Hoofdmenu openen
Schematisch overzicht van een W Ursae Majoris veranderlijke met een massaverhouding van 3. Beide sterren overvloeien (het blauwe opgevulde gedeelte) hun Roche-lobben (begrensd door de zwarte lijnen.)
Artistieke impressie van de VFTS 352 WMa dubbelster.

Een W Ursae Majoris variabele is een veranderlijke eclipserende dubbelster. Deze sterren zijn nauwe dubbelsterren met spectraalklassen F, G en K die een gezamenlijk omhulsel van materie delen met elkaar. In het Engels worden zulke sterren contact binary genoemd.

Deze variabelen worden onderverdeeld in twee onderklassen: A-type en W-type. A-type W UMa dubbelsterren bestaan uit twee sterren, beide heter dan de zon, met spectraalklasse A of F, (de zon heeft klasse G2), met een omlooptijd van 0,4 tot 0,8 dagen. De W-types hebben een koelere spectraalklasse van G of K en kortere omlooptijden van 0,22 tot 0,4 dagen. Het verschil in oppervlaktetemperatuur van beide componenten is minder dan een paar honderd kelvin. In 1978 is er een nieuwe onderklasse geïntroduceerd: het B-type. Deze B-types hebben een groter verschil in oppervlaktetemperatuur. In 2004 is het H-type (hoge massa) ontdekt. Deze hebben een hoger massaverhouding dan ( = (massa begeleider)/(massa hoofdster)) en ze hebben extra impulsmoment.

Deze sterren hebben een periode-kleur eigenschap, aangetoond door Olin J. Eggen. In 2012 hebben Terell, Gross en Cooney een kleurenonderzoek van 606 W Uma dubbelsterren in het Johnson-Cousins fotometrisch systeem gepubliceerd.

De lichtkrommen zijn anders dan die van de klassieke eclipserende dubbelsterren, met een constant optredende variatie in plaats van een duidelijk eclipseffect. Dit is omdat de sterren zo dicht op elkaar zitten en hun vormen onder invloed van de grillige zwaartekracht steeds veranderen, waardoor het stralend oppervlak ook steeds anders is. De waarden van de helderheidsminima zijn meestal gelijk omdat beide sterren ongeveer dezelfde oppervlaktetemperatuur hebben.

W Ursae Majoris is het prototype van dit type dubbelstersysteem.

Aanduiding (naam) Sterrenbeeld Ontdekt door Waargenomen helderheid (Maximum) Waargenomen helderheid (Minimum) Variatie van magnitude Periode Spectraalklasse
(eclipserende componenten)
Commentaar
AB And Andromeda   10m.40 11m.27 0.87 0.3319 G5+G5V
S Ant Luchtpomp H.M.Paul, 1891 6m.27 6m.83 0.56 0.6483489
44 (i) Boö Ossenhoeder   5m.8 6m.4 0.6 0.2678159 G2V + G2VBoö 3 componenten
TU Boö Ossenhoeder   11m.8 12m.5 0.7 0.324
VW Cep Cepheus   7m.23 7m.68 0.45 0.278 G5+K0Ve
WZ Cep Cepheus   11m.4 12m.0 0.6 0.41744 F5 Mogelijk derde component
ε CrA Zuiderkroon   4m.74 m.0 0.26 0.5914264
SX Crv Raaf 8m.99 9m.25 0.26 0.32 F7V + ?
V1191 Cyg Zwaan 10m.82 11m.15 0.33 0.31 F6V + G5V
XY Leo Leeuw   9m.45 9m.93 0.48 0.284 K0V+K0
CE Leo Leeuw   11m.8 12m.6 0.8 0.303
TV Pic Schilder Verschuren, 1987 7m.37 7m.53 0.16 0.85
Y Sex Sextant 9m.81 10m.23 0.42 0.42 Mogelijke twee substellaire componenten
W UMa Grote Beer   7m.75 8m.48 0.73 0.3336 F8Vp + F8Vp prototype, mogelijk 3 componenten