Hoofdmenu openen
Plaats van een urnenveld bij Losser, sinds 1978 een beschermd rijksmonument
Tekening van een urngraf uit de late bronstijd
Urnenveld Westerveld

Urnenveld is een archeologisch begrip. Het betreft velden met enkele tot enige honderden resten van begravingen van urnen met crematieresten. De term wordt met name gebruikt voor begraafplaatsen uit de late bronstijd tot de vroege en de midden-ijzertijd in Europa waar as van overledenen in urnen werd begraven.

urnenveldencultuurBewerken

  Zie urnenveldencultuur voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Midden-Europa waren er samenlevingen met een urnenveldencultuur van ongeveer 1300 tot 900 voor het begin van de westerse jaartelling. In grote delen van Europa worden sporen gevonden van deze prehistorische urnbegravingen.

De terreinen konden enkele hectaren groot zijn. Ze kunnen gedurende meerdere eeuwen in gebruik zijn geweest. In deze periode werden overledenen gecremeerd. De as werd opgeslagen in urnen gemaakt van aardewerk uit rivierklei; ook werd de as wel in zakjes begraven of los uitgestrooid. De urnen werden begraven in een afgeperkt gebied. Elke urn werd individueel gemarkeerd door er een laag heuveltje op aan te brengen. Ook groef men er vaak een kringgreppel omheen (ook wel kringsloot genoemd, een soort grachtje) dat in grondsporen nog vaak goed te herkennen is. Het kwam ook voor dat urnen in een kuil terechtkwamen of, achteraf, in een oude grafheuvel werden bijgezet. Op urnenvelden vindt men vaak ook niet-gecremeerde doden.

In de Nederlanden zijn tientallen urnenvelden gevonden, vooral in het gebied van de Kempen.

In de 19e en 20e eeuw zijn vooral door de ontginning van heidevelden vele urnenvelden verdwenen door afgraving. Een redelijk bewaard gebleven urnenveld is dat op de Boshoverheide bij Weert. Oorzaak van het behoud is de arme grond aldaar, waardoor niemand er iets mee gedaan heeft. Verder zijn in Vaassen en bij de grafheuvels in Veldhoven nog (resten van) urnenvelden zichtbaar.

Voor een leek is er behalve (soms gerestaureerde) grafheuveltjes niet veel te zien aan een urnenveld. De daar gevonden voorwerpen zijn meestal in musea te vinden.

Moderne urnenveldenBewerken

Bij crematorium Westerveld is sinds 1932 een urnenveld waar urnen buiten staan opgesteld.

In een loofbos op het landgoed Terborgh bij Anloo in Drenthe is sinds 2014 gelegenheid urnen met daarin de as van overledenen begraven. De graven worden uitgegeven voor onbepaalde tijd, ze zullen niet worden geruimd.[1]