Hoofdmenu openen

Hoekse Lijn

spoorlijn in Nederland

De Hoekse Lijn is de spoorlijn tussen station Schiedam Centrum en Hoek van Holland. Tussen 1893 en 2017 was de spoorlijn voor reizigersvervoer en goederenvervoer per trein in gebruik, en liep de lijn door van en tot station Rotterdam Delftsche Poort (tot 1957) respectievelijk station Rotterdam Centraal. Op 30 september 2019 werd een deel van de lijn voor reizigersverkeer heropend als onderdeel van lijn B van de Rotterdamse metro.[1][2] Goederenvervoer blijft op een deel van het traject mogelijk.

Hoekse Lijn
Schiedam - Hoek van Holland Strand
Hoekse Lijn op de kaart
Totale lengte24,0 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorHIJSM
Geopend
Schiedam - Maassluis: 17 augustus 1891
Maassluis - Hoek van Holland: 1 juni 1893
Gesloten
Schiedam - Hoek van Holland: 1 april 2017
Heropend
Schiedam - Hoek van Holland Haven: 30 september 2019
Huidige status
Schiedam - Hoek van Holland Haven: in gebruik
Hoek van Holland Haven - Hoek van Holland Strand: opening 2022
Geëlektrificeerd1935
Aantal sporen
Schiedam - Hoek van Holland Haven: 2
Hoek van Holland Haven - Hoek van Holland Strand: 1 (vanaf 2022)
Baanvaksnelheid100 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloedingATB EG
Treindienst door
HSM: 1891-1917
NS (namens HSM): 1917-1938
NS: 1938-2017
RET: sinds 30 september 2019
Traject
vSTRBSicon .svg lijn van Rotterdam Centraal
vSTRuvSTR- Metrolijn  A   B   C 
vBHF-LudBHF-Rd 0,0 Schiedam Centrum
voorheen Schiedam Rotterdam West
dWBRÜCKEdWBRÜCKEudWBRÜCKEd Schiedamse Schie
vÜSTudABZgld metrolijn  C 
vSTRr-STRuvSTR- lijn naar Amsterdam Centraal
BSicon uv-SHI2r.svg
BSicon vSTR-.svg
aansluiting metrolijn  A   B 
SBHFd 2,2 Schiedam Nieuwland
SKRZ-Aod A4
SBHFd 4,1 Vlaardingen Oost
ABZg+ldKBSTeq aansluiting Vulcaanhaven goederen
WBRÜCKE1d Oude Haven Vlaardingen
SBHFd 5,6 Vlaardingen Centrum
ABZgldKBSTeq aansluiting Hydro-Agri en Unilever goederen
SBHFd 7,7 Vlaardingen West
ABZg+ldENDEeq aansluiting Conline goederen
uexdSTR+rdSTRBSicon .svg tramlijn van Maaslandse Dam opgebroken
uexdSHI2g+ledSHI2grBSicon .svg
uexdKHSTedSBHFBSicon .svg 12,1 Maassluis Centrum voorheen Maassluis
WBRÜCKE1d Spoorbrug Maassluis
SBHFd 13,7 Maassluis West
SBHFd Maassluis Steendijkpolder
eHSTd 16,4 Poortershaven (1904-1946)
eHSTd 19,0 De Haak (1904-1925)
eHSTd 21,0 Nieuwlandsche Polder (1899-1935)
evSHI2gl-
BSicon vBHF-exKBHFe.svg
BSicon lvSHST-.svg
22,3 Hoek van Holland Haven
v-ENDExeBOOT Stena Line naar Harwich
exv-STRBOOT Fast Ferry RET naar Landtong & Maasvlakte
uexdSTR+rexdSTRBSicon .svg tramlijn van Hoek van Holland-Poeldijk vv. opgebroken
uexdSHI2g+lexdSHI2grBSicon .svg
uexdABZr+rexdSTRBSicon .svg
uexmdKRZexdABZgrBSicon .svg Strandlijn naar Kijkduin alleen goederen, opgebroken
uexdKHSTeexdBHFBSicon .svg 24,0 Hoek van Holland Strand (1893-2017)
BSicon exvKBHFe-.svg
BSicon exlvSBHF-.svg
24,9 Hoek van Holland Strand (vanaf 2022)
Station Hoek van Holland Haven; circa 1907.
Twee gekoppelde treinstellen Materieel '35 ('Hoek van Hollanders') tussen Schiedam en Hoek van Holland; 1936.
Het eind van de lijn: Station Hoek van Holland Strand met een Sprinter. Kort voor het einde van de treindienst; 10 maart 2017.

In 2017 was begonnen met de verbouwing van deze spoorlijn ten behoeve van de uitbreiding van de Rotterdamse metro in opdracht van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag als OV-autoriteit. De verbouwing ondervond herhaaldelijk vertraging. De definitieve voltooiing, inclusief de verlenging tot op het strand van Hoek van Holland, is voorzien in 2022.[3][4]

GeschiedenisBewerken

Tot de aanleg van de Hoekse Lijn werd in 1875 in de Tweede Kamer besloten. De minister van Binnenlandse Zaken, Heemskerk, wilde de lijn slechts aanleggen tot Maassluis, maar de Tweede Kamer bereikte door een amendement dat de lijn werd doorgetrokken naar Hoek van Holland.

De lijn werd aangelegd als aftakking van de bestaande lijn Rotterdam – Den Haag door de Staat der Nederlanden en in exploitatie gegeven aan de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Het gedeelte station Schiedam (thans Schiedam Centrum) – VlaardingenMaassluis werd geopend op 17 augustus 1891. Maassluis – Hoek van Holland Strand volgde officieel op 1 juni 1893, hoewel in mei 1893 de treinen van de lokaaldienst tussen Rotterdam en Maassluis al doorreden naar Hoek van Holland.

De spoorlijn ligt grotendeels op een speciaal hiervoor aangelegde waterkerende dijk, waarin tijdens de aanleg van de lijn enkele keersluizen zijn opgenomen. Tijdens de watersnoodramp van 1953 voorkwam de spoordijk het onderlopen van het land ten noorden ervan. Een deel van de spoordijk is naast het spoor in de jaren 90 verhoogd en loopt samen met de dijk op deltahoogte. Dit project werd in 1995 afgerond met de aanleg van de Delflandse Buitensluis bij Vlaardingen, waar de oude draaibrug werd vervangen door een nieuwe ophaalbrug.

In aansluiting op de Hoekse Lijn was er van 1907 tot 1971 (laatste spoor opgebroken) een werkspoor langs de kust van Hoek van Holland tot Kijkduin (bereikt in 1923). Eigenaar was het Hoogheemraadschap van Delfland, dat de spoorlijn gebruikte voor aanvoer van materialen voor de kustverdediging. De Duitse bezetters gebruikten die spoorlijn vanaf 1942 voor de bouw van de Atlantikwall.[5]

De spoorlijn werd geëlektrificeerd in 1935. Daarvoor werden acht stroomlijn-tweewagentreinstellen Mat '35 aangeschaft. Zij waren een voorloper van de grote serie Mat '36, die werd gebouwd voor de elektrificatie van het Middennet.

Treinramp SchiedamBewerken

  Zie Treinramp bij Schiedam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 4 mei 1976 vond vlak bij het Station Schiedam Rotterdam-West een frontale botsing plaats tussen een internationale sneltrein en de stoptrein komende vanuit Rotterdam. Bij deze ramp kwamen 24 mensen om het leven.

Ongeval Spoorbrug VlaardingenBewerken

Doordat de draaibrug te Vlaardingen niet geheel gesloten en vergrendeld was ontspoorde op 15 september 1980 een Sprinter (NS 2049), die vervolgens op zijn zijkant naast de brug terechtkwam. Een bovenleidingportaal raakte ontzet, maar voorkwam dat het treinstel in het water viel. Wel kwamen de draaistellen in het water terecht.[6]

Internationaal verkeerBewerken

In Hoek van Holland Haven bestaat aansluiting op de veerdienst naar Harwich in Engeland. Voordat de dienstregeling 2007 werd ingevoerd, reed in aansluiting op de catamarandienst van Stena Line twee keer per dag een boottrein van en naar Amsterdam Centraal. De catamarandienst van Stena Line is per 7 januari 2007 opgeheven. Daarbij is de bijbehorende treindienst vervallen.

In vroeger tijden reden er in aansluiting op de veerdiensten ook treinen naar buitenlandse bestemmingen als Berlijn, Warschau en zelfs Moskou. Sinds de opening van de Kanaaltunnel in 1994 en de verschuivingen in het verkeer over zee en door de lucht naar Engeland zijn deze internationale treinen van en naar Hoek van Holland verdwenen.

VoorstadslijnBewerken

Na het opheffen van de laatste boottrein in 2006 fungeerde de Hoekse Lijn voornamelijk als voorstadslijn die verschillende plaatsen langs de lijn verbindt met Rotterdam Centraal. Van 2007 tot 2017 reden alle treinen op dit traject van en naar Rotterdam Centraal.

In de loop der jaren werden drie voorstadshaltes geopend: Schiedam Nieuwland, Vlaardingen West en Maassluis West. De dienst werd uitgevoerd met treinstellen van het type SGMm Sprinter. Verder reden er regelmatig goederentreinen naar Vlaardingen (minstens 1 keer per dag) en Maassluis.

NS testte van 2006 tot 15 augustus 2008 de OV-chipkaart op deze lijn. Daartoe werden er poortjes op de perrons geplaatst die geopend konden worden met de chipkaart, maar ook met een gewoon treinkaartje of zelfs een willekeurig stukje papier.[7]

In december 2007 werd de treindienst gedecentraliseerd. De Stadsregio Rotterdam (en later haar opvolger Metropoolregio Rotterdam Den Haag) trad sindsdien op als concessieverlener. De lijn werd niet openbaar aanbesteed en werd nog tot 1 april 2017 geëxploiteerd door NS.

TreindienstBewerken

Tot en met 31 maart 2017 werd de Hoekse Lijn bediend door de volgende treinseries:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
4100 Sprinter Rotterdam Centraal - Vlaardingen Centrum - Maassluis - Hoek van Holland Haven - Hoek van Holland Strand Rijdt tussen Hoek van Holland Haven en Hoek van Holland Strand slechts 6x per dag (tussen 10:30 en 15:30, 1x/uur)
4200 Sprinter Rotterdam Centraal - Vlaardingen Centrum - Maassluis - Maassluis West - Hoek van Holland Haven Rijdt niet na 20.00 uur en op zondag. Op vrijdagavond rijdt deze treinserie tot 22:00 uur. In de ochtendspits enkele treinen van/naar Hoek van Holland Haven
7100 Sprinter Rotterdam Centraal - Vlaardingen Centrum Vier keer per uur. Rijdt uitsluitend in de spits.

Einde treindienstBewerken

Ter gelegenheid van de sluiting op 31 maart 2017 waren er enkele afscheidsritten. Naast de reguliere dienst reed historisch materieel van station Rotterdam Centraal naar station Hoek van Holland Haven of Strand. Door treinstel 766 (Mat '54) werd een boottrein gereden van station Amsterdam Centraal naar Hoek van Holland Haven en weer terug. Daarnaast reden de treinstellen 273 (Mat '46) en 876 (Mat '64) pendelritten over de lijn. Kaartjes voor deze historische ritten konden worden gekocht bij een speciaal loket op Rotterdam Centraal dat was te vinden op spoor 1.

MetrolijnBewerken

 
Metro tussen Vlaardingen en Hoek van Holland tijdens het proefbedrijf; 15 mei 2019.
 
Metronet sinds 1 november 2019 met lijn A en lijn B van de Hoekse Lijn.

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag besloot de exploitatie te laten uitvoeren als metrolijn door de RET. Nabij Schiedam Centrum is de lijn aangesloten op het Rotterdamse metronetwerk en is er een verbinding tussen Hoek van Holland en Nesselande. De spoorlijn werd daarmee onderdeel van metrolijn B. In 2017-2019 is de lijn aangepast en bij station Schiedam Centrum aangesloten op de Rotterdamse metro. Bij de bouw van metrostation Schiedam Centrum is hiermee rekening gehouden door de aanleg van viaducten richting de Hoekse Lijn. De Hoekse Lijn is daarmee, net als de Hofpleinlijn, een metro/sneltramdienst geworden, waarbij de spanning op de bovenleiding is verlaagd van 1500 naar 750 volt.

Goederenvervoer met diesellocs over de lijn is na de verbouwing mogelijk tot station Maassluis, met de optie om dit in de toekomst verlengen tot Hoek van Holland.[8] Omdat metrotreinstellen smaller zijn dan goederentreinen wordt er strengelspoor bij stations toegepast. De spoorlijn is daarom geen metrobaan.

Doordat metrotreinstellen sneller kunnen optrekken en afremmen dan Sprinters, ontstond ruimte voor nieuwe stations. In het westen van Maassluis is het nieuwe station Steendijkpolder gebouwd. Ook met de mogelijkheid van een station ter hoogte van de Maeslantkering wordt rekening gehouden.

De rechtstreekse treinverbinding tussen de stations van de Hoekse Lijn en Rotterdam Centraal is sinds de verbouwing tot metrolijn vervallen. De twee sporen die tussen Rotterdam Centraal en Schiedam Centrum zijn vrijgekomen, zullen na verbouwing van het spooremplacement in een later stadium deel uitmaken van de deels viersporige lijn Rotterdam – Delft – Den Haag.[9] Doorgaande reizigers op de Hoekse Lijn kunnen na de verbouwing op Schiedam Centrum, Rotterdam Blaak of Rotterdam Alexander overstappen op de trein of op Schiedam Centrum en Beurs op een andere metrolijn.

DienstuitvoeringBewerken

De lijnen A (vanaf 1 november 2019) en B van de Rotterdamse metro, geëxploiteerd door de RET, rijden na de verbouwing tot Vlaardingen West respectievelijk Hoek van Holland (alleen lijn B). De frequentie wordt verhoogd tot 12 ritten per uur op het traject Schiedam Centrum – Vlaardingen West v.v.[10] Het in latere instantie geplande nieuwe eindstation Hoek van Holland Strand is naar verwachting niet eerder dan in 2022 gereed.[11][12][13][14]

Sinds 1 november 2019 rijdt de Metrolijn A doordeweeks in de spits tussen het metrostation Binnenhof in Rotterdam en het metrostation Vlaardingen West - er stopt dan elke vijf minuten een metro bij metrostation Schiedam Nieuwland en de drie stations in Vlaardingen. De metro's op lijn A rijden doordeweeks in de ochtend- en middagspits tussen de stations Binnenhof en Vlaardingen West. De metro's op lijn B rijden vanuit Rotterdam altijd naar het nieuwe station Steendijkpolder, de helft van de metro's rijdt vervolgens door naar Hoek van Holland Haven. Tijdens de zomervakantie en op zondagen in het strandseizoen (Hemelvaart t/m september) rijden tussen 10:30 en 19:00 uur alle metro's op lijn B door naar Hoek van Holland Haven.

Uitstel tijdens verbouwingBewerken

De verbouwing tot metrolijn kostte meer tijd en werd duurder dan voorzien. Bij de start van de verbouwing in april 2017 werd uitgegaan van een heropening na vijf maanden. Dit bleek niet haalbaar. Vervolgens zou zou de lijn met als voorlopige eindstation Hoek van Holland Haven vanaf februari 2018 in bedrijf gaan.[15][16][17][18] In december 2017 werd bekend dat deze datum niet haalbaar was (het zou eind 2018 moeten worden) en dat de kosten ook hoger zouden worden. In augustus 2018 werd bekendgemaakt dat opening voor het einde van 2018 "hoogst onzeker" zou worden, omdat ook tijd is gemoeid met vergunningverlening en proefrijden en omdat er problemen zijn met de beveiligingssoftware.[19] In september 2018 werd bekend dat de lijn niet eerder dan eind januari 2019 in bedrijf zou komen. Dit was de derde keer dat de opening werd uitgesteld.[20] In november 2018 kwam het vierde uitstel van de opening: deze was nu voorzien voor eind februari 2019,[21] maar in januari 2019 werd aangekondigd dat de opening "op zijn vroegst in mei 2019" zou plaatsvinden door aanhoudende problemen met de software.[22] De prognose van mei 2019 was dat de lijn in september met passagiers zou gaan rijden.[23]

IndienststellingBewerken

Na vijf mislukte pogingen kon de lijn uiteindelijk per 30 september 2019 met succes geopend worden voor reizigersverkeer per metro. Op 28 september 2019 konden belangstellende reizigers op een "open dag" reeds kennismaken met de nieuwe verbinding van de B-lijn door vrij te reizen op het traject tussen Schiedam Nieuwland en Hoek van Holland Haven.[24][25][26] [27] Op 30 september 2019, twee jaar later dan oorspronkelijk gepland, ging de metro rijden op het oude spoortraject tussen Schiedam en Hoek van Holland, waarbij te Maassluis ook het geheel nieuwe metrostation Steendijkpolder in gebruik werd genomen.[28]

Vervangende busdienstenBewerken

Tijdens en kort na de verbouwing was er onder de naam Vervangend Vervoer Hoekse Lijn een vervangende dienst met snelbussen.[29] Als tegemoetkoming voor het vertraagd gereedkomen van de metro was het kilometertarief sinds 1 februari 2018 verlaagd.[30] Als backup bij storingen bleven de vervangende bussen in een aangepaste dienstregeling tijdens de opstartfase van de metro op de Hoekse Lijn - ca. vier weken vanaf maandag 30 september 2019 - ook nog rijden. Het verlaagde tarief gold in deze fase ook voor de metro op het nieuwe traject.

VariaBewerken

Teleurstelling met het langdurig uitblijven van de metrolijn en blijdschap over de opening vormden inspiratie voor liedjes:

  • Op de metro, ach we wachten al zo lang in februari 2019 van Sandy Struijs[31]
  • Wachten op de Hoekse Lijn van de Rotterdamse coverband Bahama's[32]
  • Is Dit De Lijn Naar Hoek Van Holland? van de Westlandse zanger Gene Travis[33]
  • Hé kijk nou wat komt daar aan? van Sandy Struijs op 26 september 2019
  • een gedicht van Schiedamse stadsdichter Yvette Neuschwanger-Kars dat op 27 februari 2019 in het Nieuwe Stadsblad werd gepubliceerd.[34]

Door een foutje was de volledige Hoekse lijn in januari 2010 al te zien op het routebord op metrostation Coolhaven (zie foto).

GalerijBewerken

Zie ookBewerken

Externe LinksBewerken