Achterkant van de maan: verschil tussen versies

777 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
k
Botverzoeken: toevoegen archieflinks en vervangen http:// door https://
(voluit)
k (Botverzoeken: toevoegen archieflinks en vervangen http:// door https://)
 
De achterkant van de maan wordt door [[astronomie|astronomen]] gedefinieerd als het stuk van de maan dat nooit zichtbaar is vanaf de aarde. De achterkant dient niet te worden verward met de ''donkere kant'' van de maan (het halfrond dat niet door de [[zon]] wordt beschenen op een bepaald tijdstip). Zowel de [[voorkant van de maan|voorkant]] als achterkant ontvangen evenveel licht van de zon. Toch wordt de term ''donkere kant'' nog vaak gebruikt om aan de achterkant te refereren.
 
De achterkant van de maan ziet er duidelijk anders uit dan de voorkant. Slechts 2,5% van het oppervlak van de achterkant van de maan wordt bedekt door zeeën, terwijl de voorkant voor 31,2% uit zeeën bestaat.<ref>{{Citeer journal | author=J. J. Gillis, P. D. Spudis | title=The Composition and Geologic Setting of Lunar Far Side Maria | journal=Lunar and Planetary Science | year=1996 | volume=27 | pages=413–404 | url=https://adsabs.harvard.edu/abs/1996LPI....27..413G|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190628161416/http://adsabs.harvard.edu/abs/1996LPI....27..413G|archiefdatum=28 juni 2019|dodeurl=nee}}</ref> De reden hiervoor is onduidelijk; een mogelijke verklaring hiervoor is de hogere concentratie van hitte-producerende elementen aan de voorkant, zoals te zien is op geochemische kaarten gemaakt door de [[Lunar Prospector]].
 
== Verkenning ==
Een van de bekendste stukken van de achterkant van de maan die door libratie is geobserveerd is de [[Mare Orientale]], een inslagkrater met een diameter van 1000 kilometer.
 
Op [[7 oktober]] [[1959]] nam de Sovjet-sonde [[Loenik 3]] als eerste foto’s van de achterkant van de maan, waarvan er 18 bruikbaar waren voor studie.<ref>[https://web.archive.org/web/20071029022954/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/database/MasterCatalog?sc=1959-008A Loenik 3]. [[NASA]]</ref> Deze foto’s toonden een derde van het totale oppervlak dat niet zichtbaar was vanaf de aarde.<ref name="GSE">{{Link Grote Sovjetencyclopedie|104841|Луна|Луна (спутник Земли)}}</ref> De foto’s werden geanalyseerd, waarna op 6 november 1960 de eerste atlas van de achterkant van de maan werd uitgebracht door de [[Russische Academie van Wetenschappen]].<ref>Атлас обратной стороны Луны, Moscow: [[USSR Academy of Sciences]], 1960</ref><ref>[http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/Timeline/1960.html Aeronautics and Astronautics Chronology, 1960]. [[NASA]]. [https://web.archive.org/web/20210714212643/https://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/Timeline/1960.html Gearchiveerd] op 14 juli 2021.</ref> De atlas bevatte een overzicht van 500 kenmerken van het landschap.<ref>(Russisch) [http://heritage.sai.msu.ru/hist/150let.html Chronology, 1804-1980, to the 150th anniversary of GAISh - Moscow State University observatory]. [[Staatsuniversiteit van Moskou|MSU]]. [https://web.archive.org/web/20210628145323/http://heritage.sai.msu.ru/hist/150let.html Gearchiveerd] op 28 juni 2021.</ref> Een jaar later werd de eerste globe (schaal 1:13 600 000<ref name="SAI">(Russisch) [http://selena.sai.msu.ru/Symposium/maps_r.doc Moon maps and globes, created with the participation of Lunar and Planetary Research Department of SAI]. [[Sternberg Astronomical Institute|SAI]]. [https://web.archive.org/web/20210308051251/http://selena.sai.msu.ru/Symposium/maps_r.doc Gearchiveerd] op 8 maart 2021.</ref>) uitgebracht.<ref>[http://www.mhs.ox.ac.uk/sphaera/index.htm?issue1/articl6 Saving Globes] an article in Sphaera: the Newsletter of the [[Museum of the History of Science]], [[Oxford (Verenigd Koninkrijk)|Oxford]]. [https://web.archive.org/web/20210628145421/http://www.mhs.ox.ac.uk/sphaera/index.htm?issue1/articl6 Gearchiveerd] op 28 juni 2021.</ref>
 
Op [[20 juli]] [[1965]] werd een andere Sovjet-sonde, de [[Zond 3]], naar de achterkant van de maan gestuurd. Deze nam 25 foto’s van goede kwaliteit.<ref>[https://web.archive.org/web/20071102065014/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/database/MasterCatalog?sc=1965-056A Zond 3]. [[NASA]]</ref> Deze foto’s hadden een betere resolutie dan die van de Loenik 3 en toonden onder andere ketens van kraters die honderden kilometers lang waren.<ref name="GSE" /> In 1967 werd het tweede deel van de atlas gepubliceerd in [[Moskou]],<ref>Атлас обратной стороны Луны, Часть II, Moscow: [[Naoeka (uitgeverij)|Nauka]], 1967</ref> gebaseerd op data van de Zond 3. De atlas omvatte nu 4000 kenmerken van de achterkant van de maan.<ref name="GSE" />
 
== Landing in 2019 ==
De eerste zachte landing op de achterkant van de maan is in 2019 uitgevoerd door het [[China National Space Administration|nationale ruimtevaartcentrum van de Volksrepubliek China]]. Het heeft in juni 2018 de [[communicatiesatelliet]] ''Queqiao'' in een baan om [[Lagrangepunt#Lagrangepunt_L2|aarde-maan-lagrangepunt L2]] geplaatst, als voorbereiding op de landing van een [[maanlander]] en een [[Rover (ruimtevaart)|rover]] met de sonde [[Chang'e 4]], die op 3 januari heeft plaatsgevonden in het [[Zuidpool-Aitken-bekken]]. Deze zullen gedurende ongeveer een half jaar onderzoek doen. Aan boord van de maanlander is ook in Nederland ontwikkelde apparatuur meegegaan voor het verrichten van stralingsmetingen.<ref>[httphttps://www.ad.nl/article/~adbd788f '''Nijmeegse' radioantenne gaat achter de maan heelal in kaart brengen'']. [https://web.archive.org/web/20160903235057/http://www.ad.nl:80/article/~adbd788f? Gearchiveerd] op 3 september 2016.</ref>
 
==Radiotelescoop==
 
==Externe links==
* [httphttps://www.lpi.usra.edu/expmoon/ Lunar and Planetary Institute: Exploring the Moon]
* [https://web.archive.org/web/20111218085633/http://www.lpi.usra.edu/resources/lunar_atlases/ Lunar and Planetary Institute: Lunar Atlases]
* [https://web.archive.org/web/20150529090138/http://ralphaeschliman.com/id26.htm Ralph Aeschliman Planetary Cartography and Graphics: Lunar Maps]<!-- Actuele link: http://ralphaeschliman.com/ralphaeschliman_008.htm -->
200.315

bewerkingen