Hoofdmenu openen

Tielen is een dorp in de Belgische provincie Antwerpen en een deelgemeente van Kasterlee. Het dorp ligt in de Antwerpse Kempen, ten zuiden van de stad Turnhout.

Tielen
Deelgemeente in België Vlag van België
Tielen (België) (België (hoofdbetekenis))
Tielen (België)
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Vlag Kasterlee Kasterlee
Fusie 1977
Coördinaten 51° 15′ NB, 4° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte 13,71 km²
Inwoners (1 januari 2009) 3886
(283,44 inw./km²)
Mannen 51,05%
Vrouwen 48,95%
Overig
Postcode 2460
Netnummer 014
Detailkaart
Tielen (België) (Antwerpen (provincie))
Tielen (België)
Portaal  Portaalicoon   België

Inhoud

GeschiedenisBewerken

 
Kasteel van Tielen

Vroege middeleeuwenBewerken

Het dorp werd wellicht opgericht door de Franken. Het zou is mogelijk dat het dorp al ontstond vanaf de 4de eeuw. De oudste dorpskern, Opstal, is in ieder geval vormgegeven als een typisch Frankische nederzetting.

Hoge middeleeuwenBewerken

Tielen werd vermeld in 1286 op de stichtingsakte van het gasthuis van Geel. Die oorspronkelijke akte is echter verloren gegaan en in de oudste nog bekende kopie, uit 1553, wordt de schrijfwijze Thielen gebruikt.

Late middeleeuwenBewerken

 
Slag op de Tielenheide 1597

De plaats werd als Thyellene vermeld in de stichtingsakte van de kapelanie van Sint-Margarita in 1380. Ook in een leenboek van Jan III, Hertog van Brabant van 1312 tot 1355, wordt Tielen herhaalde malen vermeld en bijna telkens anders geschreven, namelijk Tile, Tyle, Thiele en zelfs Tyelemont.

In de 12de eeuw maakte Tielen deel uit van het Land van Geel, onderdeel van het Hertogdom Brabant, dat in leen was aan de familie Berthout. In 1320 erfde Jan van Duffel-Berthout uit Grimbergen Tielen en werd een aparte heerlijkheid los van het Land van Geel , direct onder de Heer van Tielen. Later werden deze ook de Heren van Gierle en enkele heerlijkheden in het huidige Nederlandse Noord-Brabant. In 1350 liet Hendrik van Duffel-Berthout het kasteel van Tielen bouwen en kwam er wonen. Door huwelijk en erfopvolging kwam het kasteel naderhand in handen van diverse adellijke families.

Nieuwe tijdBewerken

 
Vermelding Tielen op kaart van Hertogdom Brabant uit 1645 gemaakt door Joan Blaeu

Een van de belangrijkste gebeurtenis in de Tielense geschiedenis was de Slag op de Tielenheide in 1597. De parochie van Tielen, ontstond pas in 1612. Er was voordien enkel een kapelanij die af hing van de parochie van Gierle. De laatste Heer van Tielen was Filip Van der Gracht de Rommerswael die door de franse revolutie zijn eigendom verloor in op 7 december 1810. In 1826 werden de aangeslagen goederen teruggegeven aan de erfgenamen.

Moderne tijdBewerken

Het dorp werd tijdens de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog vaak "Little Britain" genoemd wegens de aanwezigheid van het Britse leger in die periode. Ook kende het na die Tweede Wereldoorlog een hoge urbanisatie. Toch werd Tielen in 1977 nog te klein bevonden om een onafhankelijke gemeente te blijven en moest het fuseren met Lichtaart en Kasterlee.

GeografieBewerken

 
Tielen centrum 2010

Tielen is voornamelijk begrensd door riviertjes: ten oosten de Kaliebeek en ten westen de Aa. Deze rivieren monden in elkaar uit in het zuidelijkste punt van het dorp en stromen uit in de Kleine Nete (te Grobbendonk). In het zuidwesten gaat de grens van het dorp over de Aa in een driehoekig stuk land dat dus ook tot het dorp hoort. Dit stuk grond heet de Walravens. De noordelijke grens is een vrij rechte grens die gaat van het noordwesten naar het zuidoosten. De buurdorpen van Tielen zijn Gierle, Lichtaart, Poederlee, Lille, Vosselaar en Turnhout of het Turnhoutse gehucht Zevendonk. Tielen bestaat voor één derde uit militair gebied, waarin het Belgische Derde bataljon para is gevestigd.

DemografieBewerken

Evolutie van het inwoneraantalBewerken

19e eeuwBewerken

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 852 772 860 973 1010 1008 1010 1009 1014
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeentenBewerken

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 1057 1186 1328 1548 1984 2507 2854 2936
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

PolitiekBewerken

BurgemeestersBewerken

 
Oud gemeentehuis
  • ....-1825 : Wilhelmus Kaers
  • 1825-1830 : Adrianus Raymaekers
  • 1830-1831 : Franciscus Cornelis
  • 1831-1848 : Petrus Demeulder
  • 1848-1859 : Alexander Josephus Adriaensen
  • 1859-1881 : Petrus Josephus Cornelis
  • 1881-1886 : Felix Urbanus Renders
  • 1886-1900 : Petrus Josephus Embrechts
  • 1900-1920 : Petrus Deckers
  • 1921-1953 : Melchior Alfons Gevers
  • 1954-1958 : Jozef Peeters
  • 1959-1964 : Marcel Prims
  • 1965-1976 : Frans Van Gorp

BezienswaardighedenBewerken

 
Sint-Margaritakerk
  • Het Kasteel van Tielen, ook wel Tielenhof genoemd, waar de heren van Tielen verbleven. In oorsprong dateert het gebouw uit de 14de eeuw, maar de huidige gebouwen zijn enkele eeuwen jonger. Vooral het barokke koetshuis (1688) heeft nog het best zijn oorspronkelijke toestand bewaard. Het hof is omgeven door een brede gracht met een ophaalbrug.
  • De Watermolen van Tielen, gelegen op de Aa stamt uit 1681 en is van het type onderslagmolen.
  • De Sinte-Margaritakerk is een neogotische kerk uit 1852. De kerktoren is echter ouder en dateert uit de 16de eeuw. Opmerkelijk zijn de grafzerken in blauwe steen van de Heren van Tielen en zo ook de gegraveerde geelkoperen grafplaat van heer Lodewijk van Leefdaal en zijn echtgenote. Van veel eerder dateren het Romaanse doopvont in de doopkapel, het Sinte-Margaritharetabel met beschilderde houten zijpanelen uit de eerste helft van de 16de eeuw en een processiekruis uit de 12de eeuw.
  • Het voormalige gemeentehuis werd in 1876 in Vlaamse neorenaissancestijl gebouwd door architect Taeymans. Voor het gebouw staat een gotische pomp en een vrijheidsboom, geplant naar aanleiding van de bevrijding na de Eerste Wereldoorlog. Sinds 2010 doet het voormalige gemeentehuis dienst als erfgoedhuis.
  • De Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand dateert uit 1667. Van in de 14de eeuw bestaat hier al een drukke Mariaverering aan een staak- of boomkapelletje. De huidige kapel werd in 1667 gebouwd in rode baksteen. Een houten luikje maakt het mogelijk om door de ijzeren tralies het barokke altaar te bekijken en giften in het offerblok te leggen wanneer de kapel gesloten is.
  • Voormalige afspanning De Muyzerd van 1688
  • De natuurreservaten De Waal & De Balderij.
  • Kazerne Derde bataljon para

CultuurBewerken

MuziekBewerken

Tielen is bekend als muziekdorp. Dit komt door de populariteit van de Koninklijke Fanfare Brass Band Kempenzonen die sinds 22 september 1878 bestaat. De fanfare bestaat uit drie ensembles namelijk de brassband, jeugdbrassband en het drumteam.

MobiliteitBewerken

 
Dieseltrein door Tielen 1984
 
Zicht op het centrum vanaf het station 2006

Door de deelgemeente lopen geen grote wegen. De drukste weg is die door het dorpscentrum die het dorp met Lichtaart en Gierle verbindt. In het dorp bevindt zich wel het spoorwegstation van Tielen, op de lijn tussen Herentals en Turnhout.

EconomieBewerken

Het enige industriële bedrijf dat in Tielen gevestigd is, is de NV IJsboerke dat al in 1935 het levenslicht zag als de eenmanszaak van Staf Janssens en nu de tweede grootste leverancier is van roomijs in België.

SportBewerken

VerenigingenBewerken

De Tielense voetbalclub KFC Tielen maakte in de jaren 90 een steile opmars tot in Tweede Klasse. De club ging in 1998 failliet en verdween. Het jaar erop werd VC Tielen opgericht, maar deze club ging in 2007 op in een fusie met KVV Lichtaart Sport tot KFC De Kempen Tielen-Lichtaart.

FaciliteitenBewerken

In 2010 werden de sportfaciliteiten van het dorp uitgebreid door de opening van de nieuwe sporthal 'Tielenhei'.

Bekende TielenaarsBewerken

Externe linksBewerken