Hoofdmenu openen

Twente Airport

vliegveld in Enschede
(Doorverwezen vanaf Vliegveld Twente)

De voormalige vliegbasis Twenthe ligt circa acht kilometer van de grens met Duitsland tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal. Vanwege opheffing werd het vliegveld per 1 januari 2008 voor al het militaire en alle burgervliegverkeer gesloten, behoudens de activiteiten van de lokale gebruikers (Nederlandse Academie voor Verkeersvliegers, Vliegclub Twente en de Twentsche Zweefvlieg Club). Maar sinds 30 maart 2017 is het vliegveld heropend voor privé- en zakenvliegtuigen en vliegtuigen die economisch gezien aan het einde van hun levensduur zitten en daarom op Twente ontmanteld worden. Ook wordt het vliegveld gebruikt voor testvluchten met bemande en onbemande luchtvaartuigen. Het 'nieuwe' vliegveld gaat verder onder de naam Twente Airport en ligt binnen het terrein van de Technology Base Twente.

Twente Airport
Twente Airport.jpg
IATA: ENS ICAO: EHTW
Algemene informatie
Type civiel
Plaats Enschede
Hoogte 34 m
Coördinaten 52° 17′ NB, 06° 53′ OL
Website Website Twente Airport
Locatie in Nederland
Twente Airport (Nederland (hoofdbetekenis))
Twente Airport
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
05-23 2987 m Asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

Inhoud

VliegveldgegevensBewerken

De startbaan 05-23 is 2987 meter (± 9801 voet) lang en 45 meter (148 voet) breed en ligt zuidwest / noordoost, ideaal m.b.t. de in Nederland meest voorkomende windrichtingen. Omdat zich aan beide uiteinden van de startbaan een 300 meter lange veiligheidszone bevindt is de operationele lengte van de baan op dit moment beperkt tot 2400 meter (7874 voet). Dit is lang genoeg voor bijvoorbeeld een Airbus A320 of de Boeing 737, Boeing 757 en Boeing 767. Er zijn vermeende plannen om deze veiligheidszones effectief asfalt te maken.[1][2] Daarmee zou de startbaan geschikt worden om elk type vliegtuig te ontvangen.

GeschiedenisBewerken

Vooroorlogse geschiedenisBewerken

Op 28 september 1910 maakte de Twentse bevolking kennis met de luchtvaart toen de Belgische luchtvaartpionier Jan Olieslagers met zijn Blériot een half uur durende demonstratievlucht maakte. Het zou echter tot 1918 duren voordat op kleine schaal weer enige passagiersvluchten plaatsvonden in de regio.

In 1920 heeft er een vliegveld gelegen aan de Oude Grensweg en de Enschedesestraat in de gemeente Oldenzaal. Dit vliegveld heeft maar twee jaar bestaan, omdat men niet aan de gestelde eisen kon voldoen. Het grondgebied was van de gemeente Weerselo.

 
Luchtfoto van vliegveld Twente in de jaren 30

Het huidige vliegveld is ontstaan aan de Oude Deventerweg in de gemeente Lonneker, op initiatief van een aantal Twentse industriëlen en ondernemers. De Enschedese industriëlen van Heek, Tattersall en Ledeboer kwamen in 1927 tot overeenstemming met Albert Plesman (KLM) om een deel van hun heidegronden beschikbaar te stellen voor het realiseren van een vliegveld. En zo geschiedde: In 1929 werd een begin gemaakt een stuk heide van circa 840 bij 770 meter (ongeveer 64 hectare) tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal, nabij het dorpje Lonneker, geschikt te maken voor de vliegerij. Het idee om er een commercieel vliegveld van te maken resulteerde op 29 augustus 1931 in de officiële opening van het Vliegveld Twente door burgemeester Bergsma van Enschede. Op zaterdag 18 juni 1932 om 8:10 landde het luchtschip LZ127 Graf Zeppelin op het vliegveld, op doorreis vanaf Friedrichshafen naar Vliegveld Waalhaven in Rotterdam. Prins Hendrik, generaal Snijders en Albert Plesman vlogen mee vanaf dit vliegveld, dat die ochtend zo'n 50 000 toeschouwers telde.[3] Vanaf 1932 bestond er een dagelijkse KLM-lijndienst tussen Twente en Schiphol. Deze bleef in stand tot aan de mobilisatie in 1939. Sinds 1935 is de Twentsche Zweefvlieg Club actief op het veld en deze club is daarmee de oudste nog aanwezige gebruiker. Op 29 mei 1937 werd op het vliegveld een luchtvaarttentoonstelling gehouden, waarbij rondvluchten gemaakt werden met twee vliegtuigen, de  Douglas DC-2 Koetilang en de Douglas DC-3 Reiger, die op 1 juni van dat jaar de luchtlijn Twente-Amsterdam heropenden.[4]

Vliegveld Twente tijdens de Tweede WereldoorlogBewerken

 
Embleem van de NJG's

Vlak voor het uitbreken (1939) van de Tweede Wereldoorlog heeft de overheid opdracht gegeven het vliegveld onklaar te maken door de grasmat om te ploegen en diepe sleuven te graven. Op het moment dat de Duitsers Nederland binnenvielen, zijn de gebouwen door Defensie opgeblazen.

In mei 1940 bezette de Duitse Luftwaffe het vliegveld. Duitsland maakte er een complete Fliegerhorst van en breidde het met onder andere de legerplaats Zuidkamp uit tot 1600 hectare. Gedurende de bezetting waren diverse Luftwaffe-eenheden op Twente gelegerd, waaronder verschillende Staffels die onder de IIIe Gruppe van Nachtjagdgeschwader 1 (III./NJG 1) vielen. Dit onderdeel vloog o.a. met de tweemotorige Messerschmitt Bf 110.

De Duitsers legden drie startbanen aan: 06-24, 11-29 en 16-34. Deze laatste was tot begin jaren 50 nog in gebruik, maar werd later alleen nog als taxibaan gebruikt. Hij wordt de Duitse baan genoemd. In de bossen rondom het vliegveld en op landgoed Hof Espelo werden rolbanen en splitterboxen aangelegd om vliegtuigen in het bos te kunnen beschermen en verstoppen, afgedekt met netten. Een aantal van deze splitterboxen zijn tot op heden bewaard gebleven.

Na het Ardennenoffensief besloten de geallieerden de vliegbasis buiten werking te stellen. Op 17 maart 1945 vielen de geallieerden massaal aan met B-17's. Een bommenregen ploegde het hele veld om en maakte het voor vliegoperaties onbruikbaar.

 
Het zwaar gebombardeerde vliegveld Twente drie dagen na inname door de geallieerden

Op 1 april 1945 viel Twente in Britse handen. De Royal Air Force (RAF) herstelde het vliegveld snel, want al op 3 april arriveerden er de eerste vliegtuigen. Vliegveld Twente kreeg de codenaam B-106. De eerste vliegende eenheden op het vliegveld behoorden tot de 125 Wing. Spitfires van deze eenheid ondersteunden de opmars van het 2nd British Army. Ook andere eenheden maakten van Twente gebruik, bijvoorbeeld de met Typhoons uitgeruste 124 Wing en de van Spitfires XVIE voorziene 132 Wing. In november 1945 droegen zij het over aan de Nederlandse krijgsmacht.

 
RAF Typhoons van de 124e Wing op Vliegveld Twente in 1945

Naoorlogse periodeBewerken

Op 15 november 1945 arriveerde de Aanvullende Opleiding Tweemotorigen (AVOT) op Twenthe. De AVOT was uitgerust met een aantal Airspeed Oxfords, tweemotorige propellerkisten die werden gebruikt voor het trainen van bemanningen. 31 maart 1946 geldt echter als officiële oprichtingsdatum van de vliegbasis Twenthe, want op die datum arriveerde het 320 squadron van de marine met B-25's 'Mitchells'. Na de oorlog werd ook de Jachtvliegschool (JVS) opgericht. Uitgerust met de Spitfire moest deze door de RAF opgeleide Nederlandse vliegers bijscholen. In juni 1948 werd de straaljager Gloster Meteor bij de luchtmacht ingevoerd. Deze toestellen werden het eerst geplaatst op vliegbasis Twenthe bij de JVS. Halverwege jaren vijftig werd de Gloster Meteor opgevolgd door de Hawker Hunter dagjager en de North American F-86 Sabre F-86K all-weatherfighter.

De letter K gaf de Sabre zijn spotnaam Kaasjager. Er waren drie squadrons van de vliegbasis Twenthe (700, 701 en 702 sqn) mee uitgerust. Het embleem van de vliegbasis, de hellehond met drie koppen kwam ook in deze tijd tot stand en stelt deze squadrons voor. Een ander type toestel dat in de jaren 50 en 60 vanaf Twenthe vloog was de Fokker S.14 Machtrainer.

 
Vliegbasis Twenthe-Noord begin jaren 60; Starfighters en Kaasjagers

In de periode 1962-1964 werden de Kaasjagers vervangen door de Lockheed F-104 Starfighter. Hiermee was Twenthe het eerste starfighterveld van Nederland. Gevlogen werden deze machines door OCU 'the Dutch Masters' en het 306 sqn. In 1969 werden de F-104's opgevolgd door de Canadair NF-5. In 1968 verhuisde de Transitie Vlieg Opleiding (TVO) met zijn Lockheed T-33's van Woensdrecht naar Twenthe. In 1972 werden deze toestellen uitgefaseerd en de TVO opgeheven. 313 sqn nam deze taak over met de NF-5. Jaren was 313 sqn het vliegeropleidingssquadron van de luchtmacht. In september 1986 nam 316 sqn van vliegbasis Gilze-Rijen/Eindhoven deze taak echter over. Vanaf dat moment had 313 sqn een operationele offensieve taak met de NF-5.

 
NF-5A van 313 sqn op Twenthe

Voor het 315 sqn begon op Twenthe in maart 1986 het F-16-tijdperk. De eerste F-16 voor het 313 sqn landde op 13 juni 1987 op Twenthe en was als eerste Nederlandse F-16 voorzien van een remparachute. Op 1 juli 1988 werd de laatst 313 NF-5-vlucht vanaf Twenthe gemaakt. Beide squadrons hadden de taak van luchtsteun en Main Defense Force (313) en Rapid Reaction Force voor leveren van luchtsteun aan crisisbeheersingsoperaties (315).

Door bezuinigingen bij Defensie werd het 315 squadron in 2004 opgeheven. De F-16's werden deels verkocht en deels verdeeld over de laatste twee F-16-bases Leeuwarden en Volkel. Het laatste F-16 squadron (313) werd in november 2005 overgeplaatst van vliegbasis Twenthe naar Volkel maar het militaire deel van de basis werd tot juni 2007 nog gebruikt voor onderhoud, reparaties en het in vliegwaardige conditie houden van de alhier opgeslagen F-16's die door de bezuinigingen overbodig waren geworden. Een deel van deze toestellen zijn dat jaar nog verkocht aan Chili, de rest is ontmanteld op Volkel.

 
F-16's in onderhoud op vliegbasis Twenthe

Op 7 december 2007 werd het terrein officieel overgedragen aan de Dienst Domeinen van het Ministerie van Financiën waardoor na bijna 68 jaar een einde kwam aan militaire aanwezigheid op het vliegveld.

Sinds de aankondiging van het Ministerie van Defensie, in 2003, dat de vliegbasis zou worden gesloten, is gewerkt aan een doorstart van het civiele gedeelte van de luchthaven.

Status na 2008Bewerken

 
De terminal van luchthaven Twente in 2010

Non-ops voor alle militair en burgervliegverkeer. Een uitzondering hierop zijn lokale gebruikers die op 17 januari van de Militaire Luchtvaart Autoriteit een gebruiksvergunning voor drie jaar ontvingen.

Door het uitblijven van vliegbewegingen zag Enschede Airport Twente zich eind 2008 genoodzaakt al zijn personeel te ontslaan.

In totaal wonen ruim 5 miljoen mensen binnen een straal van 70 km van Enschede Airport Twente; de Duitse grensstreek is hierin meegenomen. Prognoses voor het totaal aantal te verwachten passagiers liggen tussen de 390.000 en 4,53 miljoen in 2030. Tot nu toe maken veel inwoners uit de Nederlandse grensstreek gebruik van de Luchthaven Münster-Osnabrück, die sneller te bereiken is dan Luchthaven Schiphol en die tevens op Nederlanders is ingespeeld.

Er werd begonnen aan een doorstart voor burgerluchtvaart. Diverse partijen waren het niet eens met doorstartplannen aangezien bewoners in een straal van tientallen kilometers rondom de luchthaven geluidsoverlast zouden krijgen. Medio januari 2012 is de provincie Overijssel met het plan akkoord gegaan en is er begonnen met werkzaamheden om te voldoen aan minimumeisen voor burgerluchthavens.

In november 2012 bepaalde de rechtbank in Almelo dat november 2013 het vliegveld de militaire status kwijtraakt.[5] In hoger beroep heeft de Raad van State in oktober 2013 deze uitspraak ongedaan gemaakt waardoor de militaire status behouden bleef. Ondertussen gingen de aanbestedingen aan de luchthaven door.[6] Door de militaire aanwijzing geldt in een gebied van 38 km² rond het vliegveld regels bedoeld om grootschalige bebouwing te beperken.

In december 2012 werd bekend dat geen enkele partij heeft gereageerd op de openbare aanbesteding van luchthaven Twente, aldus Area Development Twente (ADT), de organisatie die de aanbesteding leidde.[7] Er waren drie consortia van bedrijven geïnteresseerd in de exploitatie. Enschede en Overijssel, die de luchthaven beheren, gingen kijken of een deel van de ontwikkelingsplannen voor de luchthaven alsnog door kon gaan. In 2013 heeft Dik Wessels van de Reggeborgh Groep een bod uitgebracht op de luchthaven en een overeenkomst gesloten met luchthavenafhandelaar Aviapartner. Aviapartner en Reggeborgh gingen samen een aparte beheersmaatschappij oprichten die bereid was de luchthaven te gaan exploiteren.[8]

Op 7 maart 2014 publiceerde staatssecretaris Mansveld een ontwerp-Luchthavenbesluit. Op 14 maart 2014 publiceerde dagblad Tubantia een eerste artikel[9] over de gevolgen voor de omliggende natuur die de hoogtebeperkingen aangegeven in het ontwerp Luchthavenbesluit met zich mee zouden brengen. Landschap Overijssel bracht in kaart dat er circa 840 hectare bos zou moeten worden gekapt, wat leidde tot hevig protest. In samenwerking met Stichting Lonnekerberg werden omwonenden en belanghebbenden opgeroepen een zienswijze in te dienen via het Platform Participatie van de overheid. Er werden circa 16.500 zienswijzen ingediend. Mansveld liet een aeronautical study uitvoeren waarvan de resultaten op 16 juni 2014 bekend werden gemaakt: Er zou vrijwel geen boom hoeven te worden gekapt. Het mocht echter niet meer baten.

In juni 2014 besloten Enschede en Overijssel het vliegveld niet te gaan gebruiken voor commerciële burgervluchten.[10] ADT achtte het niet mogelijk om nog voor de jaarwisseling burgervluchten vanaf Twente te realiseren, mede omdat de Europese Commissie (EC) niet voor 1 september 2014 kon aangeven of eventuele staatssteun voor het vliegveld was geoorloofd.[10] Dit was een harde eis van de gemeente Enschede. Een commissie van wijzen werd ingesteld om onderzoek te doen naar de invulling van het luchthaventerrein nu een doorstart als commerciële luchthaven definitief van de baan was. De commissie bestond uit Frans van Vught, Loek de Vries en Hilde Blank, plus voorzitter Bernard Wientjes. De commissie adviseerde het luchthaventerrein te gaan gebruiken voor de ontwikkeling, demonstratie en productie van hoogwaardige technologie: Technology Base Twente.[11]

 
Ontmanteling voormalige Swiss Airbus A340-300 (2017)

Sinds 2016 is het zuidelijk deel van het vliegveld geopend voor publiek en onderdeel van het landelijke natuurnetwerk geworden.[12] Op 30 maart 2017 is het vliegveld officieel heropend en draagt nu de naam Twente Airport, zonder H. Er kunnen gedurende de hele week zakenvluchten plaatsvinden. Van vrijdag tot en met zondag mogen er ook privévliegtuigen landen. In het weekend is ook de lokale zweefvliegclub actief. Af en toe landt er een groot toestel op het vliegveld om bij het bedrijf 'Aircraft End of Life Solutions' (AELS) te worden ontmanteld en gerecycled. Op 27 april 2017 maakte hiervoor als eerste een Airbus A340-300 van Swiss zijn allerlaatste landing ooit. Eind dat jaar en begin 2018 ontving het bedrijf van KLM twee Boeing 747-400's en van Air France twee Airbus A340-300's voor sloop. Eind 2018 leverde TUI hier twee Boeing 737-700's af, medio 2019 volgde er een Airbus A340-600 van Qatar. De aankomst van deze grote passagiersvliegtuigen trekt steeds veel interesse.

TriviaBewerken

  • Vliegbasis Twenthe werd sinds de naamgeving altijd met een 'h' geschreven. De extra letter er vermoedelijk in gekomen door een schrijffout bij de overdracht van de gronden van Lonneker naar de gemeente Enschede.
  • Op 26 maart 2010 maakte een civiele Lockheed T-33 een noodlanding op het gesloten vliegveld, waarna de Britse piloot en de Duitse inzittende werden opgepakt.[13]
  • In maart 2013 was vliegveld Twente het toneel van een gecombineerde oefening van Land- en Luchtmacht, Cerberus Guard. Onderdeel hiervan was het onderhouden van een luchtbrug tussen Eindhoven en Twente met een C-130H Hercules transportvliegtuig.

FotogalerijBewerken

LinksBewerken