Hoofdmenu openen
Vereenvoudigde weergave van de stikstofkringloop

De stikstofkringloop is de biogeochemische kringloop met de omzetting van stikstof in de lucht (aardatmosfeer), planten, de bodem en biomassa.

Korte omschrijvingBewerken

Alle organismen hebben stikstof nodig omdat het een essentieel bestanddeel is van alle aminozuren, eiwitten, DNA en van co-enzymen.

Van de totale hoeveelheid aanwezige stikstof op aarde (1015 ton) bevindt zich 99 % in de aardatmosfeer. Alleen speciale bacteriën, in het bijzonder de cyanobacteriën, stikstofknolletjesbacteriën van de familie van de Rhizobiaceae en bacteriën van het geslacht Rhizobium in symbiose met vlinderbloemige planten kunnen de stikstof uit de lucht omzetten in ammonium. Alle andere planten, dieren inclusief de mens kunnen geen stikstof uit de lucht opnemen en zijn afhankelijk van de vastgelegde stikstof in de biosfeer.

KringloopBewerken

De stikstofkringloop bestaat uit de volgende processen:

Stikstofbinding door de mensBewerken

  Zie Stikstofbinding (scheikunde) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij het Haber-Boschproces, dat in 1909 beschikbaar kwam, wordt de stikstof uit de lucht omgezet in ammoniak door stikstof en waterstof zonder zuurstof in contact met een ijzerkatalysator onder hoge druk te verhitten:

 

Vervolgens wordt de ammoniak gebruikt om er stikstofhoudende kunstmest van te maken. Hierdoor wordt in Nederland jaarlijks ongeveer 60 kg stikstof per hectare extra door menselijke activiteit aan de natuurlijke kringloop toegevoegd.