Hoofdmenu openen

Valentieschil-elektronenpaar-repulsie-theorie

De valentieschil-elektronenpaar-repulsie-theorie (meestal benoemd als VSEPR-theorie) is een theorie die de geometrie van covalente bindingen verklaart aan de hand van Pauli repulsie tussen valentie-elektronen. De theorie gaat ervan uit dat de atomen in een molecuul zich rond één centraal atoom bevinden en wel zodanig dat hun onderlinge afstand zo groot mogelijk is. Verder wordt aangenomen dat dit ook geldt voor vrije elektronparen.

Chemische binding
Molecuulmodel van benzeen.
Moleculaire geometrie van benzeen.
Moleculaire stoffen (intramoleculair)

Moleculaire stoffen (intermoleculair)

Zouten

Metalen

Covalente netwerken

Theorieën

Eigenschappen

Portaal  Portaalicoon  Scheikunde

Sterisch getalBewerken

Het sterisch getal is de som van het aantal bindingpartners en het aantal vrije elektronenparen. Dit getal varieert van 2 tot 6. Onderstaande tabel geeft een overzicht van sterische getallen van enkele verbindingen:

Sterisch getal Voorbeeld
2 Be in BeCl2

C in HCN
C in CO2

3 B in BF3

S in SO3

4 C in CH4

N in NH3

5 P in PCl5
6 S in SF6

BasisgeometrieBewerken

Alle elektronenparen in een molecuul oefenen repulsieve coulombkrachten op elkaar uit. Als gevolg hiervan oriënteren alle elektronenparen zich zodanig op een denkbeeldig boloppervlak, dat hun onderlinge afstand maximaal is. Daardoor krijgen alle covalente bindingen met eenzelfde sterisch getal steeds 1 unieke moleculair-geometrische basisconfiguratie:

Werkelijke geometrieBewerken

  Zie Moleculaire geometrie en AXE-methode voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

De werkelijke geometrie komt niet steeds overeen met de basisconfiguraties. Niet zelden bezitten elementen één of meerdere vrije elektronenparen. Deze werken de repulsieve interacties nog sterker in de hand. Desgevolgend ontstaan er veel meer mogelijkheden, afhankelijk van het aantal vrije elektronenparen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meest voorkomende moleculaire geometrieën:

B. p. V. p. Moleculaire geometrie Hoek(en) Voorbeeld Structuur
2 0 lineair 180° BeCl2  
3 0 trigonaal planair 120° BF3  
2 1 geknikt 120° SO2  
4 0 tetraëder 109,5° CH4  
3 1 trigonale piramide 109,5° NH3  
2 2 gebogen 109,5° H2O  
5 0 trigonale bipiramide 90°, 120° PCl5  
4 1 seesaw 90°, 120°, 180° SF4  
3 2 T-vormig 90°, 180° ClF3  
2 3 lineair 180° XeF2  
6 0 octaëder 90° SF6  
5 1 vierkante piramide 90° BrF5  
4 2 vierkant planair 90° PtCl4  
5 2 pentagonaal planair 72° XeF5-  
6 1 pentagonale piramide 90°, 72° IOF52−  
7 0 pentagonale bipiramide 90°, 72° IF7