Toegoenezen

Nazaten van de Kampong Tugu Jakarta

De benaming Toegoenezen slaat op de bewoners van de Toegoe-wijk in Jakarta op Java in Indonesië. In vroegere tijden was de kampong Toegoe in feite een dorpje net buiten de stad Batavia.

GeschiedenisBewerken

Het Nederlandse handelsbedrijf de Vereenigde Oostindische Compagnie veroverde op op Java in de 17e eeuw steeds meer gebieden en handelsposten op de eerst aanwezige Europeanen de Portugezen. Tot het protestantisme overgegane katholieke voormalige slaven van gemengde afkomst konden zich in Batavia vestigen en kwamen onder andere in Toegoe terecht. Het dorpje lag gedurende de natte tijd van het jaar geïsoleerd in een moerassig gebied en kon mede daardoor een eigen cultuur ontwikkelen. Een belangrijk aspect hiervan was de krontjongmuziek, met Portugese invloeden, die er ontstond.

Toen de Tweede Wereldoorlog was afgelopen en Indonesië na de vrijheidsoorlog in 1949 zelfstandig werd, verhuisden vele Toegoenezen naar Nieuw-Guinea, dat nog onder het Koninkrijk der Nederlanden viel. De Indonesiërs beschouwden hen als bruine Hollanders en ze vreesden daarom discriminatie en vervolging.

 
Toegoenezen aan boord van de Willemstad, op weg naar hun nieuwe vaderland Suriname, 5 april 1963

Gedurende ongeveer twaalf jaar leidden de gevluchte Toegoenezen een separaat bestaan in Hollandia (het tegenwoordige Jayapura) op Nieuw-Guinea. Toen in 1962 ook dit deel van Nieuw-Guinea (Irian Jaya) aan Indonesië werd overgedragen, besloot het overgrote deel van de Toegoenezen trouw aan Nederland te blijven. Ze vestigden zich op de plantage Slootwijk in Suriname of vertrokken naar Nederland.

Papia Tugu: de Toegoenese taalBewerken

Ik houd ervan of ik houd er niet van.

Bos kere ning kere.

Ga zitten!

Santa!

Waarom huil je?

Parki bos cura?

Ik ben niet bevooroordeeld.

Yo nungku cadu.

Ik weet het nog niet

Yo ja sabe.

Toegeven

Bota!

Waar wil je naartoe?

Bos anda undi?

Ik sta het niet toe.

Yo ningker dah.

Hij is al dood

Ele ja more.

Hij is nog niet dood

Ele indana more .

Het eten is al klaar

Komaria juku lestu.

Ik ga eerst douchen

Yo anda limpa korpu.

Heb je je al gewassen?

Bos ja limpa korpu?

LiteratuurBewerken

  • Zwienen, Simone van: Toegoe Kondre op Slootwijk, in: Parbode, nr. 64, augustus 2011, pp. 59-61.