Hoofdmenu openen

Van Starkenborghkanaal

kanaal in Nederland

Het Van Starkenborghkanaal is een kanaal in de provincie Groningen dat het Prinses Margrietkanaal met het Eemskanaal verbindt. Het kanaal valt in CEMT-klasse IV (schepen tot 1350 ton) en wordt momenteel opgewaardeerd tot CEMT-klasse Va (schepen tot 2500 ton), als onderdeel van de Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl[1].

Van Starkenborghkanaal
Location Van Starkenborghkanaal.PNG
Lengte 27 km
Scheepsklasse V
Jaar ingebruikname 1938
Van Prinses Margrietkanaal
Naar Eemskanaal bij Groningen
Loopt door Groningen
Bert Swartbrug bij Zuidhorn over het Van Starkenborghkanaal
Bert Swartbrug bij Zuidhorn over het Van Starkenborghkanaal
Portaal  Portaalicoon   Maritiem

Inhoud

GeschiedenisBewerken

In 1911 werd een commissie ingesteld voor de aanleg van een nieuwe waterweg tussen de stad Groningen en het IJsselmeer; het 'grote scheepvaartkanaal van Lemmer naar Groningen'. Na vele jaren van overleg, waarbij er onenigheid was tussen de provincies Friesland en Groningen over wie welk deel van de kosten moest dragen, vonden de autoriteiten in Groningen het welletjes. Na de aanleg van een nieuwe sluis bij Gaarkeuken in 1924 (doorvaartwijdte 10 meter, lengte 190 meter) besloten zij in 1928 om zonder overeenstemming met Friesland zelf een begin te maken met het werk. Hiertoe werden ongeveer 1400 mensen ingezet, waarvan 1300 in het kader van de werkverschaffing. Zij moesten vaak tegen een laag loon het werk grotendeels met de hand uitvoeren. Het kanaal werd van Zuidhorn tot de Oostersluis nieuw aangelegd. Het gedeelte van Zuidhorn tot de Friese grens is het verbrede Hoendiep.


In 1935 begonnen de werkzaamheden ook aan Friese zijde, waar gestart werd met de aanleg van het veel langere Prinses Margrietkanaal. In 1938 was het Groningse deel van de waterweg voltooid en was het Van Starkenborghkanaal een feit. Bij de aanleg was door ontwerper Lely uitgegaan van schepen tot 1000 ton, maar werd alvast rekening gehouden met een toekomstige uitbreiding van het kanaal om schepen tot 2000 ton te kunnen laten varen. Tevens dient het kanaal voor de afwatering van het Westerkwartier via het Reitdiep.


In november 1938 werd het kanaal officieel in gebruik gesteld door koningin Wilhelmina. Ter gelegenheid hiervan is een plaquette aangebracht op een van de bruggen bij de Oostersluis. Het kanaal is vernoemd naar de toenmalige commissaris van de Koningin Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer.

In 1966 werd het kanaal verbreed en geschikt gemaakt voor schepen tot 1350 ton. In 1981 werd een nieuwe grotere sluis aangelegd bij Gaarkeuken.

Op 1 januari 2014 zijn het eigendom, beheer en onderhoud van het kanaal door de provincie Groningen aan Rijkswaterstaat overgedragen.[2]

Kenmerken en omgevingBewerken

Het Van Starkenborghkanaal is 27 km lang en heeft twee sluizen. Op de waterscheiding van het Fries Zomerpeil (-0,52 m NAP) en het Electrapeil (-0,93 m NAP) ligt de sluis Gaarkeuken, ter hoogte van Grijpskerk. Op de grens van het Electrapeil en het peil van het Eemskanaal (het Winschoterpeil, +0,62 m NAP) ligt de Oostersluis in de stad Groningen.

Aan het kanaal liggen de plaatsen Stroobos, Gaarkeuken, Zuidhorn, Noordhorn, Aduard en Groningen. Streekjes en gehuchten zoals Eibersburen, Kievitsburen, Buikstede, Noordhornertolhek, Aduarder Voorwerk en Steentil liggen eveneens aan het kanaal.

BruggenBewerken

Over het kanaal liggen de volgende bruggen:

Nr.: Naam: Soort: Traject: Afbeelding:
1 Brug Eibersburen verkeersbrug
(liggerbrug/basculebrug)
Lutjegast - Visvliet
(Stationsweg)
2 Sluis Gaarkeuken verkeersbrug
(ophaalbrug)
N388
Boerakker - Vierhuizen
(Woldweg)
3 Bert Swartbrug spoorbrug
(boogbrug)
Leeuwarden - Groningen
(Staatslijn B)
 
4 Brug Zuidhorn verkeersbrug
(tafelbrug)
Noordhorn - Zuidhorn
(Rijksstraatweg)
 
5 Brug N355* verkeersbrug
(liggerbrug)
N355
Leeuwarden - Groningen
(Rijksstraatweg)
6 Brug Aduard verkeersbrug
(tafelbrug)
N983
Wehe-den Hoorn - Aduard
(Burgemeester van Barneveldweg)
7 Brug Dorkwerd verkeersbrug
(tafelbrug)
Aduard - Dorkwerd
(Evert Harm Woltersweg)
8 Paddepoelsterbrug draaibrug) brug gestremd na aanvaring [3]
9 Walfridusbrug spoorbrug
(boogbrug)
Groningen - Delfzijl
(Spoorlijn Groningen - Delfzijl)
 
10 Noordzeebrug verkeersbrug
(liggerbrug)
N370RING
Groningen - Eemshaven
11 Gerrit Krolbrug verkeersbrug en fietsbrug
(pontonbrug en tuibrug)
Korrewegwijk - Ulgersmaborg
(Korreweg)
 
12 Brug Oosterhamrikbaan* busbaan Korrewegwijk - Ulgersmaborg
(Oosterhamrikbaan)
13 Bruggen bij Oostersluis a) verkeersbrug
(basculebrug)
Lewenborg - centrum
(Oostersluisweg)
 
b) verkeersbrug
(basculebrug)
Lewenborg - centrum
(Damsterdiep)
  • officiële naam niet bekend


GalerijBewerken