Hoofdmenu openen

Station Den Haag Staatsspoor

spoorwegstation in Nederland

Station Den Haag Staatsspoor was een spoorwegstation ongeveer op de plaats waar zich tegenwoordig station Den Haag Centraal bevindt. Het station werd geopend op 1 mei 1870 en bleef in gebruik tot in 1973.

    Den Haag Staatsspoor   
Afkorting Gvr
Opening 1 mei 1870
Sluiting 29 september 1973
Perrons 2
Perronsporen 4
Spoorlijn(en) Utrecht – Gouda – Den Haag
Externe link  NS-stationsinformatie
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
A.W. van Erkel. Station Den Haag Staatsspoor, gevel, doorsneden, plattegronden. Afkomstig uit De Opmerker, 5e jaargang, nummer 45 (5 november 1870).

Het station was het eindpunt van de spoorlijn Utrecht – Gouda – Den Haag, die tot 1890 geëxploiteerd werd door de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS). Ter onderscheid van het station Den Haag Hollands Spoor van de concurrerende spoorwegmaatschappij HSM, werd dit station het Rhijnspoorstation genoemd. Omdat de straat tussen het centrum en station HS al Stationsweg heette, kreeg de straat naar het Rhijnspoorstation de naam Rijnstraat. Vanaf 1890 was het een station van de Staatsspoorwegen (SS), de naam werd toen dan ook veranderd in Den Haag Staatsspoor.

Inhoud

StationsgebouwBewerken

Het stationsgebouw was een ontwerp van Aaldert Willem van Erkel. Het complex beschikte vanaf het begin over een koninklijke wachtkamer. Na de sloop van het stationsgebouw werd deze opgeslagen. Sinds 2005 is de wachtkamer te bewonderen in het Nederlands Spoorwegmuseum te Utrecht.

Het station was, hoewel gelegen aan het einde van de spoorlijn, niet gebouwd als kopstation, om de mogelijkheid van een eventuele verlenging van de lijn naar Scheveningen open te houden. Het stationsgebouw bevond zich dan ook aan de zijkant en reizigers kwamen uit het stationsgebouw eerst op het eerste perron. De verlenging werd nooit aangelegd in de vorm van een spoorweg, in plaats daarvan werd er in 1879 een stoomtramlijn aangelegd en kwam er in 1908 oostelijker een spoorweg naar Scheveningen die echter het station Staatsspoor niet aandeed.

Verbinding met Hollands SpoorBewerken

Er was aanvankelijk geen spoorverbinding tussen de twee Haagse stations. Voor het reizigersverkeer tussen de twee stations werd er een omnibuslijn ingesteld. Op 15 juli 1871 werd er een spoorverbinding geopend met Den Haag Hollands Spoor.[bron?] Deze verbindingsboog was de eerste verbinding tussen de spoorwegnetten van de concurrenten NRS en HSM. Dit spoor was aanvankelijk niet bedoeld voor reizigersvervoer, maar werd alleen gebruikt voor goederenvervoer en uitwisseling van materieel. Op 26 mei 1896 werd er een regelmatige reizigersdienst over het verbindingsspoor ingevoerd. Deze werd later afgeschaft.[bron?] In 1976, bij de aanleg van Station Den Haag CS werd er een spoorverbinding voor reizigers aangelegd.

TramlijnenBewerken

In 1879 was het Haagse Rhijnspoorstation vertrekpunt van de eerste stoomtram in Nederland, de verbinding Den Haag NRS – Scheveningen. In 1924 werd deze lijn geëlektrificeerd door de NZH als onderdeel van de tramlijn naar Leiden. Tot 1961 passeerden de Blauwe Trams dit station. Vanaf 1906 was Staatsspoor ook een halte voor de elektrische trams van de Haagse Tramweg Maatschappij (HTM). Diverse tramlijnen hadden hier hun eindpunt, waaronder 1, 3/3A, 15 en 21. Tot 1973 had lijn 12 zijn vertrekpunt naast station Staatsspoor. Deze situatie werd voortgezet tot 1983 waarna deze met lijn 16 werd gecombineerd.

Centraal StationBewerken

Toen in Den Haag een Centraal Station werd gerealiseerd werd hiervoor de locatie van het Staatsspoorstation gekozen vanwege de gunstige ligging nabij het stads- en regeringscentrum.

Het nieuwe station werd wel een echt kopstation, dat werd gebouwd naast het Staatsspoorstation, zodat dit tijdens de bouw gewoon open kon blijven. In 1973 was de bouw van de eerste fase van het nieuwe station zover gevorderd, dat het oude station buiten gebruik kwam en het Centraal Station de functie overnam. Na sloop van het oude station kon de tweede fase van het Centraal Station worden gerealiseerd. Dit station kwam gereed in 1975.

TriviaBewerken