Reisziekte

misselijkheid door beweging
(Doorverwezen vanaf Zeeziekte)

Reisziekte (of kinetosis), ook wel visueel geïnduceerde bewegingsziekte genoemd, is geen echte ziekte maar een symptoom dat optreedt tijdens het zien van beweging. Het is een reactie van het menselijk lichaam op iets abnormaals, met name een afwijking tussen wat het lichaam verwacht en wat er werkelijk gebeurt.[1]

Zeeziekte, reisziekte, bewegingsziekte
Coderingen
ICD-10 T75.3
ICD-9 994.6
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Waarom word je wagenziek? - Universiteit van Nederland

Er zijn verschillende vormen; de bekendste zijn wagenziekte en zeeziekte. De schommelbeweging tijdens het vervoer met bijvoorbeeld een auto, een boot of een vliegtuig is de oorzaak. Zeeziekte komt bijvoorbeeld voor wanneer een schip over de lengte- en breedte-as beweegt bij ruwe zee. De signalen van het evenwichtsorgaan en de waargenomen horizon komen niet meer met elkaar overeen. Wagenziekte kan voorkomen als men een lange auto- of busreis moet maken, bijvoorbeeld om naar een verre vakantiebestemming te gaan. Ook als men bijvoorbeeld een boek leest in een auto kan wagenziekte voorkomen. Hierdoor is men niet bewust van de beweging van een auto. Daarom is het niet aan te raden om dit de doen als men weet dan men hier gevoelig voor is.

Overigens kunnen patiënten in elk vervoermiddel dat schommelt ziek worden, dus ook tijdens het berijden van dieren zoals een paard, olifant of kameel, maar ook tijdens een ritje in de theekopjes of achtbaan. Bewegingsziekte kan ook optreden door te kijken naar films die zijn opgenomen met een niet-stilstaande camera of bij het spelen van sommige videospellen.

Symptomen

bewerken

Mechanisme

bewerken

Bewegingsziekte ontstaat door een visueel-vestibulair conflict, met name door een tegenstrijdige input van de zintuigen. De hersenen krijgen informatie over beweging en positie van drie systemen: het evenwichtsorgaan in het binnenoor, de ogen en de proprioceptieve zintuigen (de informatie van spieren en gewrichten in vergelijking met de positie van het eigen lichaam). Met die informatie maakt ons brein een interne voorstelling van wat er aan de gang is, zoals in de auto rijden of op een boot varen. Bij bewegingsziekte komen de signalen van het evenwichtsorgaan en de waargenomen horizon komen niet meer met elkaar overeen.

Een controversiële hypothese is dat in vele gevallen reisziekte wordt veroorzaakt door een histamineoverschot. Vaak wordt een histamineoverschot mede veroorzaakt door een tekort aan het enzym diamineoxidase DAO, dat bij de stofwisseling de histamine afbreekt.

Tips om te voorkomen

bewerken

Er zijn veel huismiddeltjes tegen reisziekte, zoals een watje in één oor, bij rechtshandigen links en andersom, het eten van gember en het naar de horizon turen. Bij wagenziekte kan het zelf besturen van de auto soms helpen. Voor de verschillende vormen van reisziekte helpt het meestal ook voorafgaand aan de reis goed te eten. Doorgaans begint de patiënt op te knappen zodra de beweging stopt; een malaisegevoel kan echter nog urenlang aanhouden.

Om het risico op wagenziekte te voorkomen is het tijdens een lange auto- of busreis sterk aan te raden om tussentijds te stoppen en een pauze te houden. Hierdoor stopt men de beweging tijdelijk. Ook kan men dan even uit de auto of bus stappen om de benen te strekken en een frisse neus te halen. Hier knapt men vaak heel erg van op. Ook zijn er in de apotheek speciale pillen te koop voor wagenziekte die voorafgaand aan de reis dienen te worden ingenomen als men hiervoor gevoelig is. Deze pillen zijn er ook voor zeeziekte. Deze dienen te worden ingenomen voorafgaand aan een reis of overtocht per boot.

Reisziekte kan tevens worden beperkt door recht naar voren te kijken in de richting waarin het voertuig gaat.

Over het algemeen geldt dat bij elke handeling waarbij de persoon met klachten zelf actief de besturing overneemt van zijn omgeving, van de boot, of het voertuig de klachten flink afnemen. De persoon wordt dan feitelijk gedwongen zich beter op de omgeving en op de horizon te oriënteren en om actief te anticiperen op komende bewegingen. Men ziet bijvoorbeeld aankomen dat de boot een golfdal in duikt. Door dit te doen neemt de discrepantie tussen wat iemand voelt en wat iemand ziet af, waardoor ook de reisziekte afneemt.

Over het algemeen hebben kinderen vaker last van reisziekte dan volwassenen: men kan eroverheen groeien.

Ook dieren kunnen last van reisziekte hebben. Golven kunnen het evenwichtsorgaan van koeien, schapen, honden of varkens net zo goed ontregelen als dat van mensen. Niet alle dieren reageren echter hetzelfde bij reisziekte. Honden kunnen tijdens een autorit erg misselijk worden. Dit gaat meestal gepaard met braken, speekselen, rusteloosheid en opgewondenheid. Pony’s en paarden daarentegen kunnen niet overgeven vanwege de sterke sluitspier tussen slokdarm en maag. Ook ratten, konijnen en andere knaagdieren braken nooit.[2][3]