Republicanisme in Nederland: verschil tussen versies

30 bytes verwijderd ,  3 maanden geleden
k
k (→‎1795–1806: Bataafse Republiek/Gemenebest: Artikelen zijn samengevoegd)
De gewesten Holland en Utrecht werden bolwerken van democratische patriotten in 1785 en Willem V vluchtte dat jaar van Den Haag naar [[Nijmegen]]<ref name="encpat" /> Daarop kwam het steeds vaker tot een gewapend treffen tussen patriotse en Oranje vrijkorpsen. Na de [[Pruisische inval]] in september en oktober 1787 kon Willem V eindelijk [[Oranjerestauratie|zijn macht herstellen]]. Veel patriotten ontvluchtten het land naar Noord-Frankrijk. [[Franse Revolutie|Franse revolutionairen]], gesteund door het [[Bataafs Legioen]] (bestaande uit gevluchte patriotten) veroverden de Republiek in 1795 en stichtten de [[zusterrepubliek|zusterlijke]] [[Bataafse Republiek]].
 
=== 1795–1806: Bataafse Republiek/Gemenebest ===
{{Zie hoofdartikel|Bataafse Republiek|Bataafs Gemenebest}}
[[Bestand:Vrijheidsboom.jpg|left|thumb|De [[Vrijheidsboom]] op de [[Dam (Amsterdam)|Dam]], symbool van de [[Bataafse Republiek]].]]
De laatste stadhouder, [[Willem V van Oranje-Nassau|Willem V]], vluchtte op 18 januari 1795 met zijn zoon [[Willem I der Nederlanden|Willem Frederik]] naar Engeland, waar hen een subsidie werd gegeven ter compensatie van het verlies van al hun bezittingen in de Nederlanden die door de Bataafse regering waren geconfisqueerd. Nadat Willem Frederik de hoop om de Oranjedynastie te herstellen had opgegeven na de desastreus verlopen [[Brits-Russische expeditie naar Noord-Holland]], begon hij te onderhandelen met Eerste Consul [[Napoleon Bonaparte]] van de [[Eerste Franse Republiek|Franse Republiek]].<ref name="EncWil1">Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Willem [Nederland] §1. Willem I. Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Zijn pogingen om als een soort president van de Bataafse Republiek te worden aangesteld, waarbij hij afstand deed van zijn erfopvolging, waren geen succes, evenals zijn claim van 117 miljoen [[Nederlandse gulden|guldens]] aan schadevergoeding voor verloren domeinen en vermeende schulden die hij eiste van de Bataafse Republiek.<ref name="VDB54">Van den Bergh (2002), p. 54.</ref> In december 1801 liet Willem V de [[Brieven van Oranienstein]] optekenen, waarin hij de Bataafse Republiek formeel erkende, hetgeen Napoleon als voorwaarde voor enige compensatie stelde. Later zou hij Napoleons aanbod van de abdijen van [[Abdij van Fulda|Fulda]] en [[Abdij van Corvey|Corvey]] afslaan, hetgeen wellicht duidde op zijn onbaatzuchtigheid.<ref name="EncWil5">Encarta s.v. "Willem [Nederlanden] §1. Willem V."</ref> In tegenstelling tot en ondanks de protesten van zijn vader<ref name="EncWil1" /> bleef Willem Frederik meer financiële en territoriale compensatie najagen. Uiteindelijk koos hij in 1802 voor het [[Vorstendom Nassau-Oranje-Fulda]] en een schadeloosstelling van 5 miljoen gulden van de Bataafse Republiek, terwijl hij afstand deed van al zijn aanspraken op de Nederlanden. Volgens republikeinen toonde dit zijn persoonlijke hebzucht aan en een gebrek aan een daadwerkelijke toewijding aan het Nederlandse volk.<ref name="VDB54" /> Toen Napoleon er in 1806 bovendien achter kwam dat zijn vazal Willem Frederik heimelijk samenzwoer met [[Pruisen]] en weigerde om toe te treden tot de [[Rijnbond (1806)|Rijnbond]], ontnam hij hem Fulda weer. Hierna trad Willem Frederik in Pruisische en later Oostenrijkse militaire dienst.<ref name="EncWil1" /><ref name="VDB54" />