Wet zorg en dwang

wetgeving rondom gedwongen zorg in de ouderenzorg en zorg voor mensen met een verstandelijke beperking
(Doorverwezen vanaf Wet Zorg en Dwang)

De Wet zorg en dwang (Wzd) is een Nederlandse wet die gedwongen opnames en gedwongen zorg voor mensen met dementie en/of een verstandelijke beperking regelt. De wet volgde op 1 januari 2020 de wet op, die in Nederland de gedwongen opnames, behandeling en verpleging van mensen regelde: de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Die wet was primair gericht op psychiatrische behandelingen in een psychiatrisch ziekenhuis en was daardoor minder geschikt voor andere vormen van zorg. De wet maakt verschil tussen wilsbekwame, en wilsonbekwame mensen.

Binnen de Wzd is de zorgverantwoordelijke degene die beslist over de onvrijwillige zorg: deze zorg wordt vastgelegd in een zorgplan. Er zijn in de wet twee uitzonderingen bepaald waarin de zorgverantwoordelijke in mag grijpen, ook als dit niet in het zorgplan staat: als er nog geen zorgplan is en er een noodsituatie ontstaat, en in situaties die redelijkerwijs niet voorzien konden worden bij de vaststelling van het zorgplan. Is de zorgverantwoordelijke zelf geen arts, dan moet hij of zij deze ingreep vooraf bespreken met een arts die bij de zorg betrokken is als het medisch handelen, een beperking van de bewegingsvrijheid, of insluiting betreft.

Tegelijk met de Wzd is de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wet verplichte ggz) in werking getreden. Die wet gaat over verplichte zorg en opname in de geestelijke gezondheidszorg.