Wikipedia:Uitgelicht

Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


28 januari

Het pentagram is een belangrijk symbool binnen de wicca en is het teken voor geloof, maar ook van de vijf elementen; Aarde, Water, Vuur en Lucht en de Geest. Wicca

Wicca is een neoheidense natuurreligie die in 1954 werd gepopulariseerd door Gerald Gardner. Hij noemde het 'hekserij' of 'heksencultus' en de aanhangers wiccans. Wicca is een min of meer georganiseerde vorm van hekserij. Dit betekent echter niet dat de begrippen wicca en hekserij synoniem zijn. Moderne wicca is behalve een natuurreligie vooral ook een ecologisch en feministisch geïnspireerde filosofie.

Volgelingen van wicca baseren hun ideeën op voorchristelijke bronnen, Europese folklore en mythologie. Zij beschouwen zichzelf als priesters en priesteressen van een voorchristelijke sjamanistische natuurreligie die een godin vereert die gerelateerd is aan de Moedergodin in haar drie aspecten van Maagd, Moeder en Oude wijze vrouw. In heel wat tradities van wicca wordt ook een Gehoornde god vereerd die afgeleid is van de god van de dieren, de jacht, de dood en de wouden uit de oudheid. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
27 januari

Auschwitz-Birkenau - de 'Poort des Doods'

Auschwitz

Auschwitz was een door nazi-Duitsland opgezet concentratie- en vernietigingskamp. Het kamp lag in Polen, bij de huidige Poolse stad Auschwitz (Poolse naam: Oświęcim).

De naam Auschwitz is synoniem geworden voor het geheel van werk-, concentratie- en vernietigingskampen die de nazi's in Midden-Europa voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben opgericht. Miljoenen mensen zijn in deze kampen om het leven gekomen. Op 27 januari 1945 trok het Rode Leger Auschwitz binnen. Daarom wordt op 27 januari de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust gehouden. (Lees verder)

29 januari

Engelse auteurs

Engelse literatuur

Engelse literatuur verwijst traditioneel in de eerste plaats naar literatuur in het Engels, geschreven door de inwoners van de Britse Eilanden (inclusief Ierland) van de 7e eeuw tot heden. Dit nationaal criterium (uit Engeland/Groot-Brittannië afkomstig zijn) blijkt in de praktijk – om historische en andere redenen – echter niet steeds te voldoen, zodat in vrijwel alle bekende geschiedenissen van de Engelse literatuur geen strikte afbakening wordt gehanteerd. Zo worden enkele vooraanstaande 20e-eeuwse Engelstalige schrijvers als Joseph Conrad en Tom Stoppard, die buiten Groot-Brittannië zijn geboren, toch opgenomen in bloemlezingen en studies over Engelse literatuur. (Lees verder)

26 januari

Tegenwoordige verspreidingsgebied van de typologisch Nederlandse (in roodachtige tinten) en de Nederduitse dialecten (geel- en bruinachtig)

Nederduits

Nederduits is de verzamelnaam voor een aantal in het noorden van Duitsland en het noorden en oosten van Nederland gesproken West-Germaanse dialecten die niet hebben deelgenomen aan de tweede Germaanse klankverschuiving. Tot het Nederduits worden onder meer volgende (deel)dialecten gerekend: het Noord-Nedersaksisch (inclusief het Oost-Fries en Sleeswijk-Holsteins), het Westfaals, het Oostfaals en het Oost-Nederduits. In de dialecten zelf wordt het Nederduits Plattdüütsch of eenvoudig Platt genoemd.

De benaming Nederfrankisch wordt gebruikt voor een aantal ten westen van het Nederduitse taalgebied gesproken taalvariëteiten die in het algemeen als Nederlands of daarmee zeer verwant worden beschouwd. Door sommige Duitse taalkundigen werden vooral vroeger de Nederfrankische taalvariëteiten echter ook "Nederduits" genoemd. (Lees verder)

30 januari

Grazende zeekoe

Zeekoeien

Zeekoeien (Sirenia) zijn een kleine orde van plantenetende, in zee levende zoogdieren. Ze worden tot de Afrotheria gerekend en zijn daarbinnen het nauwste verwant aan de slurfdieren. Naast de walvissen en de zeeroofdieren zijn de zeekoeien de derde grotere groep zeezoogdieren. Anders dan zeeroofdieren hebben ze geen geschikte ledematen om zich op het land voort te bewegen en in tegenstelling tot walvissen houden ze zich steeds in de buurt van de kust of zelfs in zoetwater op. De orde van Sirenia omvat binnen twee (nog) levende families, de Dugongidae (Doejongs) en de Trichechidae (Lamantijnen), vier nog levende soorten. (Lees verder)

25 januari

Gerard Mercator

Gerardus Mercator

Gerardus Mercator (oorspronkelijk Gerard De Kremer of De Cremer; Latijn: Gerardus Mercator Rupelmundanus, "Gerard de Kremer van Rupelmonde") (Rupelmonde, 5 maart 1512Duisburg, 2 december 1594) was een cartograaf, instrumentmaker en graveur, die al tijdens zijn leven als de "Ptolemaeus van zijn tijd" beschouwd werd. Hij paste als eerste een hoekgetrouwe kaartprojectie toe; later naar hem mercatorprojectie genoemd. Mercator zag zichzelf veel meer als een wetenschappelijk kosmograaf, dan als iemand die met het maken en verkopen van kaarten zijn brood moest verdienen. Zijn productie bleef beperkt. Hij is bekend van een globepaar, een vijftal wandkaarten en een onvoltooide kosmografie. Daarnaast introduceerde hij het woord atlas. Dit woord omvatte destijds alle kaarten van de kosmos; dus van zowel het heelal als de aarde. Zijn producten, die Mercator voornamelijk in de Duitse Rijnstad Duisburg vervaardigde, hadden voor de latere commerciële kaartmakers in de Nederlanden een significante invloed. (Lees verder)

31 januari

Gustave Rolin-Jaequemyns

Gustave Rolin-Jaequemyns

Gustavus Henricus Angelus Hippolytus Rolin-Jaequemyns (Gent, 31 januari 1835 – Brussel, 9 januari 1902) was een Belgisch rechtswetenschapper en diplomaat, minister van Binnenlandse Zaken (1878-1884) en lid van de Liberale Partij. Als adviseur van koning Rama V (Chulalongkorn) speelde hij een cruciale rol bij de hervorming van Thailand naar westers model. (Lees verder)

24 januari

Replica van de buste in het Mauritshuis

Buste van Johan Maurits

De 'buste van Johan Maurits' is een borstbeeld van Johan Maurits van Nassau-Siegen uit 1664, gemaakt door de Nederlandse beeldhouwer Bartholomeus Eggers.

Het marmeren beeld is gemaakt voor de toenmalige overtuin van het Mauritshuis in Den Haag en bevond zich aan het einde van de zichtas van de tuin. Eggers had gedurende zijn tijd in Den Haag een atelier aan het Mauritshuis waar hij ook het praalgraf van Jacob van Wassenaer Obdam voor de Grote Kerk maakte. Het beeld toont Johan Maurits in legerkostuum met zichtbaar de onderscheidingen van de Olifantsorde en het Johannieterkruis. De schouders van het harnas worden geflankeerd met krijgsolifanten. Zijn rechterhand houdt hij op de borst als teken van eer, zijn linkerhand rust op een schild. (Lees verder)

1 februari

Afbeelding

Dijk

Een dijk is een door mensen aangelegde waterkering, die het achterliggende land beschermt tegen overstromingen. Van oudsher worden dijken niet alleen gebruikt als bescherming tegen hoog water maar ook voor andere functies zoals hulpmiddel bij irrigatie en transport.

Er zijn meerdere soorten dijken. Ze zijn grofweg onder te verdelen in zeewaterkerende, rivierwaterkerende en binnenwaterkerende lijnvormige landschapselementen. Het verschil tussen zee- en rivierdijken is niet de waterdruk: die hangt met het aantal meters water samen en kan ook bij rivierdijken vrij hoog zijn; zeedijken, en andere dijken langs grote wateroppervlakten, hebben te maken met golfslag. (Lees verder)

23 januari

Édouard Manet in 1874

Édouard Manet

Édouard Manet (Parijs, 23 januari 1832 – aldaar, 30 april 1883) was een 19e-eeuws Frans kunstschilder en een sleutelfiguur in de overgang van het realisme naar het impressionisme. Zijn vroege meesterwerken, zoals Le déjeuner sur l'herbe en Olympia, waren controversieel en inspireerden een generatie jonge impressionistische schilders. Manet kwam uit een Parijs bourgeois milieu. Zijn vader, Auguste, was rechter en zijn moeder, Eugénie-Desirée Fournier, was de peetdochter van een Zweedse prins. Manet, die erg op zijn ouders gesteld was, schijnt een gelukkige jeugd gehad te hebben. (Lees verder)

2 februari

Kasteel Arenberg, eigendom van de KU Leuven

KU Leuven

De KU Leuven in België is de oudste en grootste universiteit van de Nederlanden en tevens de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld. Ze werd gesticht in 1425 door hertog Jan IV van Brabant en na de Franse Revolutie heropgericht in 1834. De KU Leuven biedt 57 academische bacheloropleidingen en 256 masteropleidingen aan. (Lees verder)

22 januari

Frits Philips voor het Evoluon in 1971

Frits Philips

Frederik Jacques (Frits) Philips (Eindhoven, 16 april 1905 – aldaar, 5 december 2005) was een Nederlands industrieel. Hij was de vierde bestuursvoorzitter van het elektronicaconcern Philips.

In 1935 werd hij onderdirecteur en lid van de directie. Toen gedurende de Tweede Wereldoorlog de top van het concern naar het buitenland uitweek, bleef Frits Philips in Nederland. Van mei tot september 1943 was hij opgesloten in het concentratiekamp Vught. Hij slaagde erin een deel van zijn Joodse personeel te behoeden voor deportatie en werd hiervoor door Yad Vashem onderscheiden als Rechtvaardige onder de Volkeren. In 1961 volgde hij Frans Otten op als president van het concern, en in 1971 werd hij opgevolgd door Henk van Riemsdijk. (Lees verder)

3 februari

Shorttrackers in de bocht

Shorttrack

Shorttrack is een schaatsrace op een ijshockeybaan. In tegenstelling tot het langebaanschaatsen is de tijd van een rijder niet van belang: vier tot zes rijders starten tegelijk en wie als eerste over de finish komt, heeft gewonnen. Naast techniek en conditie hebben shorttrackers ook behendigheid, tactiek en acceleratievermogen nodig. De afstanden die verreden worden, zijn de 500 (4½ ronden), 1000 (9 ronden) en 1500 meter (13½ ronden). Shorttrack staat bekend om spectaculaire inhaalacties, waarbij onder meer binnendoor en buitenom ingehaald wordt, in de bochten vaak met de hand aan het ijs. (Lees verder)

21 januari

Jheronimus Bosch

Jheronimus Bosch

Jheronimus Bosch ('s-Hertogenbosch, circa 1450 – aldaar begraven, 9 augustus 1516), postuum ook Hiëronymus Bosch genoemd, was een Zuid-Nederlands kunstschilder behorend tot de Noordelijke renaissance. Hij ging de geschiedenis in als ‘den duvelmakere’ (de schepper van duivels) en als schilder van satirische voorstellingen, maar hij is vooral van betekenis als vernieuwer van de bestaande beeldtraditie. Hij gaf op vindingrijke wijze invulling aan bestaande motieven en bedacht een reeks van nieuwe composities. Het gevolg hiervan is dat de precieze betekenis van een deel van zijn werk vandaag de dag onbekend is. Hoewel hij al tijdens zijn leven een beroemd schilder was, en hij zelfs opdrachten van het hertogelijk hof in Brussel kreeg, is er vrij weinig over hem bekend. (Lees verder)

4 februari

Charles Lindbergh

Charles Lindbergh

Charles Lindbergh (4 februari 1902 – 26 augustus 1974), bijgenaamd the lone eagle, was een Amerikaans luchtvaartpionier. Hij werd geboren in Detroit, maar groeide op in het landelijke Minnesota. Na zijn training als luchtmachtvliegenier werkte hij in de jaren twintig in de burgerluchtvaart als luchtpostpiloot. Hij werd wereldberoemd doordat hij als eerste solo en non-stop over de Atlantische Oceaan vloog, van New York naar Parijs op 20 en 21 mei 1927. De naam van zijn vliegtuig was Spirit of St. Louis. Hij won met zijn vlucht de Orteig-prijs van 25.000 dollar. (Lees verder)

20 januari

Afbeelding van heksenverbranding uit de Heksenhamer

Heksenprocessen te Peelland

De reeks van heksenprocessen in Peelland die rond 1595 gevoerd werden, spreiden zich uit van de Peel tot de Meierij van 's-Hertogenbosch. Dit gebied viel onder het gezag van Brussel.

Deze processen werden toentertijd als onrechtmatig gezien. Mede daardoor waren ze de aanleiding tot het aanscherpen van de rechtsregels bij heksenprocessen en het afschaffen van de waterproef. In totaal worden in drie maanden tijd 38 vrouwen en 2 mannen beschuldigd: er zouden uiteindelijk 25 vrouwen zijn omgekomen, waarvan 23 op de brandstapel.(Lees verder)

5 februari

Cristiano Ronaldo in 2017

Cristiano Ronaldo

Cristiano Ronaldo (Funchal, 5 februari 1985) is een Portugese profvoetballer die als spits of flankspeler speelt voor de Italiaanse topclub Juventus. Ronaldo was van 2009 tot 2013, nadat Real Madrid hem voor £80 miljoen (94 miljoen euro) overnam van de Engelse club Manchester United, de duurste voetballer. Ronaldo is sinds 2008 tevens aanvoerder van het Portugees voetbalelftal. (Lees verder)

19 januari

Graham Nash

Graham Nash

Graham William Nash (Blackpool, 2 februari 1942) is een Engels zanger en songwriter. Hij was begin jaren zestig de zanger van The Hollies, bekend om hun driestemmige harmonie en eenvoudige popliedjes. Aan het eind van de jaren zestig vormde Nash met David Crosby van The Byrds en Stephen Stills van Buffalo Springfield de supergroep Crosby, Stills & Nash. Kort voor hun optreden op het Woodstock-festival sloot Neil Young zich bij hen aan, waardoor de bandnaam veranderde in Crosby, Stills, Nash & Young (CSNY). Nash schreef betrekkelijk eenvoudige popliedjes die bij een groot publiek aansloegen. Zo schreef hij voor CSN en CSNY de hits "Marrakesh Express", "Teach your children" en "Just a song before I go". Crosby en Nash vormen sinds de jaren zeventig een duo. In oktober 2010 werd Nash onderscheiden met de benoeming tot Officier in de Orde van het Britse Rijk voor zijn muziek en liefdadigheidswerk. (Lees verder)

6 februari

3D-printer

3D-printer

Een 3D-printer is een apparaat dat op basis van digitale "bouwtekeningen" (computerbestanden) driedimensionale objecten kan produceren. Dit gebeurt door het object laag na laag op te bouwen. Meestal gebruiken 3D-printers plastic, omdat het goedkoper is en gemakkelijker te gebruiken. Sommige 3D-printers kunnen printen met andere materialen, zoals metalen en keramiek. Het is een tak van de rapid prototyping-industrie. (Lees verder)

18 januari

Jacques Brel, 1962

Jacques Brel

Jacques Brel (Schaarbeek, 8 april 1929Bobigny, 9 oktober 1978) was een Belgische zanger, componist en tekstschrijver die in de vroege jaren zestig uitgroeide tot een internationale beroemdheid. Na zijn afscheid van het podium in 1967 was hij enige tijd actief als filmacteur en -regisseur. Tijdens het belangrijkste deel van zijn carrière werkte hij intensief samen met de componisten François Rauber en Gérard Jouannest. (Lees verder)

7 februari

Mansa Moussa in de Catalaanse Wereldatlas

Koninkrijk Mali

Het koninkrijk Mali was een islamitisch rijk van de Mandinka dat bestond van de veertiende tot de zestiende eeuw. Het rijk, dat werd gesticht door Sundjata Keïta, was beroemd vanwege de vrijgevigheid en de rijkdom van zijn koning, Kouta Moussa, maar ook vanwege de fabelachtige rijkdommen van zijn hoofdstad Timboektoe.

Het koninkrijk Mali beleefde zijn hoogtepunt in de veertiende eeuw en strekte zich uit tussen de Sahara en het oerwoud, en tussen de Atlantische Oceaan en de Niger. Het omvatte het huidige Mali, Senegal, Gambia, Guinee en Mauritanië. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook