Volledige werken

heruitgave van Marten Toonders Bommelsaga (1991-2001)

Onder de titel Heer Bommel - Volledige werken - De dagbladpublikaties, kort aangeduid als Volledige werken of Integrale Bommel Uitgave heeft de uitgeverij Panda vanaf 1991 de door Marten Toonder geschreven Bommelsaga opnieuw uitgegeven, in nauwe samenwerking met de auteur en onder auspiciën van het Haagsch Bommel Genootschap, opgericht door Hans Matla, Jan Bruggeman en Joan van der Wyck. De Volledige werken vormen de enige integrale uitgave van de definitieve, door Toonder geautoriseerde versie van alle Bommelverhalen, zowel in tekst als in tekeningen, die als feuilleton zijn verschenen in verschillende dagbladen.[1][2]

Marten Toonder, auteur van de Volledige werken.

De dagbladpublicaties in de Volledige werken bestaan uit strips met gewoonlijk drie of twee afbeeldingen en daaronder de tekst. Niet tot de Volledige werken behoren de ballonstrips, die werden geproduceerd door Toonder Studio's.

Gezamenlijk worden de verhalen wel de Bommelsaga[3] of de Bommelverhalen genoemd.

VerschijnenBewerken

De Volledige werken verschenen in een gelimiteerde oplage van 2500 stuks in de periode van 1991 tot 2001 met vier boeken per jaar in een "fraaie kunstleren band". Hans Matla van de uitgeverij Panda was de drijvende kracht achter deze uitgave. Er kon worden ingetekend op de Volledige werken, de eerste boeken voor ƒ 100,- per boek, de latere voor ƒ 120,-. De 177 verhalen zijn gebundeld in 40 boeken, met de afbeeldingen in hetzelfde formaat als waarin de strips in de krant waren verschenen.

InhoudBewerken

 
Toonder krijgt een prijs voor zijn bijdragen stripverhalen

De inhoud van de Volledige werken bestaat uit tekst en afbeeldingen. De verhalen zijn voorzien van toelichtingen door Marten Toonder en zijn zoon Eiso Toonder, en van verdere informatie over de samenstelling en geschiedenis van de verhalen.

Zowel de teksten als de tekeningen zijn door correcties, restauraties en aanvullingen niet geheel identiek aan die zoals deze oorspronkelijk verschenen zijn in de kranten en vormen de laatste door Toonder geautoriseerde versie.

TekstBewerken

Elk van de veertig delen[1] van de Volledige werken bevat omstreeks drie tot vijf verhalen. Band 1 begint met de eerste tien verhalen, en band 40 sluit in juni 2001 af met de laatste drie verhalen.

Toonder verleende zijn volledige medewerking aan de productie van de Volledige Werken. Hij voorzag, op verzoek van Hans Matla, alle verhalen van een kort Voorwoord Marten Toonder, zodat dit de laatste keer was dat Toonder zich richtte tot zijn lezerspubliek. Hij geeft daarin commentaar op zijn eigen werk.

Marten Toonders zoon Eiso Toonder, die zelf vele scenario's schreef voor de strips van Toonder (onder andere voor Kappie, Panda en Koning Hollewijn), voegde Uit het familiearchief toe aan de inleidende teksten.

In de Verantwoording staan onder andere een Verantwoording van de redactie, de verworpen, de afgekeurde en de definitieve stripstroken, de vakantieaankondigingen, de eerder verschenen boekuitgaven en briefkaarten.

De tekst is opnieuw gezet en gecorrigeerd volgens de voorkeurspelling, waarbij de spellingaanpassing van 1995 is genegeerd. De tekstredactie is gedaan door Jan Bruggeman, de eindredactie door Hans Matla, met assistentie van Joan van der Wyck en hulp van Eiso Toonder.

TekeningenBewerken

Toonder heeft enkele stripstroken opnieuw getekend omdat soms het cliché of de originele strook onvindbaar was. Ontbrekende delen werden soms overgenomen uit eerdere publicaties en gereconstrueerd. Ook waren meer dan 1500 stripstroken (vooral oudere stroken) door vocht en schimmel aangetast als gevolg van lekkage. Deze moesten door een papierrestaurator onder handen worden genomen. Ook de tekeningen zijn daardoor niet geheel identiek aan die zoals deze oorspronkelijk verschenen zijn in de kranten.

Een dubbelportret van Tom Poes en Heer Bommel staat steeds op de voorkant van elk deel van de reeks. Slot Bommelstein is in zijn diverse vormen afgebeeld op het eerste schutblad van elk deel.

OntvangstBewerken

De geautoriseerde uitgave van de Bommelverhalen werd positief ontvangen, maar er waren bezwaren tegen de limitering van de uitgave.[2]

De Integrale Bommel Uitgave vormt een afrekening met vijftig jaar inferieure uitgaven, een grondslag voor wetenschappelijk onderzoek, maar bovenal een hommage aan de man die de Hollandse Vorm van het beeldverhaal – tekeningen met tekst eronder – tot een uitzonderlijk niveau heeft gebracht: de inmiddels 78-jarige Marten Toonder.

— Frits van der Waa (1990)

Tom Poes-verhalenBewerken

Naast de verhalen in de Volledige werken, zijn ook vooral op een jeugdig publiek gerichte verhalen verschenen in de vorm van wekelijks ballonstrips in verschillende bladen, de 'Tom Poes-verhalen'. Deze werden vooral geproduceerd door de Toonder Studio's.

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken