Hoofdmenu openen

Te land, ter zee en in de lucht

televisieprogramma uit Nederland

Te land, ter zee en in de lucht was een van de belangrijkste en bekendste programma's van de TROS en tevens het langstlopende amusementsprogramma van de Nederlandse televisie. De eerste uitzending was in 1971. In dit programma staan mensen centraal die met zelfgemaakte auto's, boten, vliegtuigen en andere vervoermiddelen een poging doen een parcours af te leggen, dat meestal ergens in Nederland opgebouwd stond.

Te land, ter zee en in de lucht
Opnames van Te land, ter zee en in de lucht in Veurne
Opnames van Te land, ter zee en in de lucht in Veurne
Genre Amusement
Speelduur 50 minuten
Bedenker René Stokvis
Presentatie Ron Boszhard
Vaste gasten Johan Vlemmix
Puck Hulstaert
Voice-over Tom Blom
Regie Bas Peters
Muziek Edwin Schimscheimer
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Taal Nederlands
Productie
Producent René Stokvis Producties
Uitzendingen
Start Vlag van Nederland Nederland 1971
Vlag van België België 2010
Einde 2010
Seizoenen 39 in Nederland
1 in België
Netwerk of omroep TROS
Opvolger(s) Bommetje!
Website
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Televisie

GeschiedenisBewerken

Op een dag zag René Stokvis een foto in een Engelse krant van een piloot die met een tuig van de Tower Bridge afsprong. Op dat moment wist hij het: hij gaat proberen mensen te laten vliegen: zo lang mogelijk in de lucht te houden met zelfgebouwde 'vliegtuigen' en in 1971 werd dit werkelijkheid: het onderdeel Vlieg er eens Uit kwam voor het eerst op tv. Kandidaten moesten met een zelfgemaakt 'vliegtuig' van een verhoging springen en zo lang mogelijk in de lucht blijven. Deze uitzending werd opgenomen bij de Drommedaris in Enkhuizen.

Het programma werd een groot succes en René Stokvis mocht nieuwe onderdelen bedenken met tot de verbeelding sprekende titels als Met Glans van de Schans, de Badkuiprace, Op Glad IJs en Loop Er Eens In. Te land, ter zee en in de lucht groeide uit tot een zeer populair programma. De frase 'te land, ter zee en in de lucht' is afkomstig uit een vertaling van een bespiegeling van Winston Churchill over de geallieerde samenwerking tijdens de Eerste Wereldoorlog in zijn boek The World Crisis.

Tijdens de stunts die de deelnemers aan dat programma uitvoerden, was er altijd commentaar te horen. Soms ging dat live, maar meestal werd het commentaar later opgenomen. In de tijd dat André van Duin het presenteerde was dat ook noodzakelijk, omdat hij als presentator en commentator niet op twee plaatsen tegelijk kon zijn. Als de commentator meneer Vreugdevol deed Van Duin het voorkomen alsof hij in een hokje in het veld zat en ook rechtstreeks bij de uitzending betrokken was. Ook in de tijd dat Jack van Gelder zowel de presentatie als het commentaar verzorgde was er sprake van een latere opname voor dat commentaar.

SpelverloopBewerken

In Te land, ter zee en in de lucht moeten deelnemers in zelfgemaakte voertuigen een bepaald traject afleggen. Meestal moet er op een eind een bel worden geluid, maar ook andere doelen zijn mogelijk. Er zijn prijzen te winnen in het programma.

  • Snel: de beste prestatie hebben geleverd tijdens de deelname (meestal houdt het in dat de spelers als snelste de bel luiden). Een kandidaat die deze prijs vele malen gewonnen heeft, is Marco Barink.
  • Origineel: het meest originele voertuig hebben gebouwd. Deze prijs wordt vaak gewonnen door carnavalsverenigingen.
  • Pech: de meeste pech hebben gehad tijdens de deelname. Hierbij moet gedacht worden aan de finish op laatste moment missen, ernstige verwondingen of een voertuig waar soms werkelijk maanden tot jaren aan is gewerkt, dat niet werkt of zelfs instort.

Eerdere prijzenBewerken

  • Home Video: als de kandidaten tijdens de bouw van hun voertuig nog genoeg tijd en inspiratie hadden om alles op band vast te leggen, konden ze er in sommige edities een prijs mee winnen. Deze prijs hadden ze in 1996 voor het laatst.
  • Innovatief: deze prijs werd maar één seizoen uitgereikt. Het bestond uit een trofee en deze was bestemd voor kandidaten die met nieuwe technieken hadden deelgenomen. Deze prijs bestond alleen in 2004.
  • Lokale prijs: deze prijs was bestemd voor de best presterende deelnemer uit de omgeving waar de aflevering werd opgenomen. Deze prijs bestond alleen in 2006.
  • Kennisquiz. In 1996 bestond het programma 25 jaar en werd er gedurende de reeks teruggeblikt op het 25-jarig bestaan van het programma. Bezoekers van het park Walibi Flevo werden vragen gesteld over het programma. Kandidaten die erin slaagden om alle twee de vragen goed te beantwoorden, wonnen een Sharp organizer en kwalificeerden zich voor de finale in de laatste aflevering, waar een Mazda 121 gewonnen kon worden. Deze prijzen waren er alleen in 1996.
  • Origineelste: deze hoofdprijs was een automobiel die werd uitgereikt aan het team dat het origineelste voertuig uit de afgelopen serie had gebouwd. Deze prijs hadden ze in 2001 voor het laatst. In de laatste jaren was de te winnen auto een Renault Kangoo.

Bekende deelnemersBewerken

 
Peter van der Sluijs uit Spijkenisse tijdens een van zijn tv-optredens

Lijst van onderdelenBewerken

  Zie Lijst van onderdelen van Te land, ter zee en in de lucht voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Achteruitrijden (op Circuit Park Zandvoort of circuit in Valkenswaard)
  • Badkuiprace
  • Blij Dat Ik Glij (in een berggebied)
  • Caravanrace
  • Dan maar de lucht in
  • De Aanhanger Wint
  • Duw 'm d'r af
  • Fiets 'm d'r in
  • Freewheelen
  • Gein op 't plein
  • Heen en Weer
  • Hoog en droog
  • Lol aan de Katrol
  • Loop er eens in
  • Met Glans van de Schans
  • Met Je As Over De Plas
  • Op Glad IJs (ergens op een ijsbaan)
  • Pompen of Verzuipen
  • Pret in Bed
  • Rol 'm 'r op
  • Schiet 'm d'r af
  • Snel Naar De Bel
  • Tobbedansen
  • Tobbedansen Speciaal
  • Uitpakken en Wegwezen
  • Vlieg er eens uit

PresentatieteamBewerken

PresentatorenBewerken

Het programma is in de loop der jaren door de volgende mensen gepresenteerd:

Co-presentatorenBewerken

CommentatorenBewerken

StartersBewerken

Van 2005 tot 2007 was er bij elk onderdeel een bekende Nederlander gaststarter. Sinds 2007 is Dick Jol de vaste starter. In 2011 zou er worden gestart door verschillende onbekende Nederlanders of Belgen.

OpnamelocatiesBewerken

Nederlandse opnamelocaties van Te land, ter zee en in de lucht. Bron: o.a. Beeld en Geluid.

Oorspronkelijk werden alle afleveringen van Te Land Ter Zee En In De Lucht in een Nederlandse plaats opgenomen. In 1987 werd er voor het eerst naar het buitenland uitgeweken als in het Oostenrijkse Au Blij Dat Ik Glij werd opgenomen. Andere edities werden gedraaid op wisselende skipistes in Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen en Italië. Tevens werden er vanaf 1999 diverse zomerafleveringen in Belgische plaatsen opgenomen, waaronder Oostende en Veurne. Ook werden er diverse afleveringen in de Efteling opgenomen, zoals heel seizoen 1990 het geval was. Het seizoen 1996 werd in zijn geheel opgenomen in het toenmalige Walibi Flevo.

ElementenBewerken

In elke aflevering zijn er enkele terugkerende onderdelen, hiervan wordt hieronder een overzicht gegeven.

Duikers
Voor het programma worden enkele duikers ingeschakeld en zij blijven ongeveer 3 kwartier in het water. Daarna wisselen ze om met andere duikers en zo gaat het de hele uitzending door, de opname duurt meestal de hele dag. De duikers weten ook exact hoeveel mensen er in een constructie zitten en het water wordt voor de opname nog nagekeken of dat geen rommel bevat. Dit kan gevaarlijk zijn voor de kandidaten die in het water vallen. Eventuele gevonden troep wordt voor de opnames uit het water gehaald.
Stootkussens
Bij de finish zijn vaak stootkussens aangebracht. Deze zijn in de loop van het programma steeds dikker geworden omdat de kandidaten steeds harder gaan en zodat ze goed kunnen worden opgevangen.
Startpistool en finishbel
Er is iemand speciaal voor de verzorging van de bel en het startpistool. Dit zijn eigenlijk de belangrijkste onderdelen van het programma. Met het startpistool wordt de tijd gestart, met de bel gestopt.
Afduwen
Een speciaal team van mensen duwt de kandidaten op het moment dat het startpistool afgaat, zo vriendelijk mogelijk naar beneden. John de Mol is ooit een van de afduwers geweest.

BuitenlandBewerken

DuitslandBewerken

Tussen 1986 en 1988 was Te land, ter zee en in de lucht een coproductie van de TROS samen met de Bayerischer Rundfunk, en was daardoor in Duitsland te zien als "Zu Lande, zu Wasser und in der Luft". De presentatie van de Duitse versie was in handen van de Duitse sportjournalist en presentator Herbert Gogel. De eerste Duitse uitzending werd op 4 augustus 1986 uitgezonden.

VlaanderenBewerken

In 2010 heeft de Vlaamse commerciële zender VTM, in samenwerking met de TROS, acht nieuwe afleveringen van het programma opgenomen. De opnamen vonden plaats in Nederland en Vlaanderen. Op elke opnamedag werden twee afleveringen opgenomen. De serie bestond uit de onderdelen Tobbedansen (Berlare), Heen en Weer (Almere), Snel Naar De Bel (Klein-Willebroek) en fiets 'm d'r in (Amersfoort).[1] De samenwerking tussen de TROS en de VTM werd op 21 april 2010 bekendgemaakt.[2]

Externe linksBewerken

ReferentiesBewerken