' Dog
op 4:22.5 / +21°25', in de Stier.
Barbeque Fork
op 5:43 / +21°20', in de Stier.
Fish Hook
op 4:25 / +21°15', in de Stier.
French 3 – Mini Dragonfly
op 19:43 / +21°11', in het Vosje.
Collinder 399 (Al Sufi's cluster / Brocchi's Cluster / Coathanger)
op 19:26 / +20°, in het Vosje. Dit zeer gemakkelijk waar te nemen asterisme heeft de opmerkelijke vorm van een onderste-boven hangende kleerhanger (coathanger). Collinder 399 is een ideaal object om tijdens zomernachten te tonen aan bezoekers van volkssterrenwachten. Tevens kunnen pogingen ondernomen worden om het gedeelte van de melkweg in de nabijgelegen sterrenbeelden Arend, Zwaan, en Schild van Sobieski waar te nemen. Om de typische vorm van de kleerhanger te zien te krijgen volstaan relatief kleine verrekijkers. Collinder 399 heeft een schijnbare diameter van ongeveer 2 graden.

Van +20° tot +10°Bewerken

Messier 44 (Praesepe)
op 8:40 / +19°59', in de Kreeft. Messier 44 is een open sterrenhoop die vrij gemakkelijk kan worden waargenomen met behulp van kleine telescopen. Het object heeft een schijnbare diameter van ongeveer 1 graad. Door de aanwezigheid van een aantal vrij heldere sterren in deze hoop kan het ook als telescopisch asterisme worden aanzien. Bovendien bevindt dit object zich in een vierhoekig asterisme dat bestaat uit de sterren 43-γ Cancri (Asellus Borealis), 47-δ Cancri (Asellus Australis), 33-η Cancri, en 31-θ Cancri.
Naamloos rijtje van drie sterren
op 18:03 / +19°40', in Hercules. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een rijtje van drie sterren met een schijnbare diameter van ongeveer 1/5 graad. Het bevindt zich in het door de IAU afgevoerde sterrenbeeld Cerberus dat samen met het eveneens afgevoerde sterrenbeeld Ramus Pomifer het zuidoostelijk gedeelte van Hercules in beslag neemt. Het rijtje van drie is vermeld in T.W.Webb's Celestial Objects for Common Telescopes, Volume 2: The Stars, bladzijde 145 (three stars in line).
Curved Arrow
op 12:53 / +19°30', in het Hoofdhaar.
Sand Shovel
op 13:15 / +19°00', in het Hoofdhaar.
Picot 1 / Ramakers 6 – Napoleon's Hat
op 14:15 / +18°35', in de Ossenhoeder, net ten zuiden van α Bootis (Arcturus).
Ponsot 1
op 19:36 / +18°19', in de Pijl (westnoordwest van α Sagittae).
Diadem driehoek
op 13:13 / +17°45', in het Haar van Berenice. Dit is een asterisme dat bestaat uit een gelijkbenige driehoek gevormd door de ster 42-α Comae Berenices (Diadem) en twee bolvormige sterrenhopen: NGC 5024 (Messier 53) en NGC 5053. De schijnbare diameter van dit driehoekig asterisme bedraagt iets meer dan 1 en een halve graad. De ster Diadem kan tijdens het opzoeken van de twee bolvormige sterrenhopen fungeren als gidsster. Net ten noord-noordoosten van deze driehoek is een onregelmatig asterisme te vinden dat bestaat uit een tiental sterren. De diameter van dit asterisme bedraagt eveneens 1 en een halve graad.
13 Sagittae groep
op 20:00:00 / +17°36'36", in de Pijl.
Lorenzin 4 / Ramakers 56 – Arrow Chain
op 19:55 / +17°18', in de Pijl.
Double Triangle
op 4:32 / +17°00', in de Stier.
γ Geminorum groep
op 6:32:12 / +16°41'00", in de Tweelingen.
Naamloos telescopisch asterisme
op 7:37:47.0 / +16°31'3.0", in de Tweelingen. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een samengebundeld groepje van 5 sterren.
Harrington's STAR 27 / French 1Toadstool
op 21:07.3 / +16°20', in de Dolfijn.
Fly Swatter
op 20:46 / +16°20', in de Dolfijn.
Naamloos telescopisch asterisme
op 7:52:14.0 / +15°31'23.0", in de Tweelingen. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een halve cirkel, of een "C".
Dolidze-Dzimselejsvili 7 – Sailboat
op 17:11 / +15°29', in Hercules.
Greg's 3
op 9:37:30 / +15°20', in de Leeuw. Dit telescopisch asterisme heeft de vorm van een gestileerde 3 met een schijnbare diameter van 1/3 graad. Dit asterisme bevat de ster HD 83225, ook wel bekend als de ster van Scheiner (Scheiner's star).
Mini Northern Cross
op 0:10 / +15°18', in Pegasus.
Ferrero 51 - Le sosie de Messier 73
op 18:49 / +14°02', in Hercules. Dit telescopisch asterisme kan beschouwd worden als dubbelganger van het asterisme Messier 73.
NGC 2169 - "37" / "LE"
op 6:08 / +13°57', in Orion. NGC 2169 werd officieel gecatalogiseerd als een open sterrenhoop, maar heeft alle karakteristieken van een telescopisch asterisme, mede door de opvallende gelijkenis met het nummer "37" of de letters "LE".
Aquila V groep
op 18h59m46s / +13°49'19", in de Arend.
Elosser 2
op 6:08:03 / +13°44'05", in Orion (ten zuiden van de open sterrenhoop NGC 2169, bekend als het "37" of "LE" asterisme).
Harrington's STAR 9 – θ Delphini Group / Bucking Horse with Cowboy
op 20:38 / +13°10', in de Dolfijn.
Sudor Ophiuchi
op 17:08 / +13°02', in Hercules. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme met een schijnbare diameter van 3 graden.
STAR 7 / Ramakers 31Zig-Zag / Flower
op 16:18 / +13°, in Hercules. Dit asterisme bestaat uit een slangvormige rij sterren met een schijnbare lengte van 1 en een halve graad. Het bevindt zich ten noordoosten van de planetaire nevel IC 4593 (White eyed pie).
Gang of Four
op 18:41 / +12°15', in Hercules. Dit is een gemakkelijk waar te nemen sterrenrijtje van vier sterren. Een kleine amateurtelescoop volstaat.
NGC 305
op 0:56:19.4 / +12°04'19", in de Vissen. NGC 305 is een open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren (6 exemplaren) kan deze hoop gerangschikt worden in de lijst van telescopische asterismen.
NGC 1662 - Klingon battlecruiser
op 4:48 / +10°56'. NGC 1662 is een open sterrenhoop in het noordwestelijk gedeelte van Orion, maar door het beperkt aantal (relatief heldere) sterren in deze hoop kunnen we spreken van een telescopisch asterisme. Door de typische vorm ervan is dit asterisme bekend als de Klingon battlecruiser.
Chatard 1
op 19:32 / +10°43', in de Arend, in of nabij de planetaire nevel Abell 62 (Perek-Kohoutek 47-4.1).
Casque
op 21:43 / +10°30', in Pegasus. Dit telescopisch asterisme bevindt zich op een halve graad ten noord-noordwesten van de ster 8-ε Pegasi (Enif). Het ziet eruit als een stompe pijlpunt of een helm met een ietwat puntige top. Kaart 211 in Wil Tirion's Uranometria 2000.0 sterrenatlas toont de vijf sterren van dit telescopisch asterisme.
Seedling
op 21:43 / +10°20', in Pegasus.

Van +10° tot 0° (noordelijk equatoriaal)Bewerken

NGC 2264 (Christmas tree cluster)
op 6:40 / +9°53' in de Eenhoorn. NGC 2264 is een open sterrenhoop, maar door de treffende gelijkenis ervan met een lichtende kerstboom kan deze sterrenhoop worden aanzien als een telescopisch asterisme.
Colinder 69 – Lambda Orionis Cluster
op 5:35 / +9°45', in Orion. Dit is een vrij gemakkelijk waarneembaar asterisme. Een gewone verrekijker volstaat.
Spano 1
op 1:01 / +9°37', in de Vissen. Dit telescopisch asterisme bestaat uit twee sterrenrijtjes die alletwee op 1 punt samenkomen en aldus een hoek of pijlpunt vormen. De schijnbare diameter van dit asterisme bedraagt ongeveer 1/3 graad. Het bevindt zich op 1 en een halve graad noord-noordwestelijk van de ster 71-ε Piscium.
NGC 2459
op 7:52 / +9°33', in de Kleine hond. NGC 2459 staat gecatalogiseerd alszijnde een open sterrenhoop, maar kan door de schaarste aan sterren (slechts 5 exemplaren) worden aanzien als een telescopisch asterisme. Dit object is een uitdaging voor amateur astronomen omdat het niet geregistreerd staat in gedetailleerde sterrenatlassen zoals Wil Tirion's Uranometria 2000.0
Canis Minor III
op 7:09:46 / +9°14'40", in de Kleine hond.
Pouring Cup
op 2:12 / +8°30', in de Walvis. Cup with Milk and Handle.
Σ 1835 triplet
op 14:24 / +8°15', in de Ossenhoeder. Dit asterisme bestaat uit een rijtje van drie sterren, waarvan het noordelijkste lid de dubbelster Σ 1835 is. De schijnbare diameter van dit rijtje bedraagt ongeveer een halve graad. Een niet al te grote telescoop of verrekijker volstaat om dit rijtje te vinden.
HD 222454 groep
op 23:41 / +8°, in de Vissen. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een boogvormig rijtje van 4 sterren op twee en een halve graad ten noorden van ι Piscium, de ster die de noordoostelijke hoek vormt van het gemakkelijk waar te nemen asterisme Circlet in het westelijk gedeelte van het sterrenbeeld Vissen. Het boogvormig rijtje aan de ster HD 222454 is afgebeeld op kaart 214 in Wil Tirion's sterrenatlas Uranometria 2000.0.
Spatula
op 1:35 / +8°, in de Vissen. A 4 star blade + a 5 star handle.
Elosser 1
op 4:50 / +7°51', in Orion. 13 stars hooked around golden star.
Dolidze 17 – Metronome
op 5:23 / +7°05', in Orion. Dolidze 17 is een open sterrenhoop op 1 graad noordwestelijk van de heldere ster γ Orionis (Bellatrix), maar door de schaarste aan sterren (6 leden) is deze hoop eerder een telescopisch asterisme. Dit asterisme kreeg de bijnaam Metronome (metronoom) maar moet, om er de figuur van een metronoom in te zien, onder een hoek van 90° naar links worden waargenomen. De top van de driehoekvormige metronoom staat naar het oosten gericht.
Wienerroither 1 / Ramakers 14 – Cosmic "?" Mark
op 2:36 / +6°42', in de Walvis. Zes sterren, waaronder 78-ν Ceti en 268-g Ceti, vormen een vraagteken. De schijnbare diameter van dit vraagtekenvormige asterisme bedraagt ongeveer 2 graden, en kan waargenomen worden met een gewone verrekijker of met de zoeker van een telescoop.
Desvoivres 2
op 6:39:38 / +6°01'36", in de Eenhoorn, nabij de open sterrenhoop Collinder 106.
Triple Trapezoid
op 7:11 / +6°00', in de Kleine Hond. Dit asterisme bevat een relatief heldere roodkleurige ster.
IC 4665
op 17:46 / +5°43', in de Slangendrager. Dit is een van de gemakkelijkst waar te nemen open sterrenhopen. Deze hoop bevat een gering aantal sterren die echter helder genoeg zijn om ze met een kleine verrekijker en zelfs met het blote oog te detecteren. Door de schaarste aan sterren kunnen we IC 4665 als een telescopisch asterisme beschouwen.
Riddle 2 – Riddle's Trapezium
op 18:54 / +5°16', in de Slang (het staartgedeelte). 1 graad ten noordwesten van 63-θ Serpentis (Alya).
Streicher 20
op 7:43:42 / +4°50'12", in de Kleine hond, oostzuidoost van α Canis Minoris (Procyon).
Naamloze sterrenrij
op 18:12.5 / +4°10', in de Slangendrager. T.W. Webb: Curious sequence of small stars.
Rinnan's Run
op 10:46 / +3°26', in de Sextant. Rij sterren met een boog.
Telescopisch driehoekje
op 23:57:30 / +3°, in de Vissen, iets minder dan drie graden ten oostzuidoosten van de variabele ster 19-TX Piscium (dit is tevens de koele koolstofster CGCS 5928).
Double Cross
op 11:28 / +2°51', in de Leeuw. Dit asterisme bevat de ster 84-τ Leonis.
Naamloos telescopisch sterrenrijtje
op 10:48 / +2°30', in de Sextant.
Canis Minor IV
op 7:14:59 / +2°00'40", in de Kleine hond.
Taurus Poniatovii
op 18:03 / +2°, in de Slangendrager. Taurus Poniatovii was ooit een sterrenbeeld dat door de Internationale Astronomische Unie (I.A.U.) werd afgevoerd wegens "onnodig", maar de kenmerkende driehoekige vorm van de kop van de Poolse stier (Taurus Poniatovii, of Taurus Poniatowski) is nog steeds een gemakkelijk herkenbaar asterisme dat zelfs zonder verrekijker kan worden waargenomen. Deze driehoek bestaat uit 67, 68 en 70 Ophiuchi. 70 Ophiuchi is tevens de dubbelster Σ 2272.
NGC 6852 driehoek
op 20:00 / +1°30', in de Arend. Dit telescopisch asterisme bestaat uit drie sterren in de vorm van een gelijkbenige driehoek met een schijnbare diameter van een halve graad. Deze driehoek bevindt zich 2 graden ten oost-noordoosten van de ster 55-η Aquilae (Bezek). Nabij het oostelijk lid van de driehoek is de planetaire nevel NGC 6852 te vinden.
Telescopisch scheefhoekig parallellogram
op 18:26 / +1°30', in de Slangendrager. T.W. Webb: Curious rhomboid.

Van 0° tot -10° (zuidelijk equatoriaal)Bewerken

Brosch 1 – Virgo Diamond
op 12:33 / -0°39', in de Maagd.
Rocket Ship
op 23:16 / -1°35', in de Vissen.
Letter D
op 3:39 / -1°45', in Eridanus.
51 Eridani groep
op 4:37:47 / -2°39'42", in Eridanus.
Elosser 7
16:58:11 / -2°40'57", in de Slangendrager, nabij de veranderlijke ster SS Ophiuchi.
Naamloos telescopisch sterrenrijtje
ten noordwesten van de dubbelster Σ 2838, op 21:54 / -3°15', in de Waterman. T.W. Webb: Curious and beautiful stream of small stars north preceding Σ 2838.
Little Joe / Chiclet
op 0:02 / -4°07', in de Vissen. Dit trapeziumvormig asterisme, samengesteld uit de vier sterren 27, 29, 30-yy en 33 Piscium, vormt een onderdeel van het door de IAU afgevoerde sterrenbeeld Testudo (schildpad). Dit trapezium heeft een schijnbare diameter van 3 graden en kan aldus met een gewone verrekijker of met de zoeker van een telescoop worden waargenomen.
NGC 1981
op 5:35 / -4°25' in Orion, 1 graad ten noorden van Messier 42 (Orionnevel), heeft de vorm van een alligator of krokodil, en is daarmee eerder een telescopisch asterisme dan een open sterrenhoop.
Tennis Racquet
op 19:50 / -4°35', in de Arend.
Laville 1
op 19:05 / -6°21', in de Arend, net ten zuiden van de roodkleurige ster V Aquilae en de planetaire nevel NGC 6751.
Ramakers 45 – Button Hook
op 18:43 / -6°50', in het Schild (van Sobieski).
  • In het gebied van -7° tot -7°30' bevindt zich, vanuit de Benelux gezien, de gordel van de geostationaire satellieten. Telescopen zonder volgmechanisme tonen, tijdens het waarnemen van deze satellieten, stilstaande sterren tegen de achtergrond van de zich van oost naar west bewegende sterrenhemel.
Letter F
op 3:38 / -7°45', in Eridanus.
Streicher 58
op 5:42:57 / -8°01'30", in Orion. Een telescopische sterrenrij op een tweetal graden noordwestelijk van κ Orionis (Saiph).
Ferrero 41
op 18:52 / -8°20', in het Schild (van Sobieski), nabij NGC 6712.
Harrington's STAR 5 / Ramakers 36 – Arrowhead / Unicorn's Horn
op 6:41 / -9°00', in de Eenhoorn. Deze pijlpunt is ook te zien op kaarten 272 en 273 in Wil Tirions sterrenatlas Uranometria 2000.0 (editie 1987). Phil Harrington's STAR 5 en STAR 17 bevinden zich dicht bij elkaar.
Harrington's STAR 17 / Ramakers 36 – Unicorn's Horn
op 6:40.5 / -9°00', in de Eenhoorn.
Ferrero 44
op 20:47 / -9°12', in de Waterman, net ten noordwesten van de ster 2-ε Aquarii (Albali).
ψ1, ψ2, ψ3 Aquarii
op 23:18 / -9°15', in de Waterman. Deze drie sterren vormen samen een boogvormig asterisme met een diameter van ongeveer 1 graad. Dit boogje kan gemakkelijk worden waargenomen met een gewone verrekijker.
η Ceti groep
op 1:08 / -10°, in de walvis. Een groep van 6 sterren, bestaande uit 31-η Ceti (de helderste component van de groep), 27 Ceti, 28 Ceti, 30 Ceti, een naamloos medelid, met nog een iets minder helder naamloos lid net ten noordoosten van 31-η Ceti.

Van -10° tot -20°Bewerken

Harrington's STAR 18 / Ramakers 35 – Pakan's 3
op 6:53 / -10°05', in de Eenhoorn. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een twintigtal sterren die allen tezamen een duidelijk herkenbare 3 uitbeelden. De schijnbare diameter van dit asterisme bedraagt ongeveer 1/2 graad. Het bevindt zich op een drietal graden ten west-noordwesten van de Zeemeeuwnevel (IC 2177).
Capricornus I groep
op 20:07 / -10°38', in de Steenbok.
Lorenzin 5
op 18:43 / -10°48', in het Schild (van Sobieski). Dit telescopisch asterisme is bekend als de Essertoo String (Essertoo = S or 2, S or Two).
Harrington's STAR 21 / Σ 1664 (Jaws)
een telescopisch asterisme op 12:38.5 / -11°30', een halve graad ten westnoordwesten van Messier 104 (Sombrero galaxy) in de Maagd.
Canali 1 / STAR 20 / Σ 1659 (John Wagoners Stargate)
op 12:36 / -12° in de Raaf is een telescopisch asterisme op 1 graad westzuidwestelijk van Messier 104 (Sombrero galaxy) in het aanpalende sterrenbeeld Maagd.
Desvoivres 3
op 18:18:00 / -12°02'00", in de Slang (het staartgedeelte), net ten noorden van de open sterrenhoop NGC 6604 in de nevelvlek Sharpless2-54.
Chatard 2
op 20:20:54 / -12°19'54", in de Steenbok, ten oosten van het dubbelstersysteem α1/α2 Capricorni (Gredi).
NGC 6994 (Messier 73)
op 20:58,9 / -12°38', in de Waterman. Messier 73 is een vrij bekend telescopisch asterisme dat, gedurende de ontdekking ervan door Charles Messier, verkeerdelijk werd aanzien als nevelachtig object.
NGC 7134
op 21:48 / -12°58' is een relatief onbekend telescopisch asterisme in de Steenbok. Dit object werd gecatalogiseerd als open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren (een boogvormig rijtje van vier sterren) dient het eerder als een telescopisch asterisme aanzien te worden.
Heart
op 9:43 / -13°50', in de Waterslang.
NGC 2422 (Messier 47)
op 7:36:30 / -14°30', in de Achtersteven (van het schip Argo Navis). Messier 47 is een gemakkelijk waarneembare open sterrenhoop. Een niet al te grote telescoop volstaat om dit object te zien te krijgen. Een aantal relatief heldere sterren in deze hoop kunnen tevens fungeren als telescopisch asterisme.
Funnel
op 5:46 / -15°40', in de Haas.
54, 55 Sagittarii - road to Barnard's galaxy
19:43 / -16°, in de Schutter. Dit asterisme bestaat uit drie sterren die een soort aanwijzer vormen om het iets noordelijker gelegen onregelmatige sterrenstelsel NGC 6822 (Barnard's galaxy) te vinden. Twee van deze sterren zijn bekend als 54 en 55-e Sagittarii, de derde heeft geen courante aanduiding. 2/3 graad ten noord-noordwesten van Barnard's galaxy is de planetaire nevel NGC 6818 (Little gem) te vinden.
NGC 2017
op 5:39 / -17°51, in de Haas. NGC 2017 is een open sterrenhoop, maar bevat slechts 4 relatief heldere sterren, waardoor deze hoop kan gerangschikt worden in de lijst van de telescopische asterismen. NGC 2017 bevindt zich 1 en een halve graad ten oosten van de ster 11-α Leporis (Arneb). Een telescoop zonder volgmechanisme, gericht op Arneb, zal na ongeveer 6 minuten NGC 2017 tonen. Halfweg tussen Arneb en NGC 2017 is het extragalactische stelsel NGC 1993 te vinden.
103, 104, 106, 107, 108 Aquarii
op 23:44 / -18°30', in de Waterman. Deze vijf sterren vormen samen een langwerpig asterisme dat gemakkelijk kan worden waargenomen met een gewone verrekijker. De lengte van dit asterisme bedraagt ongeveer 2 graden en een half.
Elosser 4
op 10:28:02 / -18°31'48", in de Waterslang (ten oosten van de planetaire nevel NGC 3242, de Geest van Jupiter).
Alessi 1849-18 – Summer Christmas Tree
op 18:49 / -18°53', in de Schutter (zuidzuidwest van de open sterrenhoop Ruprecht 145).

Van -20° tot -30°Bewerken

Mackie 1
op 18:42 / -20°03' in de Schutter, net ten zuiden van de bolvormige sterrenhoop Palomar 8.
DNA Strand
op 23:26 / -20°36' in de Waterman. A twisting helix of stars.
42 Librae groep
op 15:39:22 / -23°24'48".
Keystone
op 0:23 / -23°30' in de Walvis (niet te verwarren met de veel grotere en veel gemakkelijker waarneembare Keystone van Hercules).
Trumpler 7 (Collinder 146)
op 7:27:20 / -23°56', op het grensgebied tussen de Achtersteven (van het schip Argo Navis) en de Grote hond. Trumpler 7 is een open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren in deze hoop kan dit object gerangschikt worden in de lijst van telescopische asterismen.
Mini Orion
op 7:16 / -24°21' in de Grote Hond.
Theta Ophiuchi groep (θ Oph groep)
op 17:21:44 / -24°53'12" in de Slangendrager.
French 2 – Camel
op 10:07 / -24°55' in de Waterslang. 11 stars form a camel.
Ramakers 32 – Noctua (Night Owl)
op 14:00 / -25° in de Waterslang. Dit asterisme kan gemakkelijk worden waargenomen m.b.v. een gewone verrekijker, mede omdat het een vroeger sterrenbeeld betreft dat door de I.A.U. onofficieel werd verklaard.
Ferrero 43
een telescopisch asterisme in het Kompas, op 9:18 / -26°08'. Het heet Komma (Virgule) omdat het er uitziet als een boogje bestaande uit vijf sterren.
Nagler 1 / Ramakers 8
op 6:22 / -26°26' in de Grote Hond. 7 mag -10 mag stars form a V (Chevron).
Ferrero 20
op 14:05 / -27°50', in de Waterslang. Dit telescopisch asterisme bestaat uit een gekromd of geknakt rijtje van zeven sterren.
Ramakers 33 – Triangle Cluster / Hydra Triangle
op 14:04 / -28°28', in de Waterslang.

Van -30° tot -40°Bewerken

  • Waarnemers in de Benelux kunnen in theorie de sterrenhemel tot declinatie -39° zien (en wel enkel boven de zuidelijke horizon). In praktijk echter speelt kunstmatige nachtverlichting (lichtvervuiling) een storende rol, en moet men zich tevreden stellen met het waarnemen van de sterrenhemel tot -30°. Het gebied zuidelijker dan -30° is voorbehouden voor waarnemers van relatief heldere sterren.
Ferrero 2 - Trowel
op 16:55 / -31°20', in de Schorpioen. Ferrero 2 is een vrij gemakkelijk en herkenbaar telescopisch asterisme, het ziet eruit als een troffel (truweel, tuinschopje). Ferrero 2 kan waargenomen worden m.b.v. niet al te grote telescopen. De schijnbare diameter van de sterrentroffel bedraagt 1 graad.
Collinder 140 - Toefje in de staart van de Grote hond
op 7:24 / -32°, in de Grote hond. Collinder 140 is een open sterrenhoop, maar kan, ten gevolge van een aantal relatief heldere sterren in deze hoop, aanzien worden als telescopisch asterisme. Net zoals met de open sterrenhoop Melotte 111 in het sterrenbeeld Haar van Berenice, dat ooit aanzien werd als het toefje van de staart van de leeuw, zo doet ook Collinder 140 in de Grote hond dienst als het toefje van de staart van de hond.
Ferrero 1
op 18:20 / -32°21', in de tuit van het gemakkelijk herkenbare asterisme Theepot, een onderdeel van de Schutter.
μ, τ, υ Piscis Austrini groep
op 22:09 / -33°, in de Zuidervis. Dit is een vierhoekig asterisme bestaande uit de sterren 14-μ, 15-τ, en υ Piscis Austrini, met nog een vierde ster zonder courante aanduiding. De schijnbare diameter van deze rechthoek bedraagt 1 en een halve graad. Dit asterisme klimt tijdens het culmineren ervan, vanuit de Benelux gezien, tot 6 graden boven de zuidelijke horizon.
Streicher 70
op 17:30:29 / -33°41'12", in de Schorpioen (ten westen van de bolvormige sterrenhoop Grindlay 1).
1-i, 2-g en 3-k Centauri
op 13:49 / -34°, in de Kentaur. Dit opvallend asterisme, dat uit een V-vormige gelijkbenige driehoek bestaat, is het noordelijkste gedeelte van de Kentaur. Het heeft een schijnbare diameter van 1 en een halve graad, en klimt tot 6 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux. Dit asterisme lijkt sterk op de driehoek van het vroegere sterrenbeeld Taurus Poniatovii (Stier van Poniatowski) in de Slangendrager. De driehoek in de Kentaur doet dienst als aanwijsasterisme om het extragalactische stelsel Messier 83 op te sporen (het staat een viertal graden ten noordnoordwesten van de driehoek). Messier 83 klimt tot 9 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux.
Ptolemaeuscluster (Messier 7)
op 17:54 / -34°50', in de Schorpioen. Messier 7 is een open sterrenhoop, maar kan, dankzij de relatief heldere sterren in deze hoop, ook als telescopisch asterisme beschouwd worden. Deze sterrenhoop klimt, gezien vanuit de Benelux, tijdens het culmineren ervan tot slechts 4 graden boven de zuidelijke horizon. Aandachtige hemelwaarnemers kunnen gedurende gunstige atmosferische omstandigheden pogingen ondernemen om, mits gebruik van verrekijkers, een glimp op te vangen van Ptolemaeus's sterrenhoop.
Harrington's STAR 2 – χ1, χ2, χ3 Fornacis
op 3:27 / -35°00' in het Fornuis. Dit driehoekig asterisme klimt, vanuit de Benelux gezien en tijdens het culmineren ervan, tot slechts 3 graden boven de zuidelijke horizon. Ervaren hemelwaarnemers kunnen pogingen ondernemen om dit driehoekje met diameter 1/2 graad op te sporen tijdens zeer transparante atmosfeer, een vlakke horizon, en afwezigheid van kunstmatige nachtverlichting.
θ1, θ2 Sagittarii
op 20:00 / -35°, in de Schutter. Dit asterisme bestaat uit drie boven elkaar geplaatste sterren waarvan de twee zuidelijkste componenten de aanduidingen θ1 en θ2 Sagittarii hebben gekregen. Het koppel θ1 en θ2 klimt, gezien vanuit de Benelux, tijdens het culmineren ervan tot 4 graden boven de zuidelijke horizon.
c1, c2 Centauri
op 14:44 / -35°10', in de Kentaur. Dit asterisme bestaat uit slechts twee sterren die ongeveer 1/4 graad van elkaar verwijderd zijn. c1 Centauri is de helderste van de twee, en staat ten westen van c2 Centauri. Gezien vanuit de Benelux klimt dit koppel, gedurende het culmineren ervan, tot 4 graden boven de zuidelijke horizon. Het koppel kan fungeren als gids-sterren om de zuidelijker gelegen ster q Centauri op te sporen die tot slechts 1 graad boven de zuidelijke horizon kan klimmen.
η1, η2, η3 Fornacis
op 2:50 / -35°45', in het Fornuis. Evenals het driehoekje χ1, χ2, χ3 Fornacis ten oosten ervan klimt dit driehoekig asterisme (η1, η2, η3 Fornacis), vanuit de Benelux gezien en tijdens het culmineren ervan, tot slechts 3 graden boven de zuidelijke horizon. Ervaren hemelwaarnemers kunnen pogingen ondernemen om dit driehoekje met diameter 3/4 graad op te sporen tijdens zeer transparante atmosfeer, een vlakke horizon, en afwezigheid van kunstmatige nachtverlichting. Dit driehoekig asterisme bevindt zich op ongeveer 2 graden ten oost-zuidoosten van het dwergmelkwegstelsel ESO 356-G4 (Fornax Dwarf Galaxy) en de bolvormige sterrenhoop NGC 1049.
Collinder 135 (π Puppis cluster)
op 7:17 / -37°, in de Achtersteven (van het schip Argo Navis). Collinder 135 is een open sterrenhoop, maar kan, ten gevolge van een drietal zich in deze sterrenhoop bevindende heldere sterren die samen een driehoek vormen, aanzien worden als telescopisch asterisme. Vanuit de Benelux gezien kan Collinder 135 slechts 2 graden boven de zuidelijke horizon klimmen. Aandachtige hemelwaarnemers kunnen pogingen ondernemen om, met behulp van verrekijkers, een glimp op te vangen van de driehoek boven de horizon, mits transparante atmosfeer en afwezigheid van storende kunstmatige nachtverlichting, en een hoger gelegen waarnemingsplaats om geen belemmerende gebouwen of andere obstakels aan de horizon te zien.
f, g, h Eridani
op 3:48 / -37°, in Eridanus. De drie sterren f, g, h Eridani vormen een gelijkbenige driehoek met diameter 1 en een halve graad. De zuidelijkste ster van deze driehoek (f Eridani) klimt tijdens het culmineren ervan tot slechts 1 en een halve graad boven de zuidelijke horizon. De kans dat deze ster nog vanuit de Benelux kan worden waargenomen is bijzonder klein. De zich iets noordelijker bevindende ster g Eridani kan als gidsster fungeren om te trachten f Eridani op te sporen.
γ Gruis driehoek
op 21:56 / -37°30', in de Kraanvogel. Dit driehoekig asterisme, met schijnbare diameter iets minder dan een graad, bestaat uit de relatief heldere ster γ Gruis (Al Dhanab) en twee zwakkere sterren ten oosten ervan. Deze driehoek klimt, vanuit de Benelux gezien, tijdens het culmineren tot 1 en een halve graad boven de zuidelijke horizon.
NGC 2451
op 7:45 / -38°, in de Achtersteven (van het schip Argo Navis). De kans dat deze open sterrenhoop, bestaande uit een aantal relatief heldere sterren, nog kan worden waargenomen vanuit de Benelux is bijzonder klein. Tijdens het culmineren ervan klimt deze sterrenhoop tot slechts 1 graad boven de zuidelijke horizon.
Ferrero 31 - Le Baton de Sourcier
op 11:08 / -39°14', in de Kentaur. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een wichelroede of "Y" vorm.

Van -40° tot -50° (vanuit de Benelux onzichtbaar)Bewerken

Harrington's STAR 8 – X marks the spot
op 18:30.4 / -46°08', in de Telescoop.
Steine 15 - Inverted Question Mark
op 9:47 / -48°58', in de Zeilen (van het schip Argo Navis).
Slotegraaf 18
op 8:15:13 / -49°10'48", in de Zeilen (van het schip Argo Navis)(Slotegraaf 18 bevindt zich ten oosten van de open sterrenhoop NGC 2547).
η1, η2 Pictoris groep
op 5:04 / -49°30', in de Schilder.

Van -50° tot -60° (vanuit de Benelux onzichtbaar)Bewerken

Ferrero 39 - L'échelle de magnitude
op 6:00 / -54°55', in de Schilder. Dit telescopisch asterisme noemt Magnitudehelderheidsschaal omdat het een noord-zuid georiënteerd rijtje van vier sterren toont met (van noord naar zuid) toenemende helderheidswaarden.
NGC 1252
op 3:10:40 / -57°45'54", in het Slingeruurwerk. NGC 1252 is een groep bestaande uit een twintigtal sterren. Dit object kan, mede door de schaarste aan sterren, aanzien worden als een telescopisch asterisme.

Van -60° tot -70° (vanuit de Benelux onzichtbaar)Bewerken

Streicher 7 – Tiny Southern Cross
op 7:53:36 / -62°20'54", in de Kiel (van het schip Argo Navis).
Ferrero 36 - Le cheval de Troje
op 3:34 / -62°38': in het Net (dit telescopisch asterisme kreeg de bijnaam Paard van Troje/ Trojan Horse).
Golden Horseshoe
op 14:50 / -66°, in de Passer.

Van -70° tot -80° (vanuit de Benelux onzichtbaar)Bewerken

Van -80° tot -90° (rondom de zuidelijke hemelpool, vanuit de Benelux onzichtbaar)Bewerken

γ1, γ2, γ3 Octantis
op 0:00 / -82°10', in de Oktant. Dit asterisme bestaat uit drie dicht bij elkaar staande sterren. De diameter van dit asterisme bedraagt iets meer dan een halve graad. Een gewone verrekijker volstaat om dit asterisme te kunnen zien.

BronvermeldingBewerken

Asterismen en niet erkende sterrenbeelden:

  • Richard Hinckley Allen, Starnames – Their Lore and Meaning (1899).

Telescopische asterismen en open sterrenhopen (bronnen op het web):

  • E. Bica, D.B. Pavan, C.J. Bonatto, E.F. Lima, A Multi-Band Catalog of 10978 Star Clusters, Associations and Candidates in the Milky Way (jaar?).
  • Wilton S. Dias, Jacques Lépine, Bruno S. Alessi, André Moitinho, Open Clusters and Galactic Structure (jaar?), met daarin Bruno S. Alessi, Bruno's Dirty Compilation of Clusterlike Things.

De 88 door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) officieel erkende sterrenbeelden:

  • J. Klepesta, A. Rukl, Sterrenbeelden Atlas, 1972 (oorspronkelijke Tsjechische uitgave: Souhvezdi, ARTIA: Praag 1971).
  • A Map of the Heavens (National Geographic) (sterrenkaart met duidelijk weergegeven (en door de I.A.U. aanvaarde) begrenzingen tussen de sterrenbeelden).
  • Gunther Roth, Elsevier's gids van sterren en planeten (jaar?).
  • T.W. Webb, Celestial Objects for Common Telescopes, Volume 2: The Stars (jaar?).
  • Robert Burnham, Jr., Burnham's Celestial Handbook, 1978 (3 delen).
  • Wil Tirion, Sky Atlas 2000.0, 1981.
  • Wil Tirion, Barry Rappaport, George Lovi, Uranometria 2000.0, 1987 (2 delen).

TriviaBewerken

  • Het bekendste asterisme, de steelpan in de Grote Beer, komt op een vrij merkwaardige manier aan bod in Steven Spielbergs film Close Encounters of the Third Kind (1977). In die film vormt een groepje niet-geïdentificeerde vliegende (lichtgevende) stervormige voorwerpen allen samen de steelpan (Big Dipper) in de nachthemel boven de Devil's Tower in de Amerikaanse staat Wyoming, gevolgd door een ontmoeting van een heel arsenaal aan buitenaardse toestellen, met als climax de landing van het interstellaire moederschip.