Wikipedia:Uitgelicht

Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


9 juli

Amélie Nothomb

Amélie Nothomb

Amélie Nothomb, schrijversnaam van jonkvrouw Fabienne Claire Nothomb (Etterbeek, 9 juli 1966) is een Franstalig Belgische schrijfster, die afwisselend in Parijs en Brussel woont en werkt. De constant veranderende omgevingen uit haar kinderjaren drukken hun stempel op Nothomb en haar oeuvre. Men zou kunnen spreken van een soort vervreemding, die in haar romans doorklinkt. De verhalen van Nothomb zijn vaak kort en fantasievol en lijken op sprookjes, maar dan met een duistere en ironische ondertoon. Haar stijl, woordkeuze, onderwerpkeuze en voortdurende zelfspot zijn haar handelsmerken. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
8 juli

Een mannetje van Graellsia isabellae. Mannetjes hebben vaak geveerde antennes

Vlinders

Vlinders, kapellen of schubvleugeligen (Lepidoptera) zijn een orde van gevleugelde insecten. De orde van de vlinders is na de orden van de vliesvleugeligen, de tweevleugeligen en de kevers, de grootste insectenorde binnen het dierenrijk: er zijn ongeveer 160.000 beschreven soorten. Vlinders leven in uiteenlopende biotopen: van koude toendra's tot woestijnachtige gebieden. De meeste soorten leven in tropische of subtropische gebieden.

In het Nederlands Soortenregister staan van de 18.000 inheemse Nederlandse insectensoorten ruim 2200 soorten als vlinder geregistreerd, zodat ruim 12% van de Nederlandse insectensoorten bij de orde van de vlinders is ingedeeld. Bekende vlinders zijn de dagpauwoog, de gehakkelde aurelia, de atlasvlinder, de doodshoofdvlinder, de kolibrievlinder, de monarchvlinder en de koninginnenpage. (Lees verder)

10 juli

Balthasar Gerards

Balthasar Gerards

Balthasar Gerards (omstreeks 1557 – 14 juli 1584) was de moordenaar van prins Willem van Oranje. Na de moordaanslag op 10 juli, werd hij op 13 juli ter dood veroordeeld. Het vonnis werd de volgende dag uitgevoerd. Gerards was afkomstig uit het Franse Vuillafans bij Besançon in de Bourgondische Franche-Comté en heette eigenlijk Balthasar Gérard. Hij was het negende kind van Jean Gérard en Barbe d'Emskerque en werd streng katholiek opgevoed. Van het protestantisme moest hij niets hebben. (Lees verder)

7 juli

Geoffrey Chaucer

Geoffrey Chaucer

Geoffrey Chaucer (ca. 1343–1400) was een vooraanstaand Engels auteur en dichter. Hij leidde een druk openbaar leven als soldaat, hoveling, diplomaat en ambtenaar en vervulde een verscheidenheid aan openbare functies. Tijdens die carrière was hij de vertrouweling en protegé van drie opeenvolgende koningen, namelijk Eduard III (1312–1377), Richard II (1367–1400) en Hendrik IV (1367–1413).

Toch vond Chaucer de tijd om duizenden versregels te schrijven, die tot de beste van de Engelse literatuur behoren. Daarmee toonde hij aan dat het Engels uit zijn tijd net zo goed gebruikt kon worden in de poëzie als het Frans of het Latijn, wat hem de titel van 'vader van de Engelse literatuur' bezorgde. Hoewel hij vele werken schreef, wordt hij het meest geroemd voor zijn onafgewerkte raamvertelling The Canterbury Tales. (Lees verder)

11 juli

Vlaamse troepen tijdens de Guldensporenslag

Guldensporenslag

De Guldensporenslag vond plaats op het Groeningheslagveld te Kortrijk op woensdag 11 juli 1302 tussen milities van het graafschap Vlaanderen (dit betrof enkel het gebied rond de provincies West- en Oost-Vlaanderen) en het leger van de koning van Frankrijk. De slag was in militair opzicht opmerkelijk, omdat piekeniers en boogschutters in staat bleken een ridderleger te bedwingen. (Lees verder)

6 juli

Het Nederfrankische taalgebied

Nederfrankisch

Nederfrankisch is de verzamelnaam voor een aantal West-Germaanse talen en taalvariëteiten, waar onder meer het Zeeuws, Hollands, Vlaams, Brabants, Limburgs (gedeeltelijk) en het op deze variëteiten gebaseerde Standaardnederlands onder vallen. Nederfrankische talen en dialecten worden vooral gesproken in het zuiden en westen van Nederland, in Vlaanderen en in het westen van Duitsland. Voorts moet ook het in Zuid-Afrika en Namibië gesproken Afrikaans tot het Nederfrankisch gerekend worden. (Lees verder)

12 juli

Kasteel bredevoort, 1597

Kruittorenramp van Bredevoort

De Bredevoortse Kruittorenramp vond op zondag 12 juli 1646 rond vier uur 's middags plaats in het Oost-Gelderse stadje Bredevoort. Op dat moment trof de bliksem de kruittoren van het kasteel met daarin 320 vaten buskruit. Bij de daarop volgende ontploffing vielen veertig doden en een onbekend aantal gewonden.

Bij de inslag vloog de toren in brand. De explosie was zo hevig dat daarbij ook het Ambtshuis instortte. Onder het puin van het Ambtshuis lagen de drost en gouverneur Wilhelm van Haersolte met zijn vrouw Jr. Catrijne van Brakel en acht van haar kinderen en enkele andere mensen, negentien doden in totaal. De stad ondervond veel schade van de explosie en bijna alle huizen verloren hun dakpannen en ruiten. De huizen rondom het kasteel waren ingestort. Met schoppen en houwelen is drie dagen lang gezocht naar overlevenden onder de puinhopen. (Lees verder)

5 juli

Cecil Rhodes

Cecil Rhodes

Cecil John Rhodes (5 juli 1853 – 26 maart 1902) was een Brits imperialistisch ondernemer en politicus in Zuidelijk Afrika en de stichter van de Britse kolonie Rhodesië (later Zimbabwe en Zambia), alsmede het diamantbedrijf De Beers. Rhodes maakte carrière als diamantmagnaat in Zuid-Afrika en gebruikte zijn fortuin om de Wedloop om Afrika voor het Britse Rijk te winnen. Daarnaast diende hij als zevende premier van de Britse Kaapkolonie van 1890 tot 1896. (Lees verder)

13 juli

Tom Simpson

Tom Simpson

Tom Simpson was een Brits wielrenner. Hij overleed op 13 juli 1967 tijdens de Ronde van Frankrijk bij de beklimming van de Mont Ventoux. Later werden vier niet gebruikte ampullen in het shirt van Simpson gevonden, waarvan er één amfetamine bevatte. Simpson zou zijn overleden aan een combinatie van hitte en uitputting. De dood van Simpson zorgde voor aangescherpte dopingcontroles tijdens de Ronde van Frankrijk. (Lees verder)

4 juli

Amerikaanse kakkerlak

Amerikaanse kakkerlak

De Amerikaanse kakkerlak (Periplaneta americana) is een insect uit de orde kakkerlakken (Blattodea) en de familie Blattidae. Het is een relatief grote soort en kan een lichaamslengte tot 4,5 centimeter bereiken. De kakkerlak heeft een roodbruine lichaamskleur en de kop draagt twee lange antennes. Boven de kop is een verharde plaat gelegen die een lichtere achterrand heeft. In combinatie met de lichaamslengte is de Amerikaanse kakkerlak hieraan vrij eenvoudig van andere kakkerlakken te onderscheiden.

De Amerikaanse kakkerlak is oorspronkelijk afkomstig uit noordelijk Afrika. Het is een van de insecten die zich met behulp van de mens over de gehele wereld heeft verspreid. De Amerikaanse kakkerlak heeft vooral gebruikgemaakt van het transport van goederen per schip. De kakkerlak komt wereldwijd veel voor in huizen, vooral in keukens. (Lees verder)

14 juli

Bestorming van de Bastille

Franse Revolutie

De Franse Revolutie barstte los aan het eind van de achttiende eeuw. Als opmaat geldt juni 1789, toen na meer dan 175 jaar de Franse Staten-Generaal weer bijeen werden geroepen. De bestorming van de Bastille, de staatsgevangenis van Parijs, op 14 juli wordt als beginpunt van de revolutie beschouwd. Deze eindigde in 1799 met de staatsgreep van Napoleon Bonaparte, waarna de Napoleontische tijd begon.

Sinds 1880 is 14 juli de nationale feestdag van Frankrijk ("quatorze juillet"). Op deze dag worden twee historische gebeurtenissen herdacht, namelijk 14 juli 1789 en 14 juli 1790. Op 14 juli 1789 werd de Bastille door het volk bestormd en werden de gevangenen bevrijd. Ter gelegenheid van de eerste verjaardag werd op 14 juli 1790 het Fête de la Fédération (feest van de verzoening en eenheid van Frankrijk) gevierd op het Champ-de-Mars te Parijs. (Lees verder)

3 juli

Kafka in 1906

Franz Kafka

Franz Kafka (Praag, 3 juli 1883 – Kierling, 3 juni 1924) was een Duitstalige schrijver die wordt gezien als een van de belangrijkste auteurs van de 20e eeuw. Zijn werk kreeg vooral na zijn dood een grote invloed op de westerse literatuur.

Kafka is vooral bekend als schrijver van de romans Het proces en Het slot alsmede de novelle De Gedaanteverwisseling. Zijn werk omvat echter veel meer, en lijkt zich te kenmerken door een nachtmerrieachtige, onheilspellende sfeer (als kafkaësk bekend geworden) waarin de bureaucratie en de onpersoonlijke maatschappij steeds meer greep krijgen op het individu. (Lees verder)

15 juli

De Nachtwacht

De Nachtwacht

De Nachtwacht is het bekendste schilderij en meesterwerk van Rembrandt van Rijn. Rembrandt schilderde het tussen 1639 en 1642. De officiële naam luidt: De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Dit werk, een schuttersstuk, werd door een compagnie uit de schuttersgilde als groepsportret besteld. Het werd waarschijnlijk rond 1796/1797 voor het eerst 'De Nachtwacht' genoemd. (Lees verder)

2 juli

Zicht op de Slag bij Nieuwpoort door Pauwels van Hillegaert, met linksonder legeraanvoerder Maurits van Nassau

Slag bij Nieuwpoort

De Slag bij Nieuwpoort was een veldslag die op 2 juli 1600, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, werd uitgevochten tussen het Staatse en het reguliere Zuid-Nederlandse ('Spaanse') leger.

Maurits van Nassau, de latere Prins van Oranje, was door de Staten-Generaal van de Nederlanden naar Vlaanderen gestuurd om de stad Duinkerke in te nemen. De kaapvaart vanuit deze stad bracht veel schade toe aan de handelsvloot van de Republiek. Onverwacht kwam een groot Spaans leger onder leiding van aartshertog Albrecht van Oostenrijk richting Vlaanderen, wat leidde tot een veldslag nabij Nieuwpoort. De tocht naar Duinkerke werd uiteindelijk afgeblazen, zodat het doel niet bereikt werd. De slag is mede vanwege het gemakkelijk te onthouden jaartal een van de bekendste gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis. (Lees verder)

16 juli

Fritz Zernike

Frits Zernike

Frits Zernike (16 juli 1888 – 10 maart 1966) was een Nederlands natuurkundige die in 1953 de Nobelprijs voor Natuurkunde ontving voor zijn uitvinding van de fasecontrastmicroscoop. Met dit instrument, een aanvulling op de gewone microscoop, kan het inwendige van levende cellen zichtbaar worden gemaakt. Tevoren was dit onmogelijk doordat voor de gewone microscopie dodelijke kleurstoffen onontbeerlijk waren. Ook werkte hij aan zernikepolynomen, die gebruikt worden bij het beschrijven van afwijkingen van lenzen in optische systemen. (Lees verder)

1 juli

Opvallende overeenkomsten tussen het skelet van een mens en dat van een gorilla

Wetenschappelijke argumenten voor evolutie

Wetenschappelijke argumenten voor biologische evolutie oftewel bewijs voor evolutie komen vanuit verschillende wetenschappelijke vakdisciplines. Er wordt aangegeven dat natuurlijke selectie het mechanisme is waarmee biodiversiteit, soortvorming en adaptatie ontstaat, en dat alle soorten een gemeenschappelijke voorouder hebben. Het bewijs ondersteunt de moderne synthese, dit is de huidige wetenschappelijke theorie die het ontstaan van verschillende levensvormen adequaat verklaart. Evolutiebiologen documenteren bewijsstukken aan de hand van toetsbare voorspellingen en falsifieerbare hypothesen. (Lees verder)

17 juli

Georges Lemaître

Georges Lemaître

Prof. dr. Mgr. Georges Henri Joseph Edouard Lemaître (17 juli 1894 – 20 juni 1966) was een Belgisch katholieke priester, astronoom, kosmoloog, wiskundige en natuurkundige. Zijn belangrijkste wetenschappelijke bijdragen leverde hij aan de algemene relativiteitstheorie en aan de kosmologie door zijn hypothese van het uitdijende heelal (1927) en als grondlegger van de oerknaltheorie (1931). Lemaître was professor aan de Katholieke Universiteit te Leuven, titulair kanunnik, huisprelaat van de paus en lid en voorzitter van 1960 tot aan zijn dood van de Pauselijke Academie voor de Wetenschappen. (Lees verder)

30 juni

Slachtoffers van verminking door de autoriteiten van Congo-Vrijstaat

Gruweldaden in Congo-Vrijstaat

In de periode van 1885 tot 1908 werden veel goed gedocumenteerde wreedheden gepleegd in Congo-Vrijstaat (tegenwoordig de Democratische Republiek Congo), die destijds een kolonie was onder de persoonlijke heerschappij van koning Leopold II van België. Deze gruweldaden kwamen vooral voort uit het gevoerde arbeidsbeleid rond de verzameling van rubber. Er werd namelijk dwangarbeid gebruikt om het rubber goedkoop te verzamelen en de winst te maximaliseren. Individuele werknemers die weigerden deel te nemen aan de rubberwinning konden worden gedood en hele dorpen konden met de grond worden gelijk gemaakt. De handen van Congolese werknemers werden soms afgesneden door soldaten van de Force Publique die de opdracht kregen om voor elk schot dat ze afvuurden ook de handen van hun slachtoffers terug te brengen. Samen met epidemische ziekten en hongersnood droegen de wreedheden bij aan een scherpe daling van de Congolese bevolking. De omvang van de bevolkingsdaling gedurende deze periode wordt betwist, maar wordt geschat tussen de één en vijftien miljoen. (Lees verder)

18 juli

Afbeelding

Godfried van Bouillon

Godfried van Bouillon (18 september 1060 – Jeruzalem, 18 juli 1100) was (als Godfried IV) hertog van Neder-Lotharingen (van 1089-1100) en een van de leiders van de Eerste Kruistocht. Hij werd tevens uitgeroepen tot de eerste koning van het koninkrijk Jeruzalem maar weigerde die titel.

Godfrieds ouders waren graaf Eustaas II van Boulogne en Ida van Verdun, zuster van hertog Godfried met de Bult die hem in 1076 had aangeduid als zijn erfgenaam. Keizer Hendrik IV van het Heilige Roomse Rijk echter besloot het hertogdom aan zijn eigen zoon Koenraad te geven en enkel Bouillon en het markgraafschap Antwerpen aan Godfried. In 1089 kreeg Godfried dan toch het hertogdom in handen, als beloning voor zijn diensten in de oorlog van de keizer tegen de Saksen en tegen paus Gregorius VII. (Lees verder)

29 juni

Wimbledon

Wimbledon

Wimbledon is een van de vier grandslamtoernooien op de internationale tenniskalender van de ITF. Het wordt jaarlijks in juni en juli op de All England Lawn Tennis and Croquet Club in de wijk Wimbledon in Londen gehouden. In de twee weken waarin het toernooi gehouden wordt, is er één rustdag, namelijk op de middelste zondag. Er doen bij het heren- en damesenkelspel 128 spelers mee. (Lees verder)

19 juli

Voorstelling van de grote brand van Rome

Grote brand van Rome

De grote brand van Rome was een stadsbrand die in de nacht van 19 juli 64 ontstond in de winkels die gevestigd waren onder de houten tribunes van het Circus Maximus. Doordat de meeste huizen in Rome eveneens van hout gemaakt waren, kon het vuur razendsnel om zich heen grijpen. De vuurzee sloeg over naar het Forum Boarium en de Aventijn en verwoestte vervolgens de keizerlijke paleizen op de Palatijn. Het duurde vijf dagen voor men de brand onder controle kreeg. In die kleine week werden vier van de veertien Romeinse districten volledig verwoest, zeven andere werden zwaar beschadigd. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook